28 shlokas
- 1
युधिष्ठिर उवाच
भीमसेन यमौ चोभौ पाञ्चालि च निबोधत
नास्ति भूतस्य नाशो वै पश्यतास्मान्वनेचरान्
yudhiṣṭhira uvāca
bhīmasena yamau cobhau pāñcāli ca nibodhata
nāsti bhūtasya nāśo vai paśyatāsmānvanecarān
- 2
दुर्बलाः क्लेशिताः स्मेति यद्ब्रवीथेतरेतरम्
अशक्ये ऽपि व्रजामेति धनंजयदिदृक्षया
durbalāḥ kleśitāḥ smeti yadbravīthetaretaram
aśakye 'pi vrajāmeti dhanaṃjayadidṛkṣayā
- 3
तन्मे दहति गात्राणि तूलराशिम् इवानलः
यच्च वीरं न पश्यामि धनंजयम् उपान्तिके
tanme dahati gātrāṇi tūlarāśim ivānalaḥ
yacca vīraṃ na paśyāmi dhanaṃjayam upāntike
- 4
तस्य दर्शनतृष्णं मां सानुजं वनम् आस्थितम्
याज्ञसेन्याः परामर्शः स च वीर दहत्युत
tasya darśanatṛṣṇaṃ māṃ sānujaṃ vanam āsthitam
yājñasenyāḥ parāmarśaḥ sa ca vīra dahatyuta
- 5
नकुलात्पूर्वजं पार्थं न पश्याम्य् अमितौजसम्
अजेयम् उग्रधन्वानं तेन तप्ये वृकोदर
nakulātpūrvajaṃ pārthaṃ na paśyāmy amitaujasam
ajeyam ugradhanvānaṃ tena tapye vṛkodara
- 6
तीर्थानि चैव रम्याणि वनानि च सरांसि च
चरामि सह युष्माभिस्तस्य दर्शनकाङ्क्षया
tīrthāni caiva ramyāṇi vanāni ca sarāṃsi ca
carāmi saha yuṣmābhistasya darśanakāṅkṣayā
- 7
पञ्च वर्षाण्यहं वीरं सत्यसंधं धनंजयम्
यन्न पश्यामि बीभत्सुं तेन तप्ये वृकोदर
pañca varṣāṇyahaṃ vīraṃ satyasaṃdhaṃ dhanaṃjayam
yanna paśyāmi bībhatsuṃ tena tapye vṛkodara
- 8
तं वै श्यामं गुडाकेशं सिंहविक्रान्तगामिनम्
न पश्यामि महाबाहुं तेन तप्ये वृकोदर
taṃ vai śyāmaṃ guḍākeśaṃ siṃhavikrāntagāminam
na paśyāmi mahābāhuṃ tena tapye vṛkodara
- 9
कृतास्त्रं निपुणं युद्धे प्रतिमानं धनुष्मताम्
न पश्यामि नरश्रेष्ठं तेन तप्ये वृकोदर
kṛtāstraṃ nipuṇaṃ yuddhe pratimānaṃ dhanuṣmatām
na paśyāmi naraśreṣṭhaṃ tena tapye vṛkodara
- 10
चरन्तम् अरिसंघेषु कालं क्रुद्धम् इवान्तकम्
प्रभिन्नम् इव मातंगं सिंहस्कन्धं धनंजयम्
carantam arisaṃgheṣu kālaṃ kruddham ivāntakam
prabhinnam iva mātaṃgaṃ siṃhaskandhaṃ dhanaṃjayam
- 11
यः स शक्राद् अनवरो वीर्येण द्रविणेन च
यमयोः पूर्वजः पार्थः श्वेताश्वो ऽमितविक्रमः
yaḥ sa śakrād anavaro vīryeṇa draviṇena ca
yamayoḥ pūrvajaḥ pārthaḥ śvetāśvo 'mitavikramaḥ
- 12
दुःखेन महताविष्टः स्वकृतेनानिवर्तिना
अजेयम् उग्रधन्वानं तं न पश्यामि फल्गुनम्
duḥkhena mahatāviṣṭaḥ svakṛtenānivartinā
ajeyam ugradhanvānaṃ taṃ na paśyāmi phalgunam
- 13
सततं यः क्षमाशीलः क्षिप्यमाणो ऽप्यणीयसा
ऋजुमार्गप्रपन्नस्य शर्मदाताभयस्य च
satataṃ yaḥ kṣamāśīlaḥ kṣipyamāṇo 'pyaṇīyasā
ṛjumārgaprapannasya śarmadātābhayasya ca
- 14
स तु जिह्मप्रवृत्तस्य माययाभिजिघांसतः
अपि वज्रधरस्यापि भवेत्कालविषोपमः
sa tu jihmapravṛttasya māyayābhijighāṃsataḥ
api vajradharasyāpi bhavetkālaviṣopamaḥ
- 15
शत्रोर् अपि प्रपन्नस्य सो ऽनृशंसः प्रतापवान्
दाताभयस्य बीभत्सुर् अमितात्मा महाबलः
śatror api prapannasya so 'nṛśaṃsaḥ pratāpavān
dātābhayasya bībhatsur amitātmā mahābalaḥ
- 16
सर्वेषाम् आश्रयो ऽस्माकं रणे ऽरीणां प्रमर्दिता
आहर्ता सर्वरत्नानां सर्वेषां नः सुखावहः
sarveṣām āśrayo 'smākaṃ raṇe 'rīṇāṃ pramarditā
āhartā sarvaratnānāṃ sarveṣāṃ naḥ sukhāvahaḥ
- 17
रत्नानि यस्य वीर्येण दिव्यान्यासन्पुरा मम
बहूनि बहुजातानि यानि प्राप्तः सुयोधनः
ratnāni yasya vīryeṇa divyānyāsanpurā mama
bahūni bahujātāni yāni prāptaḥ suyodhanaḥ
- 18
यस्य बाहुबलाद्वीर सभा चासीत्पुरा मम
सर्वरत्नमयी ख्याता त्रिषु लोकेषु पाण्डव
yasya bāhubalādvīra sabhā cāsītpurā mama
sarvaratnamayī khyātā triṣu lokeṣu pāṇḍava
- 19
वासुदेवसमं वीर्ये कार्तवीर्यसमं युधि
अजेयम् अजितं युद्धे तं न पश्यामि फल्गुनम्
vāsudevasamaṃ vīrye kārtavīryasamaṃ yudhi
ajeyam ajitaṃ yuddhe taṃ na paśyāmi phalgunam
- 20
संकर्षणं महावीर्यं त्वां च भीमापराजितम्
अनुजातः स वीर्येण वासुदेवं च शत्रुहा
saṃkarṣaṇaṃ mahāvīryaṃ tvāṃ ca bhīmāparājitam
anujātaḥ sa vīryeṇa vāsudevaṃ ca śatruhā
- 21
यस्य बाहुबले तुल्यः प्रभावे च पुरंदरः
जवे वायुर्मुखे सोमः क्रोधे मृत्युः सनातनः
yasya bāhubale tulyaḥ prabhāve ca puraṃdaraḥ
jave vāyurmukhe somaḥ krodhe mṛtyuḥ sanātanaḥ
- 22
ते वयं तं नरव्याघ्रं सर्वे वीर दिदृक्षवः
प्रवेक्ष्यामो महाबाहो पर्वतं गन्धमादनम्
te vayaṃ taṃ naravyāghraṃ sarve vīra didṛkṣavaḥ
pravekṣyāmo mahābāho parvataṃ gandhamādanam
- 23
विशाला बदरी यत्र नरनारायणाश्रमः
तं सदाध्युषितं यक्षैर्द्रक्ष्यामो गिरिम् उत्तमम्
viśālā badarī yatra naranārāyaṇāśramaḥ
taṃ sadādhyuṣitaṃ yakṣairdrakṣyāmo girim uttamam
- 24
कुबेरनलिनीं रम्यां राक्षसैर् अभिरक्षिताम्
पद्भिर् एव गमिष्यामस्तप्यमाना महत्तपः
kuberanalinīṃ ramyāṃ rākṣasair abhirakṣitām
padbhir eva gamiṣyāmastapyamānā mahattapaḥ
- 25
नातप्ततपसा शक्यो देशो गन्तुं वृकोदर
न नृशंसेन लुब्धेन नाप्रशान्तेन भारत
nātaptatapasā śakyo deśo gantuṃ vṛkodara
na nṛśaṃsena lubdhena nāpraśāntena bhārata
- 26
तत्र सर्वे गमिष्यामो भीमार्जुनपदैषिणः
सायुधा बद्धनिस्त्रिंशाः सह विप्रैर्महाव्रतैः
tatra sarve gamiṣyāmo bhīmārjunapadaiṣiṇaḥ
sāyudhā baddhanistriṃśāḥ saha viprairmahāvrataiḥ
- 27
मक्षिकान्मशकान्दंशान्व्याघ्रान्सिंहान्सरीसृपान्
प्राप्नोत्यनियतः पार्थ नियतस्तान्न पश्यति
makṣikānmaśakāndaṃśānvyāghrānsiṃhānsarīsṛpān
prāpnotyaniyataḥ pārtha niyatastānna paśyati
- 28
ते वयं नियतात्मानः पर्वतं गन्धमादनम्
प्रवेक्ष्यामो मिताहारा धनंजयदिदृक्षवः
te vayaṃ niyatātmānaḥ parvataṃ gandhamādanam
pravekṣyāmo mitāhārā dhanaṃjayadidṛkṣavaḥ

