35 shlokas
- 1
अर्जुन उवाच
अदृश्यमानास्ते दैत्या योधयन्ति स्म मायया
अदृश्यान् अस्त्रवीर्येण तान् अप्यहम् अयोधयम्
arjuna uvāca
adṛśyamānāste daityā yodhayanti sma māyayā
adṛśyān astravīryeṇa tān apyaham ayodhayam
- 2
गाण्डीवमुक्ता विशिखाः सम्यग् अस्त्रप्रचोदिताः
अछिन्दन्न् उत्तमाङ्गानि यत्र यत्र स्म ते ऽभवन्
gāṇḍīvamuktā viśikhāḥ samyag astrapracoditāḥ
achindann uttamāṅgāni yatra yatra sma te 'bhavan
- 3
ततो निवातकवचा वध्यमाना मया युधि
संहृत्य मायां सहसा प्राविशन्पुरम् आत्मनः
tato nivātakavacā vadhyamānā mayā yudhi
saṃhṛtya māyāṃ sahasā prāviśanpuram ātmanaḥ
- 4
व्यपयातेषु दैत्येषु प्रादुर्भूते च दर्शने
अपश्यं दानवांस्तत्र हताञ्शतसहस्रशः
vyapayāteṣu daityeṣu prādurbhūte ca darśane
apaśyaṃ dānavāṃstatra hatāñśatasahasraśaḥ
- 5
विनिष्पिष्टानि तत्रैषां शस्त्राण्याभरणानि च
कूटशः स्म प्रदृश्यन्ते गात्राणि कवचानि च
viniṣpiṣṭāni tatraiṣāṃ śastrāṇyābharaṇāni ca
kūṭaśaḥ sma pradṛśyante gātrāṇi kavacāni ca
- 6
हयानां नान्तरं ह्यासीत्पदाद्विचलितुं पदम्
उत्पत्य सहसा तस्थुर् अन्तरिक्षगमास्ततः
hayānāṃ nāntaraṃ hyāsītpadādvicalituṃ padam
utpatya sahasā tasthur antarikṣagamāstataḥ
- 7
ततो निवातकवचा व्योम संछाद्य केवलम्
अदृश्या ह्यभ्यवर्तन्त विसृजन्तः शिलोच्चयान्
tato nivātakavacā vyoma saṃchādya kevalam
adṛśyā hyabhyavartanta visṛjantaḥ śiloccayān
- 8
अन्तर्भूमिगताश्चान्ये हयानां चरणान्यथ
न्यगृह्णन्दानवा घोरा रथचक्रे च भारत
antarbhūmigatāścānye hayānāṃ caraṇānyatha
nyagṛhṇandānavā ghorā rathacakre ca bhārata
- 9
विनिगृह्य हरीन् अश्वान्रथं च मम युध्यतः
सर्वतो माम् अचिन्वन्त सरथं धरणीधरैः
vinigṛhya harīn aśvānrathaṃ ca mama yudhyataḥ
sarvato mām acinvanta sarathaṃ dharaṇīdharaiḥ
- 10
पर्वतैर् उपचीयद्भिः पतमानैस्तथापरैः
स देशो यत्र वर्ताम गुहेव समपद्यत
parvatair upacīyadbhiḥ patamānaistathāparaiḥ
sa deśo yatra vartāma guheva samapadyata
- 11
पर्वतैश्छाद्यमानो ऽहं निगृहीतैश्च वाजिभिः
अगच्छं परमाम् आर्तिं मातलिस्तद् अलक्षयत्
parvataiśchādyamāno 'haṃ nigṛhītaiśca vājibhiḥ
agacchaṃ paramām ārtiṃ mātalistad alakṣayat
- 12
लक्षयित्वा तु मां भीतम् इदं वचनम् अब्रवीत्
अर्जुनार्जुन मा भैस्त्वं वज्रम् अस्त्रम् उदीरय
lakṣayitvā tu māṃ bhītam idaṃ vacanam abravīt
arjunārjuna mā bhaistvaṃ vajram astram udīraya
- 13
ततो ऽहं तस्य तद्वाक्यं श्रुत्वा वज्रम् उदीरयम्
देवराजस्य दयितं वज्रम् अस्त्रं नराधिप
tato 'haṃ tasya tadvākyaṃ śrutvā vajram udīrayam
devarājasya dayitaṃ vajram astraṃ narādhipa
- 14
अचलं स्थानम् आसाद्य गाण्डीवम् अनुमन्त्र्य च
अमुञ्चं वज्रसंस्पर्शान् आयसान्निशिताञ्शरान्
acalaṃ sthānam āsādya gāṇḍīvam anumantrya ca
amuñcaṃ vajrasaṃsparśān āyasānniśitāñśarān
- 15
ततो मायाश्च ताः सर्वा निवातकवचांश्च तान्
ते वज्रचोदिता बाणा वज्रभूताः समाविशन्
tato māyāśca tāḥ sarvā nivātakavacāṃśca tān
te vajracoditā bāṇā vajrabhūtāḥ samāviśan
- 16
ते वज्रवेगाभिहता दानवाः पर्वतोपमाः
इतरेतरम् आश्लिष्य न्यपतन्पृथिवीतले
te vajravegābhihatā dānavāḥ parvatopamāḥ
itaretaram āśliṣya nyapatanpṛthivītale
- 17
अन्तर्भूमौ तु ये ऽगृह्णन्दानवा रथवाजिनः
अनुप्रविश्य तान्बाणाः प्राहिण्वन्यमसादनम्
antarbhūmau tu ye 'gṛhṇandānavā rathavājinaḥ
anupraviśya tānbāṇāḥ prāhiṇvanyamasādanam
- 18
हतैर्निवातकवचैर्निरस्तैः पर्वतोपमैः
समाच्छाद्यत देशः स विकीर्णैर् इव पर्वतैः
hatairnivātakavacairnirastaiḥ parvatopamaiḥ
samācchādyata deśaḥ sa vikīrṇair iva parvataiḥ
- 19
न हयानां क्षतिः काचिन्न रथस्य न मातलेः
मम चादृश्यत तदा तद् अद्भुतम् इवाभवत्
na hayānāṃ kṣatiḥ kācinna rathasya na mātaleḥ
mama cādṛśyata tadā tad adbhutam ivābhavat
- 20
ततो मां प्रहसन्राजन्मातलिः प्रत्यभाषत
नैतद् अर्जुन देवेषु त्वयि वीर्यं यदीक्ष्यते
tato māṃ prahasanrājanmātaliḥ pratyabhāṣata
naitad arjuna deveṣu tvayi vīryaṃ yadīkṣyate
- 21
हतेष्वसुरसंघेषु दारास्तेषां तु सर्वशः
प्राक्रोशन्नगरे तस्मिन्यथा शरदि लक्ष्मणाः
hateṣvasurasaṃgheṣu dārāsteṣāṃ tu sarvaśaḥ
prākrośannagare tasminyathā śaradi lakṣmaṇāḥ
- 22
ततो मातलिना सार्धम् अहं तत्पुरम् अभ्ययाम्
त्रासयन्रथघोषेण निवातकवचस्त्रियः
tato mātalinā sārdham ahaṃ tatpuram abhyayām
trāsayanrathaghoṣeṇa nivātakavacastriyaḥ
- 23
तान्दृष्ट्वा दशसाहस्रान्मयूरसदृशान्हयान्
रथं च रविसंकाशं प्राद्रवन्गणशः स्त्रियः
tāndṛṣṭvā daśasāhasrānmayūrasadṛśānhayān
rathaṃ ca ravisaṃkāśaṃ prādravangaṇaśaḥ striyaḥ
- 24
ताभिर् आभरणैः शब्दस्त्रासिताभिः समीरितः
शिलानाम् इव शैलेषु पतन्तीनाम् अभूत्तदा
tābhir ābharaṇaiḥ śabdastrāsitābhiḥ samīritaḥ
śilānām iva śaileṣu patantīnām abhūttadā
- 25
वित्रस्ता दैत्यनार्यस्ताः स्वानि वेश्मान्यथाविशन्
बहुरत्नविचित्राणि शातकुम्भमयानि च
vitrastā daityanāryastāḥ svāni veśmānyathāviśan
bahuratnavicitrāṇi śātakumbhamayāni ca
- 26
तद् अद्भुताकारम् अहं दृष्ट्वा नगरम् उत्तमम्
विशिष्टं देवनगराद् अपृच्छं मातलिं ततः
tad adbhutākāram ahaṃ dṛṣṭvā nagaram uttamam
viśiṣṭaṃ devanagarād apṛcchaṃ mātaliṃ tataḥ
- 27
इदम् एवंविधं कस्माद्देवता नाविशन्त्युत
पुरंदरपुराद्धीदं विशिष्टम् इति लक्षये
idam evaṃvidhaṃ kasmāddevatā nāviśantyuta
puraṃdarapurāddhīdaṃ viśiṣṭam iti lakṣaye
- 28
मातलिर् उवाच
आसीद् इदं पुरा पार्थ देवराजस्य नः पुरम्
ततो निवातकवचैर् इतः प्रच्याविताः सुराः
mātalir uvāca
āsīd idaṃ purā pārtha devarājasya naḥ puram
tato nivātakavacair itaḥ pracyāvitāḥ surāḥ
- 29
तपस्तप्त्वा महत्तीव्रं प्रसाद्य च पितामहम्
इदं वृतं निवासाय देवेभ्यश्चाभयं युधि
tapastaptvā mahattīvraṃ prasādya ca pitāmaham
idaṃ vṛtaṃ nivāsāya devebhyaścābhayaṃ yudhi
- 30
ततः शक्रेण भगवान्स्वयम्भूर् अभिचोदितः
विधत्तां भगवान् अत्रेत्यात्मनो हितकाम्यया
tataḥ śakreṇa bhagavānsvayambhūr abhicoditaḥ
vidhattāṃ bhagavān atretyātmano hitakāmyayā

