25 shlokas
- 1
लोमश उवाच
स तु राजा महेष्वासश्चक्रवर्ती महारथः
बभूव सर्वलोकस्य मनोनयननन्दनः
lomaśa uvāca
sa tu rājā maheṣvāsaścakravartī mahārathaḥ
babhūva sarvalokasya manonayananandanaḥ
- 2
स शुश्राव महाबाहुः कपिलेन महात्मना
पितॄणां निधनं घोरम् अप्राप्तिं त्रिदिवस्य च
sa śuśrāva mahābāhuḥ kapilena mahātmanā
pitṝṇāṃ nidhanaṃ ghoram aprāptiṃ tridivasya ca
- 3
स राज्यं सचिवे न्यस्य हृदयेन विदूयता
जगाम हिमवत्पार्श्वं तपस्तप्तुं नरेश्वरः
sa rājyaṃ sacive nyasya hṛdayena vidūyatā
jagāma himavatpārśvaṃ tapastaptuṃ nareśvaraḥ
- 4
आरिराधयिषुर्गङ्गां तपसा दग्धकिल्बिषः
सो ऽपश्यत नरश्रेष्ठ हिमवन्तं नगोत्तमम्
ārirādhayiṣurgaṅgāṃ tapasā dagdhakilbiṣaḥ
so 'paśyata naraśreṣṭha himavantaṃ nagottamam
- 5
शृङ्गैर्बहुविधाकारैर्धातुमद्भिर् अलंकृतम्
पवनालम्बिभिर्मेघैः परिष्वक्तं समन्ततः
śṛṅgairbahuvidhākārairdhātumadbhir alaṃkṛtam
pavanālambibhirmeghaiḥ pariṣvaktaṃ samantataḥ
- 6
नदीकुञ्जनितम्बैश्च सोदकैर् उपशोभितम्
गुहाकन्दरसंलीनैः सिंहव्याघ्रैर्निषेवितम्
nadīkuñjanitambaiśca sodakair upaśobhitam
guhākandarasaṃlīnaiḥ siṃhavyāghrairniṣevitam
- 7
शकुनैश्च विचित्राङ्गैः कूजद्भिर्विविधा गिरः
भृङ्गराजैस्तथा हंसैर्दात्यूहैर्जलकुक्कुटैः
śakunaiśca vicitrāṅgaiḥ kūjadbhirvividhā giraḥ
bhṛṅgarājaistathā haṃsairdātyūhairjalakukkuṭaiḥ
- 8
मयूरैः शतपत्त्रैश्च कोकिलैर्जीवजीवकैः
चकोरैर् असितापाङ्गैस्तथा पुत्रप्रियैर् अपि
mayūraiḥ śatapattraiśca kokilairjīvajīvakaiḥ
cakorair asitāpāṅgaistathā putrapriyair api
- 9
जलस्थानेषु रम्येषु पद्मिनीभिश्च संकुलम्
सारसानां च मधुरैर्व्याहृतैः समलंकृतम्
jalasthāneṣu ramyeṣu padminībhiśca saṃkulam
sārasānāṃ ca madhurairvyāhṛtaiḥ samalaṃkṛtam
- 10
किंनरैर् अप्सरोभिश्च निषेवितशिलातलम्
दिशागजविषाणाग्रैः समन्ताद्घृष्टपादपम्
kiṃnarair apsarobhiśca niṣevitaśilātalam
diśāgajaviṣāṇāgraiḥ samantādghṛṣṭapādapam
- 11
विद्याधरानुचरितं नानारत्नसमाकुलम्
विषोल्बणैर्भुजंगैश्च दीप्तजिह्वैर्निषेवितम्
vidyādharānucaritaṃ nānāratnasamākulam
viṣolbaṇairbhujaṃgaiśca dīptajihvairniṣevitam
- 12
क्वचित्कनकसंकाशं क्वचिद्रजतसंनिभम्
क्वचिद् अञ्जनपुञ्जाभं हिमवन्तम् उपागमत्
kvacitkanakasaṃkāśaṃ kvacidrajatasaṃnibham
kvacid añjanapuñjābhaṃ himavantam upāgamat
- 13
स तु तत्र नरश्रेष्ठस्तपो घोरं समाश्रितः
फलमूलाम्बुभक्षो ऽभूत्सहस्रं परिवत्सरान्
sa tu tatra naraśreṣṭhastapo ghoraṃ samāśritaḥ
phalamūlāmbubhakṣo 'bhūtsahasraṃ parivatsarān
- 14
संवत्सरसहस्रे तु गते दिव्ये महानदी
दर्शयामास तं गङ्गा तदा मूर्तिमती स्वयम्
saṃvatsarasahasre tu gate divye mahānadī
darśayāmāsa taṃ gaṅgā tadā mūrtimatī svayam
- 15
गङ्गोवाच
किम् इच्छसि महाराज मत्तः किं च ददानि ते
तद्ब्रवीहि नरश्रेष्ठ करिष्यामि वचस्तव
gaṅgovāca
kim icchasi mahārāja mattaḥ kiṃ ca dadāni te
tadbravīhi naraśreṣṭha kariṣyāmi vacastava
- 16
लोमश उवाच
एवम् उक्तः प्रत्युवाच राजा हैमवतीं तदा
पितामहा मे वरदे कपिलेन महानदि
अन्वेषमाणास्तुरगं नीता वैवस्वतक्षयम्
lomaśa uvāca
evam uktaḥ pratyuvāca rājā haimavatīṃ tadā
pitāmahā me varade kapilena mahānadi
anveṣamāṇāsturagaṃ nītā vaivasvatakṣayam
- 17
षष्टिस्तानि सहस्राणि सागराणां महात्मनाम्
कापिलं तेज आसाद्य क्षणेन निधनं गताः
ṣaṣṭistāni sahasrāṇi sāgarāṇāṃ mahātmanām
kāpilaṃ teja āsādya kṣaṇena nidhanaṃ gatāḥ
- 18
तेषाम् एवं विनष्टानां स्वर्गे वासो न विद्यते
यावत्तानि शरीराणि त्वं जलैर्नाभिषिञ्चसि
teṣām evaṃ vinaṣṭānāṃ svarge vāso na vidyate
yāvattāni śarīrāṇi tvaṃ jalairnābhiṣiñcasi
- 19
स्वर्गं नय महाभागे मत्पितॄन्सगरात्मजान्
तेषाम् अर्थे ऽभियाचामि त्वाम् अहं वै महानदि
svargaṃ naya mahābhāge matpitṝnsagarātmajān
teṣām arthe 'bhiyācāmi tvām ahaṃ vai mahānadi
- 20
एतच्छ्रुत्वा वचो राज्ञो गङ्गा लोकनमस्कृता
भगीरथम् इदं वाक्यं सुप्रीता समभाषत
etacchrutvā vaco rājño gaṅgā lokanamaskṛtā
bhagīratham idaṃ vākyaṃ suprītā samabhāṣata
- 21
करिष्यामि महाराज वचस्ते नात्र संशयः
वेगं तु मम दुर्धार्यं पतन्त्या गगनाच्च्युतम्
kariṣyāmi mahārāja vacaste nātra saṃśayaḥ
vegaṃ tu mama durdhāryaṃ patantyā gaganāccyutam
- 22
न शक्तस्त्रिषु लोकेषु कश्चिद्धारयितुं नृप
अन्यत्र विबुधश्रेष्ठान्नीलकण्ठान्महेश्वरात्
na śaktastriṣu lokeṣu kaściddhārayituṃ nṛpa
anyatra vibudhaśreṣṭhānnīlakaṇṭhānmaheśvarāt
- 23
तं तोषय महाबाहो तपसा वरदं हरम्
स तु मां प्रच्युतां देवः शिरसा धारयिष्यति
करिष्यति च ते कामं पितॄणां हितकाम्यया
taṃ toṣaya mahābāho tapasā varadaṃ haram
sa tu māṃ pracyutāṃ devaḥ śirasā dhārayiṣyati
kariṣyati ca te kāmaṃ pitṝṇāṃ hitakāmyayā
- 24
एतच्छ्रुत्वा वचो राजन्महाराजो भगीरथः
कैलासं पर्वतं गत्वा तोषयामास शंकरम्
etacchrutvā vaco rājanmahārājo bhagīrathaḥ
kailāsaṃ parvataṃ gatvā toṣayāmāsa śaṃkaram
- 25
ततस्तेन समागम्य कालयोगेन केनचित्
अगृह्णाच्च वरं तस्माद्गङ्गाया धारणं नृप
स्वर्गवासं समुद्दिश्य पितॄणां स नरोत्तमः
tatastena samāgamya kālayogena kenacit
agṛhṇācca varaṃ tasmādgaṅgāyā dhāraṇaṃ nṛpa
svargavāsaṃ samuddiśya pitṝṇāṃ sa narottamaḥ

