18 shlokas
- 1
ऋश्यशृङ्ग उवाच
इहागतो जटिलो ब्रह्मचारी न वै ह्रस्वो नातिदीर्घो मनस्वी
सुवर्णवर्णः कमलायताक्षः सुतः सुराणाम् इव शोभमानः
ṛśyaśṛṅga uvāca
ihāgato jaṭilo brahmacārī na vai hrasvo nātidīrgho manasvī
suvarṇavarṇaḥ kamalāyatākṣaḥ sutaḥ surāṇām iva śobhamānaḥ
- 2
समृद्धरूपः सवितेव दीप्तः सुशुक्लकृष्णाक्षतरश्चकोरैः
नीलाः प्रसन्नाश्च जटाः सुगन्धा हिरण्यरज्जुग्रथिताः सुदीर्घाः
samṛddharūpaḥ saviteva dīptaḥ suśuklakṛṣṇākṣataraścakoraiḥ
nīlāḥ prasannāśca jaṭāḥ sugandhā hiraṇyarajjugrathitāḥ sudīrghāḥ
- 3
आधाररूपा पुनर् अस्य कण्ठे विभ्राजते विद्युदिवान्तरिक्षे
द्वौ चास्य पिण्डावधरेण कण्ठम् अजातरोमौ सुमनोहरौ च
ādhārarūpā punar asya kaṇṭhe vibhrājate vidyudivāntarikṣe
dvau cāsya piṇḍāvadhareṇa kaṇṭham ajātaromau sumanoharau ca
- 4
विलग्नमध्यश्च स नाभिदेशे कटिश्च तस्यातिकृतप्रमाणा
तथास्य चीरान्तरिता प्रभाति हिरण्मयी मेखला मे यथेयम्
vilagnamadhyaśca sa nābhideśe kaṭiśca tasyātikṛtapramāṇā
tathāsya cīrāntaritā prabhāti hiraṇmayī mekhalā me yatheyam
- 5
अन्यच्च तस्याद्भुतदर्शनीयं विकूजितं पादयोः सम्प्रभाति
पाण्योश्च तद्वत्स्वनवन्निबद्धौ कलापकावक्षमाला यथेयम्
anyacca tasyādbhutadarśanīyaṃ vikūjitaṃ pādayoḥ samprabhāti
pāṇyośca tadvatsvanavannibaddhau kalāpakāvakṣamālā yatheyam
- 6
विचेष्टमानस्य च तस्य तानि कूजन्ति हंसाः सरसीव मत्ताः
चीराणि तस्याद्भुतदर्शनानि नेमानि तद्वन्मम रूपवन्ति
viceṣṭamānasya ca tasya tāni kūjanti haṃsāḥ sarasīva mattāḥ
cīrāṇi tasyādbhutadarśanāni nemāni tadvanmama rūpavanti
- 7
वक्त्रं च तस्याद्भुतदर्शनीयं प्रव्याहृतं ह्लादयतीव चेतः
पुंस्कोकिलस्येव च तस्य वाणी तां शृण्वतो मे व्यथितो ऽन्तरात्मा
vaktraṃ ca tasyādbhutadarśanīyaṃ pravyāhṛtaṃ hlādayatīva cetaḥ
puṃskokilasyeva ca tasya vāṇī tāṃ śṛṇvato me vyathito 'ntarātmā
- 8
यथा वनं माधवमासि मध्ये समीरितं श्वसनेनाभिवाति
तथा स वात्युत्तमपुण्यगन्धी निषेव्यमाणः पवनेन तात
yathā vanaṃ mādhavamāsi madhye samīritaṃ śvasanenābhivāti
tathā sa vātyuttamapuṇyagandhī niṣevyamāṇaḥ pavanena tāta
- 9
सुसंयताश्चापि जटा विभक्ता द्वैधीकृता भान्ति समा ललाटे
कर्णौ च चित्रैर् इव चक्रवालैः समावृतौ तस्य सुरूपवद्भिः
susaṃyatāścāpi jaṭā vibhaktā dvaidhīkṛtā bhānti samā lalāṭe
karṇau ca citrair iva cakravālaiḥ samāvṛtau tasya surūpavadbhiḥ
- 10
तथा फलं वृत्तम् अथो विचित्रं समाहनत्पाणिना दक्षिणेन
तद्भूमिम् आसाद्य पुनः पुनश्च समुत्पतत्यद्भुतरूपम् उच्चैः
tathā phalaṃ vṛttam atho vicitraṃ samāhanatpāṇinā dakṣiṇena
tadbhūmim āsādya punaḥ punaśca samutpatatyadbhutarūpam uccaiḥ
- 11
तच्चापि हत्वा परिवर्तते ऽसौ वातेरितो वृक्ष इवावघूर्णः
तं प्रेक्ष्य मे पुत्रम् इवामराणां प्रीतिः परा तात रतिश्च जाता
taccāpi hatvā parivartate 'sau vāterito vṛkṣa ivāvaghūrṇaḥ
taṃ prekṣya me putram ivāmarāṇāṃ prītiḥ parā tāta ratiśca jātā
- 12
स मे समाश्लिष्य पुनः शरीरं जटासु गृह्याभ्यवनाम्य वक्त्रम्
वक्त्रेण वक्त्रं प्रणिधाय शब्दं चकार तन्मे ऽजनयत्प्रहर्षम्
sa me samāśliṣya punaḥ śarīraṃ jaṭāsu gṛhyābhyavanāmya vaktram
vaktreṇa vaktraṃ praṇidhāya śabdaṃ cakāra tanme 'janayatpraharṣam
- 13
न चापि पाद्यं बहु मन्यते ऽसौ फलानि चेमानि मयाहृतानि
एवंव्रतो ऽस्मीति च माम् अवोचत्फलानि चान्यानि नवान्यदान्मे
na cāpi pādyaṃ bahu manyate 'sau phalāni cemāni mayāhṛtāni
evaṃvrato 'smīti ca mām avocatphalāni cānyāni navānyadānme
- 14
मयोपयुक्तानि फलानि तानि नेमानि तुल्यानि रसेन तेषाम्
न चापि तेषां त्वग् इयं यथैषां साराणि नैषाम् इव सन्ति तेषाम्
mayopayuktāni phalāni tāni nemāni tulyāni rasena teṣām
na cāpi teṣāṃ tvag iyaṃ yathaiṣāṃ sārāṇi naiṣām iva santi teṣām
- 15
तोयानि चैवातिरसानि मह्यं प्रादात्स वै पातुम् उदाररूपः
पीत्वैव यान्यभ्यधिकः प्रहर्षो ममाभवद्भूश्चलितेव चासीत्
toyāni caivātirasāni mahyaṃ prādātsa vai pātum udārarūpaḥ
pītvaiva yānyabhyadhikaḥ praharṣo mamābhavadbhūścaliteva cāsīt
- 16
इमानि चित्राणि च गन्धवन्ति माल्यानि तस्योद्ग्रथितानि पट्टैः
यानि प्रकीर्येह गतः स्वम् एव स आश्रमं तपसा द्योतमानः
imāni citrāṇi ca gandhavanti mālyāni tasyodgrathitāni paṭṭaiḥ
yāni prakīryeha gataḥ svam eva sa āśramaṃ tapasā dyotamānaḥ
- 17
गतेन तेनास्मि कृतो विचेता गात्रं च मे संपरितप्यतीव
इच्छामि तस्यान्तिकम् आशु गन्तुं तं चेह नित्यं परिवर्तमानम्
gatena tenāsmi kṛto vicetā gātraṃ ca me saṃparitapyatīva
icchāmi tasyāntikam āśu gantuṃ taṃ ceha nityaṃ parivartamānam
- 18
गच्छामि तस्यान्तिकम् एव तात का नाम सा व्रतचर्या च तस्य
इच्छाम्यहं चरितुं तेन सार्धं यथा तपः स चरत्युग्रकर्मा
gacchāmi tasyāntikam eva tāta kā nāma sā vratacaryā ca tasya
icchāmyahaṃ carituṃ tena sārdhaṃ yathā tapaḥ sa caratyugrakarmā

