52 shlokas
- 1
मार्कण्डेय उवाच
अग्नीनां विविधो वंशः कीर्तितस्ते मयानघ
शृणु जन्म तु कौरव्य कार्त्तिकेयस्य धीमतः
mārkaṇḍeya uvāca
agnīnāṃ vividho vaṃśaḥ kīrtitaste mayānagha
śṛṇu janma tu kauravya kārttikeyasya dhīmataḥ
- 2
अद्भुतस्याद्भुतं पुत्रं प्रवक्ष्याम्यमितौजसम्
जातं सप्तर्षिभार्याभिर्ब्रह्मण्यं कीर्तिवर्धनम्
adbhutasyādbhutaṃ putraṃ pravakṣyāmyamitaujasam
jātaṃ saptarṣibhāryābhirbrahmaṇyaṃ kīrtivardhanam
- 3
देवासुराः पुरा यत्ता विनिघ्नन्तः परस्परम्
तत्राजयन्सदा देवान्दानवा घोररूपिणः
devāsurāḥ purā yattā vinighnantaḥ parasparam
tatrājayansadā devāndānavā ghorarūpiṇaḥ
- 4
वध्यमानं बलं दृष्ट्वा बहुशस्तैः पुरंदरः
स्वसैन्यनायकार्थाय चिन्ताम् आप भृशं तदा
vadhyamānaṃ balaṃ dṛṣṭvā bahuśastaiḥ puraṃdaraḥ
svasainyanāyakārthāya cintām āpa bhṛśaṃ tadā
- 5
देवसेनां दानवैर्यो भग्नां दृष्ट्वा महाबलः
पालयेद्वीर्यम् आश्रित्य स ज्ञेयः पुरुषो मया
devasenāṃ dānavairyo bhagnāṃ dṛṣṭvā mahābalaḥ
pālayedvīryam āśritya sa jñeyaḥ puruṣo mayā
- 6
स शैलं मानसं गत्वा ध्यायन्न् अर्थम् इमं भृशम्
शुश्रावार्तस्वरं घोरम् अथ मुक्तं स्त्रिया तदा
sa śailaṃ mānasaṃ gatvā dhyāyann artham imaṃ bhṛśam
śuśrāvārtasvaraṃ ghoram atha muktaṃ striyā tadā
- 7
अभिधावतु मा कश्चित्पुरुषस्त्रातु चैव ह
पतिं च मे प्रदिशतु स्वयं वा पतिर् अस्तु मे
abhidhāvatu mā kaścitpuruṣastrātu caiva ha
patiṃ ca me pradiśatu svayaṃ vā patir astu me
- 8
पुरंदरस्तु ताम् आह मा भैर्नास्ति भयं तव
एवम् उक्त्वा ततो ऽपश्यत्केशिनं स्थितम् अग्रतः
puraṃdarastu tām āha mā bhairnāsti bhayaṃ tava
evam uktvā tato 'paśyatkeśinaṃ sthitam agrataḥ
- 9
किरीटिनं गदापाणिं धातुमन्तम् इवाचलम्
हस्ते गृहीत्वा तां कन्याम् अथैनं वासवो ऽब्रवीत्
kirīṭinaṃ gadāpāṇiṃ dhātumantam ivācalam
haste gṛhītvā tāṃ kanyām athainaṃ vāsavo 'bravīt
- 10
अनार्यकर्मन्कस्मात्त्वम् इमां कन्यां जिहीर्षसि
वज्रिणं मां विजानीहि विरमास्याः प्रबाधनात्
anāryakarmankasmāttvam imāṃ kanyāṃ jihīrṣasi
vajriṇaṃ māṃ vijānīhi viramāsyāḥ prabādhanāt
- 11
केश्युवाच
विसृजस्व त्वम् एवैनां शक्रैषा प्रार्थिता मया
क्षमं ते जीवतो गन्तुं स्वपुरं पाकशासन
keśyuvāca
visṛjasva tvam evaināṃ śakraiṣā prārthitā mayā
kṣamaṃ te jīvato gantuṃ svapuraṃ pākaśāsana
- 12
मार्कण्डेय उवाच
एवम् उक्त्वा गदां केशी चिक्षेपेन्द्रवधाय वै
ताम् आपतन्तीं चिछेद मध्ये वज्रेण वासवः
mārkaṇḍeya uvāca
evam uktvā gadāṃ keśī cikṣependravadhāya vai
tām āpatantīṃ cicheda madhye vajreṇa vāsavaḥ
- 13
अथास्य शैलशिखरं केशी क्रुद्धो व्यवासृजत्
तद् आपतन्तं सम्प्रेक्ष्य शैलशृङ्गं शतक्रतुः
बिभेद राजन्वज्रेण भुवि तन्निपपात ह
athāsya śailaśikharaṃ keśī kruddho vyavāsṛjat
tad āpatantaṃ samprekṣya śailaśṛṅgaṃ śatakratuḥ
bibheda rājanvajreṇa bhuvi tannipapāta ha
- 14
पतता तु तदा केशी तेन शृङ्गेण ताडितः
हित्वा कन्यां महाभागां प्राद्रवद्भृशपीडितः
patatā tu tadā keśī tena śṛṅgeṇa tāḍitaḥ
hitvā kanyāṃ mahābhāgāṃ prādravadbhṛśapīḍitaḥ
- 15
अपयाते ऽसुरे तस्मिंस्तां कन्यां वासवो ऽब्रवीत्
कासि कस्यासि किं चेह कुरुषे त्वं शुभानने
apayāte 'sure tasmiṃstāṃ kanyāṃ vāsavo 'bravīt
kāsi kasyāsi kiṃ ceha kuruṣe tvaṃ śubhānane
- 16
कन्योवाच
अहं प्रजापतेः कन्या देवसेनेति विश्रुता
भगिनी दैत्यसेना मे सा पूर्वं केशिना हृता
kanyovāca
ahaṃ prajāpateḥ kanyā devaseneti viśrutā
bhaginī daityasenā me sā pūrvaṃ keśinā hṛtā
- 17
सहैवावां भगिन्यौ तु सखीभिः सह मानसम्
आगच्छावेह रत्यर्थम् अनुज्ञाप्य प्रजापतिम्
sahaivāvāṃ bhaginyau tu sakhībhiḥ saha mānasam
āgacchāveha ratyartham anujñāpya prajāpatim
- 18
नित्यं चावां प्रार्थयते हर्तुं केशी महासुरः
इच्छत्येनं दैत्यसेना न त्वहं पाकशासन
nityaṃ cāvāṃ prārthayate hartuṃ keśī mahāsuraḥ
icchatyenaṃ daityasenā na tvahaṃ pākaśāsana
- 19
सा हृता तेन भगवन्मुक्ताहं त्वद्बलेन तु
त्वया देवेन्द्र निर्दिष्टं पतिम् इच्छामि दुर्जयम्
sā hṛtā tena bhagavanmuktāhaṃ tvadbalena tu
tvayā devendra nirdiṣṭaṃ patim icchāmi durjayam
- 20
इन्द्र उवाच
मम मातृष्वसेया त्वं माता दाक्षायणी मम
आख्यातं त्वहम् इच्छामि स्वयम् आत्मबलं त्वया
indra uvāca
mama mātṛṣvaseyā tvaṃ mātā dākṣāyaṇī mama
ākhyātaṃ tvaham icchāmi svayam ātmabalaṃ tvayā
- 21
कन्योवाच
अबलाहं महाबाहो पतिस्तु बलवान्मम
वरदानात्पितुर्भावी सुरासुरनमस्कृतः
kanyovāca
abalāhaṃ mahābāho patistu balavānmama
varadānātpiturbhāvī surāsuranamaskṛtaḥ
- 22
इन्द्र उवाच
कीदृशं वै बलं देवि पत्युस्तव भविष्यति
एतद् इच्छाम्यहं श्रोतुं तव वाक्यम् अनिन्दिते
indra uvāca
kīdṛśaṃ vai balaṃ devi patyustava bhaviṣyati
etad icchāmyahaṃ śrotuṃ tava vākyam anindite
- 23
कन्योवाच
देवदानवयक्षाणां किंनरोरगरक्षसाम्
जेता स दृष्टो दुष्टानां महावीर्यो महाबलः
kanyovāca
devadānavayakṣāṇāṃ kiṃnaroragarakṣasām
jetā sa dṛṣṭo duṣṭānāṃ mahāvīryo mahābalaḥ
- 24
यस्तु सर्वाणि भूतानि त्वया सह विजेष्यति
स हि मे भविता भर्ता ब्रह्मण्यः कीर्तिवर्धनः
yastu sarvāṇi bhūtāni tvayā saha vijeṣyati
sa hi me bhavitā bhartā brahmaṇyaḥ kīrtivardhanaḥ
- 25
मार्कण्डेय उवाच
इन्द्रस्तस्या वचः श्रुत्वा दुःखितो ऽचिन्तयद्भृशम्
अस्या देव्याः पतिर्नास्ति यादृशं सम्प्रभाषते
mārkaṇḍeya uvāca
indrastasyā vacaḥ śrutvā duḥkhito 'cintayadbhṛśam
asyā devyāḥ patirnāsti yādṛśaṃ samprabhāṣate
- 26
अथापश्यत्स उदये भास्करं भास्करद्युतिः
सोमं चैव महाभागं विशमानं दिवाकरम्
athāpaśyatsa udaye bhāskaraṃ bhāskaradyutiḥ
somaṃ caiva mahābhāgaṃ viśamānaṃ divākaram
- 27
अमावास्यां सम्प्रवृत्तं मुहूर्तं रौद्रम् एव च
देवासुरं च संग्रामं सो ऽपश्यद् उदये गिरौ
amāvāsyāṃ sampravṛttaṃ muhūrtaṃ raudram eva ca
devāsuraṃ ca saṃgrāmaṃ so 'paśyad udaye girau
- 28
लोहितैश्च घनैर्युक्तां पूर्वां संध्यां शतक्रतुः
अपश्यल्लोहितोदं च भगवान्वरुणालयम्
lohitaiśca ghanairyuktāṃ pūrvāṃ saṃdhyāṃ śatakratuḥ
apaśyallohitodaṃ ca bhagavānvaruṇālayam
- 29
भृगुभिश्चाङ्गिरोभिश्च हुतं मन्त्रैः पृथग्विधैः
हव्यं गृहीत्वा वह्निं च प्रविशन्तं दिवाकरम्
bhṛgubhiścāṅgirobhiśca hutaṃ mantraiḥ pṛthagvidhaiḥ
havyaṃ gṛhītvā vahniṃ ca praviśantaṃ divākaram
- 30
पर्व चैव चतुर्विंशं तदा सूर्यम् उपस्थितम्
तथा धर्मगतं रौद्रं सोमं सूर्यगतं च तम्
parva caiva caturviṃśaṃ tadā sūryam upasthitam
tathā dharmagataṃ raudraṃ somaṃ sūryagataṃ ca tam

