49 shlokas
- 1
मार्कण्डेय उवाच
उपविष्टं ततः स्कन्दं हिरण्यकवचस्रजम्
हिरण्यचूडमुकुटं हिरण्याक्षं महाप्रभम्
mārkaṇḍeya uvāca
upaviṣṭaṃ tataḥ skandaṃ hiraṇyakavacasrajam
hiraṇyacūḍamukuṭaṃ hiraṇyākṣaṃ mahāprabham
- 2
लोहिताम्बरसंवीतं तीक्ष्णदंष्ट्रं मनोरमम्
सर्वलक्षणसम्पन्नं त्रैलोक्यस्यापि सुप्रियम्
lohitāmbarasaṃvītaṃ tīkṣṇadaṃṣṭraṃ manoramam
sarvalakṣaṇasampannaṃ trailokyasyāpi supriyam
- 3
ततस्तं वरदं शूरं युवानं मृष्टकुण्डलम्
अभजत्पद्मरूपा श्रीः स्वयम् एव शरीरिणी
tatastaṃ varadaṃ śūraṃ yuvānaṃ mṛṣṭakuṇḍalam
abhajatpadmarūpā śrīḥ svayam eva śarīriṇī
- 4
श्रिया जुष्टः पृथुयशाः स कुमारवरस्तदा
निषण्णो दृश्यते भूतैः पौर्णमास्यां यथा शशी
śriyā juṣṭaḥ pṛthuyaśāḥ sa kumāravarastadā
niṣaṇṇo dṛśyate bhūtaiḥ paurṇamāsyāṃ yathā śaśī
- 5
अपूजयन्महात्मानो ब्राह्मणास्तं महाबलम्
इदम् आहुस्तदा चैव स्कन्दं तत्र महर्षयः
apūjayanmahātmāno brāhmaṇāstaṃ mahābalam
idam āhustadā caiva skandaṃ tatra maharṣayaḥ
- 6
हिरण्यवर्ण भद्रं ते लोकानां शंकरो भव
त्वया षड्रात्रजातेन सर्वे लोका वशीकृताः
hiraṇyavarṇa bhadraṃ te lokānāṃ śaṃkaro bhava
tvayā ṣaḍrātrajātena sarve lokā vaśīkṛtāḥ
- 7
अभयं च पुनर्दत्तं त्वयैवैषां सुरोत्तम
तस्माद् इन्द्रो भवान् अस्तु त्रैलोक्यस्याभयंकरः
abhayaṃ ca punardattaṃ tvayaivaiṣāṃ surottama
tasmād indro bhavān astu trailokyasyābhayaṃkaraḥ
- 8
स्कन्द उवाच
किम् इन्द्रः सर्वलोकानां करोतीह तपोधनाः
कथं देवगणांश्चैव पाति नित्यं सुरेश्वरः
skanda uvāca
kim indraḥ sarvalokānāṃ karotīha tapodhanāḥ
kathaṃ devagaṇāṃścaiva pāti nityaṃ sureśvaraḥ
- 9
ऋषय ऊचुः
इन्द्रो दिशति भूतानां बलं तेजः प्रजाः सुखम्
तुष्टः प्रयच्छति तथा सर्वान्दायान्सुरेश्वरः
ṛṣaya ūcuḥ
indro diśati bhūtānāṃ balaṃ tejaḥ prajāḥ sukham
tuṣṭaḥ prayacchati tathā sarvāndāyānsureśvaraḥ
- 10
दुर्वृत्तानां संहरति वृत्तस्थानां प्रयच्छति
अनुशास्ति च भूतानि कार्येषु बलसूदनः
durvṛttānāṃ saṃharati vṛttasthānāṃ prayacchati
anuśāsti ca bhūtāni kāryeṣu balasūdanaḥ
- 11
असूर्ये च भवेत्सूर्यस्तथाचन्द्रे च चन्द्रमाः
भवत्यग्निश्च वायुश्च पृथिव्यापश्च कारणैः
asūrye ca bhavetsūryastathācandre ca candramāḥ
bhavatyagniśca vāyuśca pṛthivyāpaśca kāraṇaiḥ
- 12
एतद् इन्द्रेण कर्तव्यम् इन्द्रे हि विपुलं बलम्
त्वं च वीर बलश्रेष्ठस्तस्माद् इन्द्रो भवस्व नः
etad indreṇa kartavyam indre hi vipulaṃ balam
tvaṃ ca vīra balaśreṣṭhastasmād indro bhavasva naḥ
- 13
शक्र उवाच
भवस्वेन्द्रो महाबाहो सर्वेषां नः सुखावहः
अभिषिच्यस्व चैवाद्य प्राप्तरूपो ऽसि सत्तम
śakra uvāca
bhavasvendro mahābāho sarveṣāṃ naḥ sukhāvahaḥ
abhiṣicyasva caivādya prāptarūpo 'si sattama
- 14
स्कन्द उवाच
शाधि त्वम् एव त्रैलोक्यम् अव्यग्रो विजये रतः
अहं ते किंकरः शक्र न ममेन्द्रत्वम् ईप्सितम्
skanda uvāca
śādhi tvam eva trailokyam avyagro vijaye rataḥ
ahaṃ te kiṃkaraḥ śakra na mamendratvam īpsitam
- 15
शक्र उवाच
बलं तवाद्भुतं वीर त्वं देवानाम् अरीञ्जहि
अवज्ञास्यन्ति मां लोका वीर्येण तव विस्मिताः
śakra uvāca
balaṃ tavādbhutaṃ vīra tvaṃ devānām arīñjahi
avajñāsyanti māṃ lokā vīryeṇa tava vismitāḥ
- 16
इन्द्रत्वे ऽपि स्थितं वीर बलहीनं पराजितम्
आवयोश्च मिथो भेदे प्रयतिष्यन्त्यतन्द्रिताः
indratve 'pi sthitaṃ vīra balahīnaṃ parājitam
āvayośca mitho bhede prayatiṣyantyatandritāḥ
- 17
भेदिते च त्वयि विभो लोको द्वैधम् उपेष्यति
द्विधाभूतेषु लोकेषु निश्चितेष्वावयोस्तथा
विग्रहः सम्प्रवर्तेत भूतभेदान्महाबल
bhedite ca tvayi vibho loko dvaidham upeṣyati
dvidhābhūteṣu lokeṣu niściteṣvāvayostathā
vigrahaḥ sampravarteta bhūtabhedānmahābala
- 18
तत्र त्वं मां रणे तात यथाश्रद्धं विजेष्यसि
तस्माद् इन्द्रो भवान् अद्य भविता मा विचारय
tatra tvaṃ māṃ raṇe tāta yathāśraddhaṃ vijeṣyasi
tasmād indro bhavān adya bhavitā mā vicāraya
- 19
स्कन्द उवाच
त्वम् एव राजा भद्रं ते त्रैलोक्यस्य ममैव च
करोमि किं च ते शक्र शासनं तद्ब्रवीहि मे
skanda uvāca
tvam eva rājā bhadraṃ te trailokyasya mamaiva ca
karomi kiṃ ca te śakra śāsanaṃ tadbravīhi me
- 20
शक्र उवाच
यदि सत्यम् इदं वाक्यं निश्चयाद्भाषितं त्वया
यदि वा शासनं स्कन्द कर्तुम् इच्छसि मे शृणु
śakra uvāca
yadi satyam idaṃ vākyaṃ niścayādbhāṣitaṃ tvayā
yadi vā śāsanaṃ skanda kartum icchasi me śṛṇu
- 21
अभिषिच्यस्व देवानां सेनापत्ये महाबल
अहम् इन्द्रो भविष्यामि तव वाक्यान्महाबल
abhiṣicyasva devānāṃ senāpatye mahābala
aham indro bhaviṣyāmi tava vākyānmahābala
- 22
स्कन्द उवाच
दानवानां विनाशाय देवानाम् अर्थसिद्धये
गोब्राह्मणस्य त्राणार्थं सेनापत्ये ऽभिषिञ्च माम्
skanda uvāca
dānavānāṃ vināśāya devānām arthasiddhaye
gobrāhmaṇasya trāṇārthaṃ senāpatye 'bhiṣiñca mām
- 23
मार्कण्डेय उवाच
सो ऽभिषिक्तो मघवता सर्वैर्देवगणैः सह
अतीव शुशुभे तत्र पूज्यमानो महर्षिभिः
mārkaṇḍeya uvāca
so 'bhiṣikto maghavatā sarvairdevagaṇaiḥ saha
atīva śuśubhe tatra pūjyamāno maharṣibhiḥ
- 24
तस्य तत्काञ्चनं छत्त्रं ध्रियमाणं व्यरोचत
यथैव सुसमिद्धस्य पावकस्यात्ममण्डलम्
tasya tatkāñcanaṃ chattraṃ dhriyamāṇaṃ vyarocata
yathaiva susamiddhasya pāvakasyātmamaṇḍalam
- 25
विश्वकर्मकृता चास्य दिव्या माला हिरण्मयी
आबद्धा त्रिपुरघ्नेन स्वयम् एव यशस्विना
viśvakarmakṛtā cāsya divyā mālā hiraṇmayī
ābaddhā tripuraghnena svayam eva yaśasvinā
- 26
आगम्य मनुजव्याघ्र सह देव्या परंतप
अर्चयामास सुप्रीतो भगवान्गोवृषध्वजः
āgamya manujavyāghra saha devyā paraṃtapa
arcayāmāsa suprīto bhagavāngovṛṣadhvajaḥ
- 27
रुद्रम् अग्निं द्विजाः प्राहू रुद्रसूनुस्ततस्तु सः
रुद्रेण शुक्रम् उत्सृष्टं तच्छ्वेतः पर्वतो ऽभवत्
पावकस्येन्द्रियं श्वेते कृत्तिकाभिः कृतं नगे
rudram agniṃ dvijāḥ prāhū rudrasūnustatastu saḥ
rudreṇa śukram utsṛṣṭaṃ tacchvetaḥ parvato 'bhavat
pāvakasyendriyaṃ śvete kṛttikābhiḥ kṛtaṃ nage
- 28
पूज्यमानं तु रुद्रेण दृष्ट्वा सर्वे दिवौकसः
रुद्रसूनुं ततः प्राहुर्गुहं गुणवतां वरम्
pūjyamānaṃ tu rudreṇa dṛṣṭvā sarve divaukasaḥ
rudrasūnuṃ tataḥ prāhurguhaṃ guṇavatāṃ varam
- 29
अनुप्रविश्य रुद्रेण वह्निं जातो ह्ययं शिशुः
तत्र जातस्ततः स्कन्दो रुद्रसूनुस्ततो ऽभवत्
anupraviśya rudreṇa vahniṃ jāto hyayaṃ śiśuḥ
tatra jātastataḥ skando rudrasūnustato 'bhavat
- 30
रुद्रस्य वह्नेः स्वाहायाः षण्णां स्त्रीणां च तेजसा
जातः स्कन्दः सुरश्रेष्ठो रुद्रसूनुस्ततो ऽभवत्
rudrasya vahneḥ svāhāyāḥ ṣaṇṇāṃ strīṇāṃ ca tejasā
jātaḥ skandaḥ suraśreṣṭho rudrasūnustato 'bhavat

