51 shlokas
- 1
वासुदेव उवाच
ततो ऽहं भरतश्रेष्ठ प्रगृह्य रुचिरं धनुः
शरैर् अपातयं सौभाच्छिरांसि विबुधद्विषाम्
vāsudeva uvāca
tato 'haṃ bharataśreṣṭha pragṛhya ruciraṃ dhanuḥ
śarair apātayaṃ saubhācchirāṃsi vibudhadviṣām
- 2
शरांश्चाशीविषाकारान् ऊर्ध्वगांस्तिग्मतेजसः
अप्रैषं शाल्वराजाय शार्ङ्गमुक्तान्सुवाससः
śarāṃścāśīviṣākārān ūrdhvagāṃstigmatejasaḥ
apraiṣaṃ śālvarājāya śārṅgamuktānsuvāsasaḥ
- 3
ततो नादृश्यत तदा सौभं कुरुकुलोद्वह
अन्तर्हितं माययाभूत्ततो ऽहं विस्मितो ऽभवम्
tato nādṛśyata tadā saubhaṃ kurukulodvaha
antarhitaṃ māyayābhūttato 'haṃ vismito 'bhavam
- 4
अथ दानवसंघास्ते विकृताननमूर्धजाः
उदक्रोशन्महाराज विष्ठिते मयि भारत
atha dānavasaṃghāste vikṛtānanamūrdhajāḥ
udakrośanmahārāja viṣṭhite mayi bhārata
- 5
ततो ऽस्त्रं शब्दसाहं वै त्वरमाणो महाहवे
अयोजयं तद्वधाय ततः शब्द उपारमत्
tato 'straṃ śabdasāhaṃ vai tvaramāṇo mahāhave
ayojayaṃ tadvadhāya tataḥ śabda upāramat
- 6
हतास्ते दानवाः सर्वे यैः स शब्द उदीरितः
शरैर् आदित्यसंकाशैर्ज्वलितैः शब्दसाधनैः
hatāste dānavāḥ sarve yaiḥ sa śabda udīritaḥ
śarair ādityasaṃkāśairjvalitaiḥ śabdasādhanaiḥ
- 7
तस्मिन्न् उपरते शब्दे पुनर् एवान्यतो ऽभवत्
शब्दो ऽपरो महाराज तत्रापि प्राहरं शरान्
tasminn uparate śabde punar evānyato 'bhavat
śabdo 'paro mahārāja tatrāpi prāharaṃ śarān
- 8
एवं दश दिशः सर्वास्तिर्यग् ऊर्ध्वं च भारत
नादयामासुर् असुरास्ते चापि निहता मया
evaṃ daśa diśaḥ sarvāstiryag ūrdhvaṃ ca bhārata
nādayāmāsur asurāste cāpi nihatā mayā
- 9
ततः प्राग्ज्योतिषं गत्वा पुनर् एव व्यदृश्यत
सौभं कामगमं वीर मोहयन्मम चक्षुषी
tataḥ prāgjyotiṣaṃ gatvā punar eva vyadṛśyata
saubhaṃ kāmagamaṃ vīra mohayanmama cakṣuṣī
- 10
ततो लोकान्तकरणो दानवो वानराकृतिः
शिलावर्षेण सहसा महता मां समावृणोत्
tato lokāntakaraṇo dānavo vānarākṛtiḥ
śilāvarṣeṇa sahasā mahatā māṃ samāvṛṇot
- 11
सो ऽहं पर्वतवर्षेण वध्यमानः समन्ततः
वल्मीक इव राजेन्द्र पर्वतोपचितो ऽभवम्
so 'haṃ parvatavarṣeṇa vadhyamānaḥ samantataḥ
valmīka iva rājendra parvatopacito 'bhavam
- 12
ततो ऽहं पर्वतचितः सहयः सहसारथिः
अप्रख्यातिम् इयां राजन्सध्वजः पर्वतैश्चितः
tato 'haṃ parvatacitaḥ sahayaḥ sahasārathiḥ
aprakhyātim iyāṃ rājansadhvajaḥ parvataiścitaḥ
- 13
ततो वृष्णिप्रवीरा ये ममासन्सैनिकास्तदा
ते भयार्ता दिशः सर्वाः सहसा विप्रदुद्रुवुः
tato vṛṣṇipravīrā ye mamāsansainikāstadā
te bhayārtā diśaḥ sarvāḥ sahasā vipradudruvuḥ
- 14
ततो हाहाकृतं सर्वम् अभूत्किल विशां पते
द्यौश्च भूमिश्च खं चैवादृश्यमाने तथा मयि
tato hāhākṛtaṃ sarvam abhūtkila viśāṃ pate
dyauśca bhūmiśca khaṃ caivādṛśyamāne tathā mayi
- 15
ततो विषण्णमनसो मम राजन्सुहृज्जनाः
रुरुदुश्चुक्रुशुश्चैव दुःखशोकसमन्विताः
tato viṣaṇṇamanaso mama rājansuhṛjjanāḥ
ruruduścukruśuścaiva duḥkhaśokasamanvitāḥ
- 16
द्विषतां च प्रहर्षो ऽभूद् आर्तिश्चाद्विषताम् अपि
एवं विजितवान्वीर पश्चाद् अश्रौषम् अच्युत
dviṣatāṃ ca praharṣo 'bhūd ārtiścādviṣatām api
evaṃ vijitavānvīra paścād aśrauṣam acyuta
- 17
ततो ऽहम् अस्त्रं दयितं सर्वपाषाणभेदनम्
वज्रम् उद्यम्य तान्सर्वान्पर्वतान्समशातयम्
tato 'ham astraṃ dayitaṃ sarvapāṣāṇabhedanam
vajram udyamya tānsarvānparvatānsamaśātayam
- 18
ततः पर्वतभारार्ता मन्दप्राणविचेष्टिताः
हया मम महाराज वेपमाना इवाभवन्
tataḥ parvatabhārārtā mandaprāṇaviceṣṭitāḥ
hayā mama mahārāja vepamānā ivābhavan
- 19
मेघजालम् इवाकाशे विदार्याभ्युदितं रविम्
दृष्ट्वा मां बान्धवाः सर्वे हर्षम् आहारयन्पुनः
meghajālam ivākāśe vidāryābhyuditaṃ ravim
dṛṣṭvā māṃ bāndhavāḥ sarve harṣam āhārayanpunaḥ
- 20
ततो माम् अब्रवीत्सूतः प्राञ्जलिः प्रणतो नृप
साधु संपश्य वार्ष्णेय शाल्वं सौभपतिं स्थितम्
tato mām abravītsūtaḥ prāñjaliḥ praṇato nṛpa
sādhu saṃpaśya vārṣṇeya śālvaṃ saubhapatiṃ sthitam
- 21
अलं कृष्णावमन्यैनं साधु यत्नं समाचर
मार्दवं सखितां चैव शाल्वाद् अद्य व्यपाहर
alaṃ kṛṣṇāvamanyainaṃ sādhu yatnaṃ samācara
mārdavaṃ sakhitāṃ caiva śālvād adya vyapāhara
- 22
जहि शाल्वं महाबाहो मैनं जीवय केशव
सर्वैः पराक्रमैर्वीर वध्यः शत्रुर् अमित्रहन्
jahi śālvaṃ mahābāho mainaṃ jīvaya keśava
sarvaiḥ parākramairvīra vadhyaḥ śatrur amitrahan
- 23
न शत्रुर् अवमन्तव्यो दुर्बलो ऽपि बलीयसा
यो ऽपि स्यात्पीठगः कश्चित्किं पुनः समरे स्थितः
na śatrur avamantavyo durbalo 'pi balīyasā
yo 'pi syātpīṭhagaḥ kaścitkiṃ punaḥ samare sthitaḥ
- 24
स त्वं पुरुषशार्दूल सर्वयत्नैर् इमं प्रभो
जहि वृष्णिकुलश्रेष्ठ मा त्वां कालो ऽत्यगात्पुनः
sa tvaṃ puruṣaśārdūla sarvayatnair imaṃ prabho
jahi vṛṣṇikulaśreṣṭha mā tvāṃ kālo 'tyagātpunaḥ
- 25
नैष मार्दवसाध्यो वै मतो नापि सखा तव
येन त्वं योधितो वीर द्वारका चावमर्दिता
naiṣa mārdavasādhyo vai mato nāpi sakhā tava
yena tvaṃ yodhito vīra dvārakā cāvamarditā
- 26
एवमादि तु कौन्तेय श्रुत्वाहं सारथेर्वचः
तत्त्वम् एतद् इति ज्ञात्वा युद्धे मतिम् अधारयम्
evamādi tu kaunteya śrutvāhaṃ sārathervacaḥ
tattvam etad iti jñātvā yuddhe matim adhārayam
- 27
वधाय शाल्वराजस्य सौभस्य च निपातने
दारुकं चाब्रुवं वीर मुहूर्तं स्थीयताम् इति
vadhāya śālvarājasya saubhasya ca nipātane
dārukaṃ cābruvaṃ vīra muhūrtaṃ sthīyatām iti
- 28
ततो ऽप्रतिहतं दिव्यम् अभेद्यम् अतिवीर्यवत्
आग्नेयम् अस्त्रं दयितं सर्वसाहं महाप्रभम्
tato 'pratihataṃ divyam abhedyam ativīryavat
āgneyam astraṃ dayitaṃ sarvasāhaṃ mahāprabham
- 29
यक्षाणां राक्षसानां च दानवानां च संयुगे
राज्ञां च प्रतिलोमानां भस्मान्तकरणं महत्
yakṣāṇāṃ rākṣasānāṃ ca dānavānāṃ ca saṃyuge
rājñāṃ ca pratilomānāṃ bhasmāntakaraṇaṃ mahat
- 30
क्षुरान्तम् अमलं चक्रं कालान्तकयमोपमम्
अभिमन्त्र्याहम् अतुलं द्विषतां च निबर्हणम्
kṣurāntam amalaṃ cakraṃ kālāntakayamopamam
abhimantryāham atulaṃ dviṣatāṃ ca nibarhaṇam

