29 shlokas
- 1
अकृतव्रण उवाच
स वेदाध्ययने युक्तो जमदग्निर्महातपाः
तपस्तेपे ततो देवान्नियमाद्वशम् आनयत्
akṛtavraṇa uvāca
sa vedādhyayane yukto jamadagnirmahātapāḥ
tapastepe tato devānniyamādvaśam ānayat
- 2
स प्रसेनजितं राजन्न् अधिगम्य नराधिपम्
रेणुकां वरयामास स च तस्मै ददौ नृपः
sa prasenajitaṃ rājann adhigamya narādhipam
reṇukāṃ varayāmāsa sa ca tasmai dadau nṛpaḥ
- 3
रेणुकां त्वथ सम्प्राप्य भार्यां भार्गवनन्दनः
आश्रमस्थस्तया सार्धं तपस्तेपे ऽनुकूलया
reṇukāṃ tvatha samprāpya bhāryāṃ bhārgavanandanaḥ
āśramasthastayā sārdhaṃ tapastepe 'nukūlayā
- 4
तस्याः कुमाराश्चत्वारो जज्ञिरे रामपञ्चमाः
सर्वेषाम् अजघन्यस्तु राम आसीज्जघन्यजः
tasyāḥ kumārāścatvāro jajñire rāmapañcamāḥ
sarveṣām ajaghanyastu rāma āsījjaghanyajaḥ
- 5
फलाहारेषु सर्वेषु गतेष्वथ सुतेषु वै
रेणुका स्नातुम् अगमत्कदाचिन्नियतव्रता
phalāhāreṣu sarveṣu gateṣvatha suteṣu vai
reṇukā snātum agamatkadācinniyatavratā
- 6
सा तु चित्ररथं नाम मार्त्तिकावतकं नृपम्
ददर्श रेणुका राजन्न् आगच्छन्ती यदृच्छया
sā tu citrarathaṃ nāma mārttikāvatakaṃ nṛpam
dadarśa reṇukā rājann āgacchantī yadṛcchayā
- 7
क्रीडन्तं सलिले दृष्ट्वा सभार्यं पद्ममालिनम्
ऋद्धिमन्तं ततस्तस्य स्पृहयामास रेणुका
krīḍantaṃ salile dṛṣṭvā sabhāryaṃ padmamālinam
ṛddhimantaṃ tatastasya spṛhayāmāsa reṇukā
- 8
व्यभिचारात्तु सा तस्मात्क्लिन्नाम्भसि विचेतना
प्रविवेशाश्रमं त्रस्ता तां वै भर्तान्वबुध्यत
vyabhicārāttu sā tasmātklinnāmbhasi vicetanā
praviveśāśramaṃ trastā tāṃ vai bhartānvabudhyata
- 9
स तां दृष्ट्वा च्युतां धैर्याद्ब्राह्म्या लक्ष्म्या विवर्जिताम्
धिक्शब्देन महातेजा गर्हयामास वीर्यवान्
sa tāṃ dṛṣṭvā cyutāṃ dhairyādbrāhmyā lakṣmyā vivarjitām
dhikśabdena mahātejā garhayāmāsa vīryavān
- 10
ततो ज्येष्ठो जामदग्न्यो रुमण्वान्नाम नामतः
आजगाम सुषेणश्च वसुर्विश्वावसुस्तथा
tato jyeṣṭho jāmadagnyo rumaṇvānnāma nāmataḥ
ājagāma suṣeṇaśca vasurviśvāvasustathā
- 11
तान् आनुपूर्व्याद्भगवान्वधे मातुर् अचोदयत्
न च ते जातसम्मोहाः किंचिद् ऊचुर्विचेतसः
tān ānupūrvyādbhagavānvadhe mātur acodayat
na ca te jātasammohāḥ kiṃcid ūcurvicetasaḥ
- 12
ततः शशाप तान्कोपात्ते शप्ताश्चेतनां जहुः
मृगपक्षिसधर्माणः क्षिप्रम् आसञ्जडोपमाः
tataḥ śaśāpa tānkopātte śaptāścetanāṃ jahuḥ
mṛgapakṣisadharmāṇaḥ kṣipram āsañjaḍopamāḥ
- 13
ततो रामो ऽभ्यगात्पश्चाद् आश्रमं परवीरहा
तम् उवाच महामन्युर्जमदग्निर्महातपाः
tato rāmo 'bhyagātpaścād āśramaṃ paravīrahā
tam uvāca mahāmanyurjamadagnirmahātapāḥ
- 14
जहीमां मातरं पापां मा च पुत्र व्यथां कृथाः
तत आदाय परशुं रामो मातुः शिरो ऽहरत्
jahīmāṃ mātaraṃ pāpāṃ mā ca putra vyathāṃ kṛthāḥ
tata ādāya paraśuṃ rāmo mātuḥ śiro 'harat
- 15
ततस्तस्य महाराज जमदग्नेर्महात्मनः
कोपो ऽगच्छत्सहसा प्रसन्नश्चाब्रवीद् इदम्
tatastasya mahārāja jamadagnermahātmanaḥ
kopo 'gacchatsahasā prasannaścābravīd idam
- 16
ममेदं वचनात्तात कृतं ते कर्म दुष्करम्
वृणीष्व कामान्धर्मज्ञ यावतो वाञ्छसे हृदा
mamedaṃ vacanāttāta kṛtaṃ te karma duṣkaram
vṛṇīṣva kāmāndharmajña yāvato vāñchase hṛdā
- 17
स वव्रे मातुर् उत्थानम् अस्मृतिं च वधस्य वै
पापेन तेन चास्पर्शं भ्रातॄणां प्रकृतिं तथा
sa vavre mātur utthānam asmṛtiṃ ca vadhasya vai
pāpena tena cāsparśaṃ bhrātṝṇāṃ prakṛtiṃ tathā
- 18
अप्रतिद्वन्द्वतां युद्धे दीर्घम् आयुश्च भारत
ददौ च सर्वान्कामांस्ताञ्जमदग्निर्महातपाः
apratidvandvatāṃ yuddhe dīrgham āyuśca bhārata
dadau ca sarvānkāmāṃstāñjamadagnirmahātapāḥ
- 19
कदाचित्तु तथैवास्य विनिष्क्रान्ताः सुताः प्रभो
अथानूपपतिर्वीरः कार्तवीर्यो ऽभ्यवर्तत
kadācittu tathaivāsya viniṣkrāntāḥ sutāḥ prabho
athānūpapatirvīraḥ kārtavīryo 'bhyavartata
- 20
तम् आश्रमपदं प्राप्तम् ऋषेर्भार्या समर्चयत्
स युद्धमदसंमत्तो नाभ्यनन्दत्तथार्चनम्
tam āśramapadaṃ prāptam ṛṣerbhāryā samarcayat
sa yuddhamadasaṃmatto nābhyanandattathārcanam
- 21
प्रमथ्य चाश्रमात्तस्माद्धोमधेन्वास्तदा बलात्
जहार वत्सं क्रोशन्त्या बभञ्ज च महाद्रुमान्
pramathya cāśramāttasmāddhomadhenvāstadā balāt
jahāra vatsaṃ krośantyā babhañja ca mahādrumān
- 22
आगताय च रामाय तदाचष्ट पिता स्वयम्
गां च रोरूयतीं दृष्ट्वा कोपो रामं समाविशत्
āgatāya ca rāmāya tadācaṣṭa pitā svayam
gāṃ ca rorūyatīṃ dṛṣṭvā kopo rāmaṃ samāviśat
- 23
स मन्युवशम् आपन्नः कार्तवीर्यम् उपाद्रवत्
तस्याथ युधि विक्रम्य भार्गवः परवीरहा
sa manyuvaśam āpannaḥ kārtavīryam upādravat
tasyātha yudhi vikramya bhārgavaḥ paravīrahā
- 24
चिछेद निशितैर्भल्लैर्बाहून्परिघसंनिभान्
सहस्रसंमितान्राजन्प्रगृह्य रुचिरं धनुः
cicheda niśitairbhallairbāhūnparighasaṃnibhān
sahasrasaṃmitānrājanpragṛhya ruciraṃ dhanuḥ
- 25
अर्जुनस्याथ दायादा रामेण कृतमन्यवः
आश्रमस्थं विना रामं जमदग्निम् उपाद्रवन्
arjunasyātha dāyādā rāmeṇa kṛtamanyavaḥ
āśramasthaṃ vinā rāmaṃ jamadagnim upādravan
- 26
ते तं जघ्नुर्महावीर्यम् अयुध्यन्तं तपस्विनम्
असकृद्राम रामेति विक्रोशन्तम् अनाथवत्
te taṃ jaghnurmahāvīryam ayudhyantaṃ tapasvinam
asakṛdrāma rāmeti vikrośantam anāthavat
- 27
कार्तवीर्यस्य पुत्रास्तु जमदग्निं युधिष्ठिर
घातयित्वा शरैर्जग्मुर्यथागतम् अरिंदमाः
kārtavīryasya putrāstu jamadagniṃ yudhiṣṭhira
ghātayitvā śarairjagmuryathāgatam ariṃdamāḥ
- 28
अपक्रान्तेषु चैतेषु जमदग्नौ तथागते
समित्पाणिर् उपागच्छद् आश्रमं भृगुनन्दनः
apakrānteṣu caiteṣu jamadagnau tathāgate
samitpāṇir upāgacchad āśramaṃ bhṛgunandanaḥ
- 29
स दृष्ट्वा पितरं वीरस्तथा मृत्युवशं गतम्
अनर्हन्तं तथाभूतं विललाप सुदुःखितः
sa dṛṣṭvā pitaraṃ vīrastathā mṛtyuvaśaṃ gatam
anarhantaṃ tathābhūtaṃ vilalāpa suduḥkhitaḥ

