23 shlokas
- 1
अर्जुन उवाच
ततो ऽहं स्तूयमानस्तु तत्र तत्र महर्षिभिः
अपश्यम् उदधिं भीमम् अपाम्पतिम् अथाव्ययम्
arjuna uvāca
tato 'haṃ stūyamānastu tatra tatra maharṣibhiḥ
apaśyam udadhiṃ bhīmam apāmpatim athāvyayam
- 2
फेनवत्यः प्रकीर्णाश्च संहताश्च समुच्छ्रिताः
ऊर्मयश्चात्र दृश्यन्ते चलन्त इव पर्वताः
नावः सहस्रशस्तत्र रत्नपूर्णाः समन्ततः
phenavatyaḥ prakīrṇāśca saṃhatāśca samucchritāḥ
ūrmayaścātra dṛśyante calanta iva parvatāḥ
nāvaḥ sahasraśastatra ratnapūrṇāḥ samantataḥ
- 3
तिमिङ्गिलाः कच्छपाश्च तथा तिमितिमिंगिलाः
मकराश्चात्र दृश्यन्ते जले मग्ना इवाद्रयः
timiṅgilāḥ kacchapāśca tathā timitimiṃgilāḥ
makarāścātra dṛśyante jale magnā ivādrayaḥ
- 4
शङ्खानां च सहस्राणि मग्नान्य् अप्सु समन्ततः
दृश्यन्ते स्म यथा रात्रौ तारास्तन्वभ्रसंवृताः
śaṅkhānāṃ ca sahasrāṇi magnāny apsu samantataḥ
dṛśyante sma yathā rātrau tārāstanvabhrasaṃvṛtāḥ
- 5
तथा सहस्रशस्तत्र रत्नसंघाः प्लवन्त्युत
वायुश्च घूर्णते भीमस्तद् अद्भुतम् इवाभवत्
tathā sahasraśastatra ratnasaṃghāḥ plavantyuta
vāyuśca ghūrṇate bhīmastad adbhutam ivābhavat
- 6
तम् अतीत्य महावेगं सर्वाम्भोनिधिम् उत्तमम्
अपश्यं दानवाकीर्णं तद्दैत्यपुरम् अन्तिकात्
tam atītya mahāvegaṃ sarvāmbhonidhim uttamam
apaśyaṃ dānavākīrṇaṃ taddaityapuram antikāt
- 7
तत्रैव मातलिस्तूर्णं निपत्य पृथिवीतले
नादयन्रथघोषेण तत्पुरं समुपाद्रवत्
tatraiva mātalistūrṇaṃ nipatya pṛthivītale
nādayanrathaghoṣeṇa tatpuraṃ samupādravat
- 8
रथघोषं तु तं श्रुत्वा स्तनयित्नोर् इवाम्बरे
मन्वाना देवराजं मां संविग्ना दानवाभवन्
rathaghoṣaṃ tu taṃ śrutvā stanayitnor ivāmbare
manvānā devarājaṃ māṃ saṃvignā dānavābhavan
- 9
सर्वे संभ्रान्तमनसः शरचापधराः स्थिताः
तथा शूलासिपरशुगदामुसलपाणयः
sarve saṃbhrāntamanasaḥ śaracāpadharāḥ sthitāḥ
tathā śūlāsiparaśugadāmusalapāṇayaḥ
- 10
ततो द्वाराणि पिदधुर्दानवास्त्रस्तचेतसः
संविधाय पुरे रक्षां न स्म कश्चन दृश्यते
tato dvārāṇi pidadhurdānavāstrastacetasaḥ
saṃvidhāya pure rakṣāṃ na sma kaścana dṛśyate
- 11
ततः शङ्खम् उपादाय देवदत्तं महास्वनम्
पुरम् आसुरम् आश्लिष्य प्राधमं तं शनैर् अहम्
tataḥ śaṅkham upādāya devadattaṃ mahāsvanam
puram āsuram āśliṣya prādhamaṃ taṃ śanair aham
- 12
स तु शब्दो दिवं स्तब्ध्वा प्रतिशब्दम् अजीजनत्
वित्रेसुश्च निलिल्युश्च भूतानि सुमहान्त्यपि
sa tu śabdo divaṃ stabdhvā pratiśabdam ajījanat
vitresuśca nililyuśca bhūtāni sumahāntyapi
- 13
ततो निवातकवचाः सर्व एव समन्ततः
दंशिता विविधैस्त्राणैर्विविधायुधपाणयः
tato nivātakavacāḥ sarva eva samantataḥ
daṃśitā vividhaistrāṇairvividhāyudhapāṇayaḥ
- 14
आयसैश्च महाशूलैर्गदाभिर्मुसलैर् अपि
पट्टिशैः करवालैश्च रथचक्रैश्च भारत
āyasaiśca mahāśūlairgadābhirmusalair api
paṭṭiśaiḥ karavālaiśca rathacakraiśca bhārata
- 15
शतघ्नीभिर्भुशुण्डीभिः खड्गैश्चित्रैः स्वलंकृतैः
प्रगृहीतैर्दितेः पुत्राः प्रादुरासन्सहस्रशः
śataghnībhirbhuśuṇḍībhiḥ khaḍgaiścitraiḥ svalaṃkṛtaiḥ
pragṛhītairditeḥ putrāḥ prādurāsansahasraśaḥ
- 16
ततो विचार्य बहुधा रथमार्गेषु तान्हयान्
प्राचोदयत्समे देशे मातलिर्भरतर्षभ
tato vicārya bahudhā rathamārgeṣu tānhayān
prācodayatsame deśe mātalirbharatarṣabha
- 17
तेन तेषां प्रणुन्नानाम् आशुत्वाच्छीघ्रगामिनाम्
नान्वपश्यं तदा किंचित्तन्मे ऽद्भुतम् इवाभवत्
tena teṣāṃ praṇunnānām āśutvācchīghragāminām
nānvapaśyaṃ tadā kiṃcittanme 'dbhutam ivābhavat
- 18
ततस्ते दानवास्तत्र योधव्रातान्यनेकशः
विकृतस्वररूपाणि भृशं सर्वाण्यचोदयन्
tataste dānavāstatra yodhavrātānyanekaśaḥ
vikṛtasvararūpāṇi bhṛśaṃ sarvāṇyacodayan
- 19
तेन शब्देन महता समुद्रे पर्वतोपमाः
आप्लवन्त गतैः सत्त्वैर्मत्स्याः शतसहस्रशः
tena śabdena mahatā samudre parvatopamāḥ
āplavanta gataiḥ sattvairmatsyāḥ śatasahasraśaḥ
- 20
ततो वेगेन महता दानवा माम् उपाद्रवन्
विमुञ्चन्तः शितान्बाणाञ्शतशो ऽथ सहस्रशः
tato vegena mahatā dānavā mām upādravan
vimuñcantaḥ śitānbāṇāñśataśo 'tha sahasraśaḥ
- 21
स सम्प्रहारस्तुमुलस्तेषां मम च भारत
अवर्तत महाघोरो निवातकवचान्तकः
sa samprahārastumulasteṣāṃ mama ca bhārata
avartata mahāghoro nivātakavacāntakaḥ
- 22
ततो देवर्षयश्चैव दानवर्षिगणाश्च ये
ब्रह्मर्षयश्च सिद्धाश्च समाजग्मुर्महामृधे
tato devarṣayaścaiva dānavarṣigaṇāśca ye
brahmarṣayaśca siddhāśca samājagmurmahāmṛdhe
- 23
ते वै माम् अनुरूपाभिर्मधुराभिर्जयैषिणः
अस्तुवन्मुनयो वाग्भिर्यथेन्द्रं तारकामये
te vai mām anurūpābhirmadhurābhirjayaiṣiṇaḥ
astuvanmunayo vāgbhiryathendraṃ tārakāmaye

