21 shlokas
- 1
युधिष्ठिर उवाच
अस्मान् अभिगतांस्तात भयार्ताञ्शरणैषिणः
कौरवान्विषमप्राप्तान्कथं ब्रूयास्त्वम् ईदृशम्
yudhiṣṭhira uvāca
asmān abhigatāṃstāta bhayārtāñśaraṇaiṣiṇaḥ
kauravānviṣamaprāptānkathaṃ brūyāstvam īdṛśam
- 2
भवन्ति भेदा ज्ञातीनां कलहाश्च वृकोदर
प्रसक्तानि च वैराणि ज्ञातिधर्मो न नश्यति
bhavanti bhedā jñātīnāṃ kalahāśca vṛkodara
prasaktāni ca vairāṇi jñātidharmo na naśyati
- 3
यदा तु कश्चिज्ज्ञातीनां बाह्यः प्रार्थयते कुलम्
न मर्षयन्ति तत्सन्तो बाह्येनाभिप्रमर्षणम्
yadā tu kaścijjñātīnāṃ bāhyaḥ prārthayate kulam
na marṣayanti tatsanto bāhyenābhipramarṣaṇam
- 4
जानाति ह्येष दुर्बुद्धिर् अस्मान् इह चिरोषितान्
स एष परिभूयास्मान् अकार्षीद् इदम् अप्रियम्
jānāti hyeṣa durbuddhir asmān iha ciroṣitān
sa eṣa paribhūyāsmān akārṣīd idam apriyam
- 5
दुर्योधनस्य ग्रहणाद्गन्धर्वेण बलाद्रणे
स्त्रीणां बाह्याभिमर्शाच्च हतं भवति नः कुलम्
duryodhanasya grahaṇādgandharveṇa balādraṇe
strīṇāṃ bāhyābhimarśācca hataṃ bhavati naḥ kulam
- 6
शरणं च प्रपन्नानां त्राणार्थं च कुलस्य नः
उत्तिष्ठध्वं नरव्याघ्राः सज्जीभवत माचिरम्
śaraṇaṃ ca prapannānāṃ trāṇārthaṃ ca kulasya naḥ
uttiṣṭhadhvaṃ naravyāghrāḥ sajjībhavata māciram
- 7
अर्जुनश्च यमौ चैव त्वं च भीमापराजितः
मोक्षयध्वं धार्तराष्ट्रं ह्रियमाणं सुयोधनम्
arjunaśca yamau caiva tvaṃ ca bhīmāparājitaḥ
mokṣayadhvaṃ dhārtarāṣṭraṃ hriyamāṇaṃ suyodhanam
- 8
एते रथा नरव्याघ्राः सर्वशस्त्रसमन्विताः
इन्द्रसेनादिभिः सूतैः संयताः कनकध्वजाः
ete rathā naravyāghrāḥ sarvaśastrasamanvitāḥ
indrasenādibhiḥ sūtaiḥ saṃyatāḥ kanakadhvajāḥ
- 9
एतान् आस्थाय वै तात गन्धर्वान्योद्धुम् आहवे
सुयोधनस्य मोक्षाय प्रयतध्वम् अतन्द्रिताः
etān āsthāya vai tāta gandharvānyoddhum āhave
suyodhanasya mokṣāya prayatadhvam atandritāḥ
- 10
य एव कश्चिद्राजन्यः शरणार्थम् इहागतम्
परं शक्त्याभिरक्षेत किं पुनस्त्वं वृकोदर
ya eva kaścidrājanyaḥ śaraṇārtham ihāgatam
paraṃ śaktyābhirakṣeta kiṃ punastvaṃ vṛkodara
- 11
क इहान्यो भवेत्त्राणम् अभिधावेति चोदितः
प्राञ्जलिं शरणापन्नं दृष्ट्वा शत्रुम् अपि ध्रुवम्
ka ihānyo bhavettrāṇam abhidhāveti coditaḥ
prāñjaliṃ śaraṇāpannaṃ dṛṣṭvā śatrum api dhruvam
- 12
वरप्रदानं राज्यं च पुत्रजन्म च पाण्डव
शत्रोश्च मोक्षणं क्लेशात्त्रीणि चैकं च तत्समम्
varapradānaṃ rājyaṃ ca putrajanma ca pāṇḍava
śatrośca mokṣaṇaṃ kleśāttrīṇi caikaṃ ca tatsamam
- 13
किं ह्यभ्यधिकम् एतस्माद्यद् आपन्नः सुयोधनः
त्वद्बाहुबलम् आश्रित्य जीवितं परिमार्गति
kiṃ hyabhyadhikam etasmādyad āpannaḥ suyodhanaḥ
tvadbāhubalam āśritya jīvitaṃ parimārgati
- 14
स्वयम् एव प्रधावेयं यदि न स्याद्वृकोदर
विततो ऽयं क्रतुर्वीर न हि मे ऽत्र विचारणा
svayam eva pradhāveyaṃ yadi na syādvṛkodara
vitato 'yaṃ kraturvīra na hi me 'tra vicāraṇā
- 15
साम्नैव तु यथा भीम मोक्षयेथाः सुयोधनम्
तथा सर्वैर् उपायैस्त्वं यतेथाः कुरुनन्दन
sāmnaiva tu yathā bhīma mokṣayethāḥ suyodhanam
tathā sarvair upāyaistvaṃ yatethāḥ kurunandana
- 16
न साम्ना प्रतिपद्येत यदि गन्धर्वराड् असौ
पराक्रमेण मृदुना मोक्षयेथाः सुयोधनम्
na sāmnā pratipadyeta yadi gandharvarāḍ asau
parākrameṇa mṛdunā mokṣayethāḥ suyodhanam
- 17
अथासौ मृदुयुद्धेन न मुञ्चेद्भीम कौरवान्
सर्वोपायैर्विमोच्यास्ते निगृह्य परिपन्थिनः
athāsau mṛduyuddhena na muñcedbhīma kauravān
sarvopāyairvimocyāste nigṛhya paripanthinaḥ
- 18
एतावद्धि मया शक्यं संदेष्टुं वै वृकोदर
वैताने कर्मणि तते वर्तमाने च भारत
etāvaddhi mayā śakyaṃ saṃdeṣṭuṃ vai vṛkodara
vaitāne karmaṇi tate vartamāne ca bhārata
- 19
वैशम्पायन उवाच
अजातशत्रोर्वचनं तच्छ्रुत्वा तु धनंजयः
प्रतिजज्ञे गुरोर्वाक्यं कौरवाणां विमोक्षणम्
vaiśampāyana uvāca
ajātaśatrorvacanaṃ tacchrutvā tu dhanaṃjayaḥ
pratijajñe gurorvākyaṃ kauravāṇāṃ vimokṣaṇam
- 20
अर्जुन उवाच
यदि साम्ना न मोक्ष्यन्ति गन्धर्वा धृतराष्ट्रजान्
अद्य गन्धर्वराजस्य भूमिः पास्यति शोणितम्
arjuna uvāca
yadi sāmnā na mokṣyanti gandharvā dhṛtarāṣṭrajān
adya gandharvarājasya bhūmiḥ pāsyati śoṇitam
- 21
वैशम्पायन उवाच
अर्जुनस्य तु तां श्रुत्वा प्रतिज्ञां सत्यवादिनः
कौरवाणां तदा राजन्पुनः प्रत्यागतं मनः
vaiśampāyana uvāca
arjunasya tu tāṃ śrutvā pratijñāṃ satyavādinaḥ
kauravāṇāṃ tadā rājanpunaḥ pratyāgataṃ manaḥ

