26 shlokas
- 1
मार्कण्डेय उवाच
ततः श्रुत्वा हतं संख्ये कुम्भकर्णं सहानुगम्
प्रहस्तं च महेष्वासं धूम्राक्षं चातितेजसम्
mārkaṇḍeya uvāca
tataḥ śrutvā hataṃ saṃkhye kumbhakarṇaṃ sahānugam
prahastaṃ ca maheṣvāsaṃ dhūmrākṣaṃ cātitejasam
- 2
पुत्रम् इन्द्रजितं शूरं रावणः प्रत्यभाषत
जहि रामम् अमित्रघ्न सुग्रीवं च सलक्ष्मणम्
putram indrajitaṃ śūraṃ rāvaṇaḥ pratyabhāṣata
jahi rāmam amitraghna sugrīvaṃ ca salakṣmaṇam
- 3
त्वया हि मम सत्पुत्र यशो दीप्तम् उपार्जितम्
जित्वा वज्रधरं संख्ये सहस्राक्षं शचीपतिम्
tvayā hi mama satputra yaśo dīptam upārjitam
jitvā vajradharaṃ saṃkhye sahasrākṣaṃ śacīpatim
- 4
अन्तर्हितः प्रकाशो वा दिव्यैर्दत्तवरैः शरैः
जहि शत्रून् अमित्रघ्न मम शस्त्रभृतां वर
antarhitaḥ prakāśo vā divyairdattavaraiḥ śaraiḥ
jahi śatrūn amitraghna mama śastrabhṛtāṃ vara
- 5
रामलक्ष्मणसुग्रीवाः शरस्पर्शं न ते ऽनघ
समर्थाः प्रतिसंसोढुं कुतस्तदनुयायिनः
rāmalakṣmaṇasugrīvāḥ śarasparśaṃ na te 'nagha
samarthāḥ pratisaṃsoḍhuṃ kutastadanuyāyinaḥ
- 6
अकृता या प्रहस्तेन कुम्भकर्णेन चानघ
खरस्यापचितिः संख्ये तां गच्छस्व महाभुज
akṛtā yā prahastena kumbhakarṇena cānagha
kharasyāpacitiḥ saṃkhye tāṃ gacchasva mahābhuja
- 7
त्वम् अद्य निशितैर्बाणैर्हत्वा शत्रून्ससैनिकान्
प्रतिनन्दय मां पुत्र पुरा बद्ध्वेव वासवम्
tvam adya niśitairbāṇairhatvā śatrūnsasainikān
pratinandaya māṃ putra purā baddhveva vāsavam
- 8
इत्युक्तः स तथेत्युक्त्वा रथम् आस्थाय दंशितः
प्रययाविन्द्रजिद्राजंस्तूर्णम् आयोधनं प्रति
ityuktaḥ sa tathetyuktvā ratham āsthāya daṃśitaḥ
prayayāvindrajidrājaṃstūrṇam āyodhanaṃ prati
- 9
तत्र विश्राव्य विस्पष्टं नाम राक्षसपुंगवः
आह्वयामास समरे लक्ष्मणं शुभलक्षणम्
tatra viśrāvya vispaṣṭaṃ nāma rākṣasapuṃgavaḥ
āhvayāmāsa samare lakṣmaṇaṃ śubhalakṣaṇam
- 10
तं लक्ष्मणो ऽप्यभ्यधावत्प्रगृह्य सशरं धनुः
त्रासयंस्तलघोषेण सिंहः क्षुद्रमृगं यथा
taṃ lakṣmaṇo 'pyabhyadhāvatpragṛhya saśaraṃ dhanuḥ
trāsayaṃstalaghoṣeṇa siṃhaḥ kṣudramṛgaṃ yathā
- 11
तयोः समभवद्युद्धं सुमहज्जयगृद्धिनोः
दिव्यास्त्रविदुषोस्तीव्रम् अन्योन्यस्पर्धिनोस्तदा
tayoḥ samabhavadyuddhaṃ sumahajjayagṛddhinoḥ
divyāstraviduṣostīvram anyonyaspardhinostadā
- 12
रावणिस्तु यदा नैनं विशेषयति सायकैः
ततो गुरुतरं यत्नम् आतिष्ठद्बलिनां वरः
rāvaṇistu yadā nainaṃ viśeṣayati sāyakaiḥ
tato gurutaraṃ yatnam ātiṣṭhadbalināṃ varaḥ
- 13
तत एनं महावेगैर् अर्दयामास तोमरैः
तान् आगतान्स चिछेद सौमित्रिर्निशितैः शरैः
ते निकृत्ताः शरैस्तीक्ष्णैर्न्यपतन्वसुधातले
tata enaṃ mahāvegair ardayāmāsa tomaraiḥ
tān āgatānsa cicheda saumitrirniśitaiḥ śaraiḥ
te nikṛttāḥ śaraistīkṣṇairnyapatanvasudhātale
- 14
तम् अङ्गदो वालिसुतः श्रीमान् उद्यम्य पादपम्
अभिद्रुत्य महावेगस्ताडयामास मूर्धनि
tam aṅgado vālisutaḥ śrīmān udyamya pādapam
abhidrutya mahāvegastāḍayāmāsa mūrdhani
- 15
तस्येन्द्रजिद् असंभ्रान्तः प्रासेनोरसि वीर्यवान्
प्रहर्तुम् ऐच्छत्तं चास्य प्रासं चिछेद लक्ष्मणः
tasyendrajid asaṃbhrāntaḥ prāsenorasi vīryavān
prahartum aicchattaṃ cāsya prāsaṃ cicheda lakṣmaṇaḥ
- 16
तम् अभ्याशगतं वीरम् अङ्गदं रावणात्मजः
गदयाताडयत्सव्ये पार्श्वे वानरपुंगवम्
tam abhyāśagataṃ vīram aṅgadaṃ rāvaṇātmajaḥ
gadayātāḍayatsavye pārśve vānarapuṃgavam
- 17
तम् अचिन्त्य प्रहारं स बलवान्वालिनः सुतः
ससर्जेन्द्रजितः क्रोधाच्छालस्कन्धम् अमित्रजित्
tam acintya prahāraṃ sa balavānvālinaḥ sutaḥ
sasarjendrajitaḥ krodhācchālaskandham amitrajit
- 18
सो ऽङ्गदेन रुषोत्सृष्टो वधायेन्द्रजितस्तरुः
जघानेन्द्रजितः पार्थ रथं साश्वं ससारथिम्
so 'ṅgadena ruṣotsṛṣṭo vadhāyendrajitastaruḥ
jaghānendrajitaḥ pārtha rathaṃ sāśvaṃ sasārathim
- 19
ततो हताश्वात्प्रस्कन्द्य रथात्स हतसारथिः
तत्रैवान्तर्दधे राजन्मायया रावणात्मजः
tato hatāśvātpraskandya rathātsa hatasārathiḥ
tatraivāntardadhe rājanmāyayā rāvaṇātmajaḥ
- 20
अन्तर्हितं विदित्वा तं बहुमायं च राक्षसम्
रामस्तं देशम् आगम्य तत्सैन्यं पर्यरक्षत
antarhitaṃ viditvā taṃ bahumāyaṃ ca rākṣasam
rāmastaṃ deśam āgamya tatsainyaṃ paryarakṣata
- 21
स रामम् उद्दिश्य शरैस्ततो दत्तवरैस्तदा
विव्याध सर्वगात्रेषु लक्ष्मणं च महारथम्
sa rāmam uddiśya śaraistato dattavaraistadā
vivyādha sarvagātreṣu lakṣmaṇaṃ ca mahāratham
- 22
तम् अदृश्यं शरैः शूरौ माययान्तर्हितं तदा
योधयामासतुर् उभौ रावणिं रामलक्ष्मणौ
tam adṛśyaṃ śaraiḥ śūrau māyayāntarhitaṃ tadā
yodhayāmāsatur ubhau rāvaṇiṃ rāmalakṣmaṇau
- 23
स रुषा सर्वगात्रेषु तयोः पुरुषसिंहयोः
व्यसृजत्सायकान्भूयः शतशो ऽथ सहस्रशः
sa ruṣā sarvagātreṣu tayoḥ puruṣasiṃhayoḥ
vyasṛjatsāyakānbhūyaḥ śataśo 'tha sahasraśaḥ
- 24
तम् अदृश्यं विचिन्वन्तः सृजन्तम् अनिशं शरान्
हरयो विविशुर्व्योम प्रगृह्य महतीः शिलाः
tam adṛśyaṃ vicinvantaḥ sṛjantam aniśaṃ śarān
harayo viviśurvyoma pragṛhya mahatīḥ śilāḥ
- 25
तांश्च तौ चाप्यदृश्यः स शरैर्विव्याध राक्षसः
स भृशं ताडयन्वीरो रावणिर्माययावृतः
tāṃśca tau cāpyadṛśyaḥ sa śarairvivyādha rākṣasaḥ
sa bhṛśaṃ tāḍayanvīro rāvaṇirmāyayāvṛtaḥ
- 26
तौ शरैर् आचितौ वीरौ भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ
पेततुर्गगनाद्भूमिं सूर्याचन्द्रमसाविव
tau śarair ācitau vīrau bhrātarau rāmalakṣmaṇau
petaturgaganādbhūmiṃ sūryācandramasāviva

