16 shlokas
- 1
वैशम्पायन उवाच
तस्मिन्दशार्हाधिपतौ प्रयाते युधिष्ठिरो भीमसेनार्जुनौ च
यमौ च कृष्णा च पुरोहितश्च रथान्महार्हान्परमाश्वयुक्तान्
vaiśampāyana uvāca
tasmindaśārhādhipatau prayāte yudhiṣṭhiro bhīmasenārjunau ca
yamau ca kṛṣṇā ca purohitaśca rathānmahārhānparamāśvayuktān
- 2
आस्थाय वीराः सहिता वनाय प्रतस्थिरे भूतपतिप्रकाशाः
हिरण्यनिष्कान्वसनानि गाश्च प्रदाय शिक्षाक्षरमन्त्रविद्भ्यः
āsthāya vīrāḥ sahitā vanāya pratasthire bhūtapatiprakāśāḥ
hiraṇyaniṣkānvasanāni gāśca pradāya śikṣākṣaramantravidbhyaḥ
- 3
प्रेष्याः पुरो विंशतिर् आत्तशस्त्रा धनूंषि वर्माणि शरांश्च पीतान्
मौर्वीश्च यन्त्राणि च सायकांश्च सर्वे समादाय जघन्यम् ईयुः
preṣyāḥ puro viṃśatir āttaśastrā dhanūṃṣi varmāṇi śarāṃśca pītān
maurvīśca yantrāṇi ca sāyakāṃśca sarve samādāya jaghanyam īyuḥ
- 4
ततस्तु वासांसि च राजपुत्र्या धात्र्यश्च दास्यश्च विभूषणं च
तद् इन्द्रसेनस्त्वरितं प्रगृह्य जघन्यम् एवोपययौ रथेन
tatastu vāsāṃsi ca rājaputryā dhātryaśca dāsyaśca vibhūṣaṇaṃ ca
tad indrasenastvaritaṃ pragṛhya jaghanyam evopayayau rathena
- 5
ततः कुरुश्रेष्ठम् उपेत्य पौराः प्रदक्षिणं चक्रुर् अदीनसत्त्वाः
तं ब्राह्मणाश्चाभ्यवदन्प्रसन्ना मुख्याश्च सर्वे कुरुजाङ्गलानाम्
tataḥ kuruśreṣṭham upetya paurāḥ pradakṣiṇaṃ cakrur adīnasattvāḥ
taṃ brāhmaṇāścābhyavadanprasannā mukhyāśca sarve kurujāṅgalānām
- 6
स चापि तान् अभ्यवदत्प्रसन्नः सहैव तैर्भ्रातृभिर्धर्मराजः
तस्थौ च तत्राधिपतिर्महात्मा दृष्ट्वा जनौघं कुरुजाङ्गलानाम्
sa cāpi tān abhyavadatprasannaḥ sahaiva tairbhrātṛbhirdharmarājaḥ
tasthau ca tatrādhipatirmahātmā dṛṣṭvā janaughaṃ kurujāṅgalānām
- 7
पितेव पुत्रेषु स तेषु भावं चक्रे कुरूणाम् ऋषभो महात्मा
ते चापि तस्मिन्भरतप्रबर्हे तदा बभूवुः पितरीव पुत्राः
piteva putreṣu sa teṣu bhāvaṃ cakre kurūṇām ṛṣabho mahātmā
te cāpi tasminbharataprabarhe tadā babhūvuḥ pitarīva putrāḥ
- 8
ततः समासाद्य महाजनौघाः कुरुप्रवीरं परिवार्य तस्थुः
हा नाथ हा धर्म इति ब्रुवन्तो ह्रिया च सर्वे ऽश्रुमुखा बभूवुः
tataḥ samāsādya mahājanaughāḥ kurupravīraṃ parivārya tasthuḥ
hā nātha hā dharma iti bruvanto hriyā ca sarve 'śrumukhā babhūvuḥ
- 9
वरः कुरूणाम् अधिपः प्रजानां पितेव पुत्रान् अपहाय चास्मान्
पौरान् इमाञ्जानपदांश्च सर्वान्हित्वा प्रयातः क्व नु धर्मराजः
varaḥ kurūṇām adhipaḥ prajānāṃ piteva putrān apahāya cāsmān
paurān imāñjānapadāṃśca sarvānhitvā prayātaḥ kva nu dharmarājaḥ
- 10
धिग्धार्तराष्ट्रं सुनृशंसबुद्धिं ससौबलं पापमतिं च कर्णम्
अनर्थम् इच्छन्ति नरेन्द्र पापा ये धर्मनित्यस्य सतस्तवोग्राः
dhigdhārtarāṣṭraṃ sunṛśaṃsabuddhiṃ sasaubalaṃ pāpamatiṃ ca karṇam
anartham icchanti narendra pāpā ye dharmanityasya satastavogrāḥ
- 11
स्वयं निवेश्याप्रतिमं महात्मा पुरं महद्देवपुरप्रकाशम्
शतक्रतुप्रस्थम् अमोघकर्मा हित्वा प्रयातः क्व नु धर्मराजः
svayaṃ niveśyāpratimaṃ mahātmā puraṃ mahaddevapuraprakāśam
śatakratuprastham amoghakarmā hitvā prayātaḥ kva nu dharmarājaḥ
- 12
चकार याम् अप्रतिमां महात्मा सभां मयो देवसभाप्रकाशाम्
तां देवगुप्ताम् इव देवमायां हित्वा प्रयातः क्व नु धर्मराजः
cakāra yām apratimāṃ mahātmā sabhāṃ mayo devasabhāprakāśām
tāṃ devaguptām iva devamāyāṃ hitvā prayātaḥ kva nu dharmarājaḥ
- 13
तान्धर्मकामार्थविद् उत्तमौजा बीभत्सुर् उच्चैः सहितान् उवाच
आदास्यते वासम् इमं निरुष्य वनेषु राजा द्विषतां यशांसि
tāndharmakāmārthavid uttamaujā bībhatsur uccaiḥ sahitān uvāca
ādāsyate vāsam imaṃ niruṣya vaneṣu rājā dviṣatāṃ yaśāṃsi
- 14
द्विजातिमुख्याः सहिताः पृथक्च भवद्भिर् आसाद्य तपस्विनश्च
प्रसाद्य धर्मार्थविदश्च वाच्या यथार्थसिद्धिः परमा भवेन्नः
dvijātimukhyāḥ sahitāḥ pṛthakca bhavadbhir āsādya tapasvinaśca
prasādya dharmārthavidaśca vācyā yathārthasiddhiḥ paramā bhavennaḥ
- 15
इत्य् एवम् उक्ते वचने ऽर्जुनेन ते ब्राह्मणाः सर्ववर्णाश्च राजन्
मुदाभ्यनन्दन्सहिताश्च चक्रुः प्रदक्षिणं धर्मभृतां वरिष्ठम्
ity evam ukte vacane 'rjunena te brāhmaṇāḥ sarvavarṇāśca rājan
mudābhyanandansahitāśca cakruḥ pradakṣiṇaṃ dharmabhṛtāṃ variṣṭham
- 16
आमन्त्र्य पार्थं च वृकोदरं च धनंजयं याज्ञसेनीं यमौ च
प्रतस्थिरे राष्ट्रम् अपेतहर्षा युधिष्ठिरेणानुमता यथास्वम्
āmantrya pārthaṃ ca vṛkodaraṃ ca dhanaṃjayaṃ yājñasenīṃ yamau ca
pratasthire rāṣṭram apetaharṣā yudhiṣṭhireṇānumatā yathāsvam

