23 shlokas
- 1
वैशम्पायन उवाच
गच्छन्स तीर्थानि महानुभावः पुण्यानि रम्याणि ददर्श राजा
सर्वाणि विप्रैर् उपशोभितानि क्वचित्क्वचिद्भारत सागरस्य
vaiśampāyana uvāca
gacchansa tīrthāni mahānubhāvaḥ puṇyāni ramyāṇi dadarśa rājā
sarvāṇi viprair upaśobhitāni kvacitkvacidbhārata sāgarasya
- 2
स वृत्तवांस्तेषु कृताभिषेकः सहानुजः पार्थिवपुत्रपौत्रः
समुद्रगां पुण्यतमां प्रशस्तां जगाम पारिक्षित पाण्डुपुत्रः
sa vṛttavāṃsteṣu kṛtābhiṣekaḥ sahānujaḥ pārthivaputrapautraḥ
samudragāṃ puṇyatamāṃ praśastāṃ jagāma pārikṣita pāṇḍuputraḥ
- 3
तत्रापि चाप्लुत्य महानुभावः संतर्पयामास पितॄन्सुरांश्च
द्विजातिमुख्येषु धनं विसृज्य गोदावरीं सागरगाम् अगच्छत्
tatrāpi cāplutya mahānubhāvaḥ saṃtarpayāmāsa pitṝnsurāṃśca
dvijātimukhyeṣu dhanaṃ visṛjya godāvarīṃ sāgaragām agacchat
- 4
ततो विपाप्मा द्रविडेषु राजन्समुद्रम् आसाद्य च लोकपुण्यम्
अगस्त्यतीर्थं च पवित्रपुण्यं नारीतीर्थान्यथ वीरो ददर्श
tato vipāpmā draviḍeṣu rājansamudram āsādya ca lokapuṇyam
agastyatīrthaṃ ca pavitrapuṇyaṃ nārītīrthānyatha vīro dadarśa
- 5
तत्रार्जुनस्याग्र्यधनुर्धरस्य निशम्य तत्कर्म परैर् असह्यम्
सम्पूज्यमानः परमर्षिसंघैः परां मुदं पाण्डुसुतः स लेभे
tatrārjunasyāgryadhanurdharasya niśamya tatkarma parair asahyam
sampūjyamānaḥ paramarṣisaṃghaiḥ parāṃ mudaṃ pāṇḍusutaḥ sa lebhe
- 6
स तेषु तीर्थेष्वभिषिक्तगात्रः कृष्णासहायः सहितो ऽनुजैश्च
सम्पूजयन्विक्रमम् अर्जुनस्य रेमे महीपालपतिः पृथिव्याम्
sa teṣu tīrtheṣvabhiṣiktagātraḥ kṛṣṇāsahāyaḥ sahito 'nujaiśca
sampūjayanvikramam arjunasya reme mahīpālapatiḥ pṛthivyām
- 7
ततः सहस्राणि गवां प्रदाय तीर्थेषु तेष्वम्बुधरोत्तमस्य
हृष्टः सह भ्रातृभिर् अर्जुनस्य संकीर्तयामास गवां प्रदानम्
tataḥ sahasrāṇi gavāṃ pradāya tīrtheṣu teṣvambudharottamasya
hṛṣṭaḥ saha bhrātṛbhir arjunasya saṃkīrtayāmāsa gavāṃ pradānam
- 8
स तानि तीर्थानि च सागरस्य पुण्यानि चान्यानि बहूनि राजन्
क्रमेण गच्छन्परिपूर्णकामः शूर्पारकं पुण्यतमं ददर्श
sa tāni tīrthāni ca sāgarasya puṇyāni cānyāni bahūni rājan
krameṇa gacchanparipūrṇakāmaḥ śūrpārakaṃ puṇyatamaṃ dadarśa
- 9
तत्रोदधेः कंचिद् अतीत्य देशं ख्यातं पृथिव्यां वनम् आससाद
तप्तं सुरैर्यत्र तपः पुरस्ताद् इष्टं तथा पुण्यतमैर्नरेन्द्रैः
tatrodadheḥ kaṃcid atītya deśaṃ khyātaṃ pṛthivyāṃ vanam āsasāda
taptaṃ surairyatra tapaḥ purastād iṣṭaṃ tathā puṇyatamairnarendraiḥ
- 10
स तत्र ताम् अग्र्यधनुर्धरस्य वेदीं ददर्शायतपीनबाहुः
ऋचीकपुत्रस्य तपस्विसंघैः समावृतां पुण्यकृद् अर्चनीयाम्
sa tatra tām agryadhanurdharasya vedīṃ dadarśāyatapīnabāhuḥ
ṛcīkaputrasya tapasvisaṃghaiḥ samāvṛtāṃ puṇyakṛd arcanīyām
- 11
ततो वसूनां वसुधाधिपः स मरुद्गणानां च तथाश्विनोश्च
वैवस्वतादित्यधनेश्वराणाम् इन्द्रस्य विष्णोः सवितुर्विभोश्च
tato vasūnāṃ vasudhādhipaḥ sa marudgaṇānāṃ ca tathāśvinośca
vaivasvatādityadhaneśvarāṇām indrasya viṣṇoḥ saviturvibhośca
- 12
भगस्य चन्द्रस्य दिवाकरस्य पतेर् अपां साध्यगणस्य चैव
धातुः पितॄणां च तथा महात्मा रुद्रस्य राजन्सगणस्य चैव
bhagasya candrasya divākarasya pater apāṃ sādhyagaṇasya caiva
dhātuḥ pitṝṇāṃ ca tathā mahātmā rudrasya rājansagaṇasya caiva
- 13
सरस्वत्याः सिद्धगणस्य चैव पूष्णश्च ये चाप्यमरास्तथान्ये
पुण्यानि चाप्यायतनानि तेषां ददर्श राजा सुमनोहराणि
sarasvatyāḥ siddhagaṇasya caiva pūṣṇaśca ye cāpyamarāstathānye
puṇyāni cāpyāyatanāni teṣāṃ dadarśa rājā sumanoharāṇi
- 14
तेषूपवासान्विविधान् उपोष्य दत्त्वा च रत्नानि महाधनानि
तीर्थेषु सर्वेषु परिप्लुताङ्गः पुनः स शूर्पारकम् आजगाम
teṣūpavāsānvividhān upoṣya dattvā ca ratnāni mahādhanāni
tīrtheṣu sarveṣu pariplutāṅgaḥ punaḥ sa śūrpārakam ājagāma
- 15
स तेन तीर्थेन तु सागरस्य पुनः प्रयातः सह सोदरीयैः
द्विजैः पृथिव्यां प्रथितं महद्भिस्तीर्थं प्रभासं समुपाजगाम
sa tena tīrthena tu sāgarasya punaḥ prayātaḥ saha sodarīyaiḥ
dvijaiḥ pṛthivyāṃ prathitaṃ mahadbhistīrthaṃ prabhāsaṃ samupājagāma
- 16
तत्राभिषिक्तः पृथुलोहिताक्षः सहानुजैर्देवगणान्पितॄंश्च
संतर्पयामास तथैव कृष्णा ते चापि विप्राः सह लोमशेन
tatrābhiṣiktaḥ pṛthulohitākṣaḥ sahānujairdevagaṇānpitṝṃśca
saṃtarpayāmāsa tathaiva kṛṣṇā te cāpi viprāḥ saha lomaśena
- 17
स द्वादशाहं जलवायुभक्षः कुर्वन्क्षपाहःसु तदाभिषेकम्
समन्ततो ऽग्नीन् उपदीपयित्वा तेपे तपो धर्मभृतां वरिष्ठः
sa dvādaśāhaṃ jalavāyubhakṣaḥ kurvankṣapāhaḥsu tadābhiṣekam
samantato 'gnīn upadīpayitvā tepe tapo dharmabhṛtāṃ variṣṭhaḥ
- 18
तम् उग्रम् आस्थाय तपश्चरन्तं शुश्राव रामश्च जनार्दनश्च
तौ सर्ववृष्णिप्रवरौ ससैन्यौ युधिष्ठिरं जग्मतुर् आजमीढम्
tam ugram āsthāya tapaścarantaṃ śuśrāva rāmaśca janārdanaśca
tau sarvavṛṣṇipravarau sasainyau yudhiṣṭhiraṃ jagmatur ājamīḍham
- 19
ते वृष्णयः पाण्डुसुतान्समीक्ष्य भूमौ शयानान्मलदिग्धगात्रान्
अनर्हतीं द्रौपदीं चापि दृष्ट्वा सुदुःखिताश्चुक्रुशुर् आर्तनादम्
te vṛṣṇayaḥ pāṇḍusutānsamīkṣya bhūmau śayānānmaladigdhagātrān
anarhatīṃ draupadīṃ cāpi dṛṣṭvā suduḥkhitāścukruśur ārtanādam
- 20
ततः स रामं च जनार्दनं च कार्ष्णिं च साम्बं च शिनेश्च पौत्रम्
अन्यांश्च वृष्णीन् उपगम्य पूजां चक्रे यथाधर्मम् अदीनसत्त्वः
tataḥ sa rāmaṃ ca janārdanaṃ ca kārṣṇiṃ ca sāmbaṃ ca śineśca pautram
anyāṃśca vṛṣṇīn upagamya pūjāṃ cakre yathādharmam adīnasattvaḥ
- 21
ते चापि सर्वान्प्रतिपूज्य पार्थांस्तैः सत्कृताः पाण्डुसुतैस्तथैव
युधिष्ठिरं संपरिवार्य राजन्न् उपाविशन्देवगणा यथेन्द्रम्
te cāpi sarvānpratipūjya pārthāṃstaiḥ satkṛtāḥ pāṇḍusutaistathaiva
yudhiṣṭhiraṃ saṃparivārya rājann upāviśandevagaṇā yathendram
- 22
तेषां स सर्वं चरितं परेषां वने च वासं परमप्रतीतः
अस्त्रार्थम् इन्द्रस्य गतं च पार्थं कृष्णे शशंसामरराजपुत्रम्
teṣāṃ sa sarvaṃ caritaṃ pareṣāṃ vane ca vāsaṃ paramapratītaḥ
astrārtham indrasya gataṃ ca pārthaṃ kṛṣṇe śaśaṃsāmararājaputram
- 23
श्रुत्वा तु ते तस्य वचः प्रतीतास्तांश्चापि दृष्ट्वा सुकृशान् अतीव
नेत्रोद्भवं संमुमुचुर्दशार्हा दुःखार्तिजं वारि महानुभावाः
śrutvā tu te tasya vacaḥ pratītāstāṃścāpi dṛṣṭvā sukṛśān atīva
netrodbhavaṃ saṃmumucurdaśārhā duḥkhārtijaṃ vāri mahānubhāvāḥ

