27 shlokas
- 1
वैशम्पायन उवाच
ततः प्रयातमात्रेषु पाण्डवेषु महात्मसु
पद्भ्याम् अनुचिता गन्तुं द्रौपदी समुपाविशत्
vaiśampāyana uvāca
tataḥ prayātamātreṣu pāṇḍaveṣu mahātmasu
padbhyām anucitā gantuṃ draupadī samupāviśat
- 2
श्रान्ता दुःखपरीता च वातवर्षेण तेन च
सौकुमार्याच्च पाञ्चाली संमुमोह यशस्विनी
śrāntā duḥkhaparītā ca vātavarṣeṇa tena ca
saukumāryācca pāñcālī saṃmumoha yaśasvinī
- 3
सा पात्यमाना मोहेन बाहुभ्याम् असितेक्षणा
वृत्ताभ्याम् अनुरूपाभ्याम् ऊरू समवलम्बत
sā pātyamānā mohena bāhubhyām asitekṣaṇā
vṛttābhyām anurūpābhyām ūrū samavalambata
- 4
आलम्बमाना सहितावूरू गजकरोपमौ
पपात सहसा भूमौ वेपन्ती कदली यथा
ālambamānā sahitāvūrū gajakaropamau
papāta sahasā bhūmau vepantī kadalī yathā
- 5
तां पतन्तीं वरारोहां सज्जमानां लताम् इव
नकुलः समभिद्रुत्य परिजग्राह वीर्यवान्
tāṃ patantīṃ varārohāṃ sajjamānāṃ latām iva
nakulaḥ samabhidrutya parijagrāha vīryavān
- 6
नकुल उवाच
राजन्पाञ्चालराजस्य सुतेयम् असितेक्षणा
श्रान्ता निपतिता भूमौ ताम् अवेक्षस्व भारत
nakula uvāca
rājanpāñcālarājasya suteyam asitekṣaṇā
śrāntā nipatitā bhūmau tām avekṣasva bhārata
- 7
अदुःखार्हा परं दुःखं प्राप्तेयं मृदुगामिनी
आश्वासय महाराज ताम् इमां श्रमकर्शिताम्
aduḥkhārhā paraṃ duḥkhaṃ prāpteyaṃ mṛdugāminī
āśvāsaya mahārāja tām imāṃ śramakarśitām
- 8
वैशम्पायन उवाच
राजा तु वचनात्तस्य भृशं दुःखसमन्वितः
भीमश्च सहदेवश्च सहसा समुपाद्रवन्
vaiśampāyana uvāca
rājā tu vacanāttasya bhṛśaṃ duḥkhasamanvitaḥ
bhīmaśca sahadevaśca sahasā samupādravan
- 9
ताम् अवेक्ष्य तु कौन्तेयो विवर्णवदनां कृशाम्
अङ्कम् आनीय धर्मात्मा पर्यदेवयद् आतुरः
tām avekṣya tu kaunteyo vivarṇavadanāṃ kṛśām
aṅkam ānīya dharmātmā paryadevayad āturaḥ
- 10
कथं वेश्मसु गुप्तेषु स्वास्तीर्णशयनोचिता
शेते निपतिता भूमौ सुखार्हा वरवर्णिनी
kathaṃ veśmasu gupteṣu svāstīrṇaśayanocitā
śete nipatitā bhūmau sukhārhā varavarṇinī
- 11
सुकुमारौ कथं पादौ मुखं च कमलप्रभम्
मत्कृते ऽद्य वरार्हायाः श्यामतां समुपागतम्
sukumārau kathaṃ pādau mukhaṃ ca kamalaprabham
matkṛte 'dya varārhāyāḥ śyāmatāṃ samupāgatam
- 12
किम् इदं द्यूतकामेन मया कृतम् अबुद्धिना
आदाय कृष्णां चरता वने मृगगणायुते
kim idaṃ dyūtakāmena mayā kṛtam abuddhinā
ādāya kṛṣṇāṃ caratā vane mṛgagaṇāyute
- 13
सुखं प्राप्स्यति पाञ्चाली पाण्डवान्प्राप्य वै पतीन्
इति द्रुपदराजेन पित्रा दत्तायतेक्षणा
sukhaṃ prāpsyati pāñcālī pāṇḍavānprāpya vai patīn
iti drupadarājena pitrā dattāyatekṣaṇā
- 14
तत्सर्वम् अनवाप्यैव श्रमशोकाद्धि कर्शिता
शेते निपतिता भूमौ पापस्य मम कर्मभिः
tatsarvam anavāpyaiva śramaśokāddhi karśitā
śete nipatitā bhūmau pāpasya mama karmabhiḥ
- 15
तथा लालप्यमाने तु धर्मराजे युधिष्ठिरे
धौम्यप्रभृतयः सर्वे तत्राजग्मुर्द्विजोत्तमाः
tathā lālapyamāne tu dharmarāje yudhiṣṭhire
dhaumyaprabhṛtayaḥ sarve tatrājagmurdvijottamāḥ
- 16
ते समाश्वासयामासुर् आशीर्भिश्चाप्यपूजयन्
रक्षोघ्नांश्च तथा मन्त्राञ्जेपुश्चक्रुश्च ते क्रियाः
te samāśvāsayāmāsur āśīrbhiścāpyapūjayan
rakṣoghnāṃśca tathā mantrāñjepuścakruśca te kriyāḥ
- 17
पठ्यमानेषु मन्त्रेषु शान्त्यर्थं परमर्षिभिः
स्पृश्यमाना करैः शीतैः पाण्डवैश्च मुहुर्मुहुः
paṭhyamāneṣu mantreṣu śāntyarthaṃ paramarṣibhiḥ
spṛśyamānā karaiḥ śītaiḥ pāṇḍavaiśca muhurmuhuḥ
- 18
सेव्यमाना च शीतेन जलमिश्रेण वायुना
पाञ्चाली सुखम् आसाद्य लेभे चेतः शनैः शनैः
sevyamānā ca śītena jalamiśreṇa vāyunā
pāñcālī sukham āsādya lebhe cetaḥ śanaiḥ śanaiḥ
- 19
परिगृह्य च तां दीनां कृष्णाम् अजिनसंस्तरे
तदा विश्रामयामासुर्लब्धसंज्ञां तपस्विनीम्
parigṛhya ca tāṃ dīnāṃ kṛṣṇām ajinasaṃstare
tadā viśrāmayāmāsurlabdhasaṃjñāṃ tapasvinīm
- 20
तस्या यमौ रक्ततलौ पादौ पूजितलक्षणौ
कराभ्यां किणजाताभ्यां शनकैः संववाहतुः
tasyā yamau raktatalau pādau pūjitalakṣaṇau
karābhyāṃ kiṇajātābhyāṃ śanakaiḥ saṃvavāhatuḥ
- 21
पर्याश्वासयद् अप्येनां धर्मराजो युधिष्ठिरः
उवाच च कुरुश्रेष्ठो भीमसेनम् इदं वचः
paryāśvāsayad apyenāṃ dharmarājo yudhiṣṭhiraḥ
uvāca ca kuruśreṣṭho bhīmasenam idaṃ vacaḥ
- 22
बहवः पर्वता भीम विषमा हिमदुर्गमाः
तेषु कृष्णा महाबाहो कथं नु विचरिष्यति
bahavaḥ parvatā bhīma viṣamā himadurgamāḥ
teṣu kṛṣṇā mahābāho kathaṃ nu vicariṣyati
- 23
भीमसेन उवाच
त्वां राजन्राजपुत्रीं च यमौ च पुरुषर्षभौ
स्वयं नेष्यामि राजेन्द्र मा विषादे मनः कृथाः
bhīmasena uvāca
tvāṃ rājanrājaputrīṃ ca yamau ca puruṣarṣabhau
svayaṃ neṣyāmi rājendra mā viṣāde manaḥ kṛthāḥ
- 24
अथ वासौ मया जातो विहगो मद्बलोपमः
वहेद् अनघ सर्वान्नो वचनात्ते घटोत्कचः
atha vāsau mayā jāto vihago madbalopamaḥ
vahed anagha sarvānno vacanātte ghaṭotkacaḥ
- 25
वैशम्पायन उवाच
अनुज्ञातो धर्मराज्ञा पुत्रं सस्मार राक्षसम्
घटोत्कचश्च धर्मात्मा स्मृतमात्रः पितुस्तदा
कृताञ्जलिर् उपातिष्ठद् अभिवाद्याथ पाण्डवान्
vaiśampāyana uvāca
anujñāto dharmarājñā putraṃ sasmāra rākṣasam
ghaṭotkacaśca dharmātmā smṛtamātraḥ pitustadā
kṛtāñjalir upātiṣṭhad abhivādyātha pāṇḍavān
- 26
ब्राह्मणांश्च महाबाहुः स च तैर् अभिनन्दितः
उवाच भीमसेनं स पितरं सत्यविक्रमः
brāhmaṇāṃśca mahābāhuḥ sa ca tair abhinanditaḥ
uvāca bhīmasenaṃ sa pitaraṃ satyavikramaḥ
- 27
स्मृतो ऽस्मि भवता शीघ्रं शुश्रूषुर् अहम् आगतः
आज्ञापय महाबाहो सर्वं कर्तास्म्यसंशयम्
तच्छ्रुत्वा भीमसेनस्तु राक्षसं परिषस्वजे
smṛto 'smi bhavatā śīghraṃ śuśrūṣur aham āgataḥ
ājñāpaya mahābāho sarvaṃ kartāsmyasaṃśayam
tacchrutvā bhīmasenastu rākṣasaṃ pariṣasvaje

