30 shlokas
- 1
जनमेजय उवाच
भगवञ्श्रोतुम् इच्छामि पार्थस्याक्लिष्टकर्मणः
विस्तरेण कथाम् एतां यथास्त्राण्युपलब्धवान्
janamejaya uvāca
bhagavañśrotum icchāmi pārthasyākliṣṭakarmaṇaḥ
vistareṇa kathām etāṃ yathāstrāṇyupalabdhavān
- 2
कथं स पुरुषव्याघ्रो दीर्घबाहुर्धनंजयः
वनं प्रविष्टस्तेजस्वी निर्मनुष्यम् अभीतवत्
kathaṃ sa puruṣavyāghro dīrghabāhurdhanaṃjayaḥ
vanaṃ praviṣṭastejasvī nirmanuṣyam abhītavat
- 3
किं च तेन कृतं तत्र वसता ब्रह्मवित्तम
कथं च भगवान्स्थाणुर्देवराजश्च तोषितः
kiṃ ca tena kṛtaṃ tatra vasatā brahmavittama
kathaṃ ca bhagavānsthāṇurdevarājaśca toṣitaḥ
- 4
एतद् इच्छाम्यहं श्रोतुं त्वत्प्रसादाद्द्विजोत्तम
त्वं हि सर्वज्ञ दिव्यं च मानुषं चैव वेत्थ ह
etad icchāmyahaṃ śrotuṃ tvatprasādāddvijottama
tvaṃ hi sarvajña divyaṃ ca mānuṣaṃ caiva vettha ha
- 5
अत्यद्भुतं महाप्राज्ञ रोमहर्षणम् अर्जुनः
भवेन सह संग्रामं चकाराप्रतिमं किल
पुरा प्रहरतां श्रेष्ठः संग्रामेष्वपराजितः
atyadbhutaṃ mahāprājña romaharṣaṇam arjunaḥ
bhavena saha saṃgrāmaṃ cakārāpratimaṃ kila
purā praharatāṃ śreṣṭhaḥ saṃgrāmeṣvaparājitaḥ
- 6
यच्छ्रुत्वा नरसिंहानां दैन्यहर्षातिविस्मयात्
शूराणाम् अपि पार्थानां हृदयानि चकम्पिरे
yacchrutvā narasiṃhānāṃ dainyaharṣātivismayāt
śūrāṇām api pārthānāṃ hṛdayāni cakampire
- 7
यद्यच्च कृतवान् अन्यत्पार्थस्तद् अखिलं वद
न ह्यस्य निन्दितं जिष्णोः सुसूक्ष्मम् अपि लक्षये
चरितं तस्य शूरस्य तन्मे सर्वं प्रकीर्तय
yadyacca kṛtavān anyatpārthastad akhilaṃ vada
na hyasya ninditaṃ jiṣṇoḥ susūkṣmam api lakṣaye
caritaṃ tasya śūrasya tanme sarvaṃ prakīrtaya
- 8
वैशम्पायन उवाच
कथयिष्यामि ते तात कथाम् एतां महात्मनः
दिव्यां कौरवशार्दूल महतीम् अद्भुतोपमाम्
vaiśampāyana uvāca
kathayiṣyāmi te tāta kathām etāṃ mahātmanaḥ
divyāṃ kauravaśārdūla mahatīm adbhutopamām
- 9
गात्रसंस्पर्शसम्बन्धं त्र्यम्बकेण सहानघ
पार्थस्य देवदेवेन शृणु सम्यक्समागमम्
gātrasaṃsparśasambandhaṃ tryambakeṇa sahānagha
pārthasya devadevena śṛṇu samyaksamāgamam
- 10
युधिष्ठिरनियोगात्स जगामामितविक्रमः
शक्रं सुरेश्वरं द्रष्टुं देवदेवं च शंकरम्
yudhiṣṭhiraniyogātsa jagāmāmitavikramaḥ
śakraṃ sureśvaraṃ draṣṭuṃ devadevaṃ ca śaṃkaram
- 11
दिव्यं तद्धनुर् आदाय खड्गं च पुरुषर्षभः
महाबलो महाबाहुर् अर्जुनः कार्यसिद्धये
दिशं ह्युदीचीं कौरव्यो हिमवच्छिखरं प्रति
divyaṃ taddhanur ādāya khaḍgaṃ ca puruṣarṣabhaḥ
mahābalo mahābāhur arjunaḥ kāryasiddhaye
diśaṃ hyudīcīṃ kauravyo himavacchikharaṃ prati
- 12
ऐन्द्रिः स्थिरमना राजन्सर्वलोकमहारथः
त्वरया परया युक्तस्तपसे धृतनिश्चयः
वनं कण्टकितं घोरम् एक एवान्वपद्यत
aindriḥ sthiramanā rājansarvalokamahārathaḥ
tvarayā parayā yuktastapase dhṛtaniścayaḥ
vanaṃ kaṇṭakitaṃ ghoram eka evānvapadyata
- 13
नानापुष्पफलोपेतं नानापक्षिनिषेवितम्
नानामृगगणाकीर्णं सिद्धचारणसेवितम्
nānāpuṣpaphalopetaṃ nānāpakṣiniṣevitam
nānāmṛgagaṇākīrṇaṃ siddhacāraṇasevitam
- 14
ततः प्रयाते कौन्तेये वनं मानुषवर्जितम्
शङ्खानां पटहानां च शब्दः समभवद्दिवि
tataḥ prayāte kaunteye vanaṃ mānuṣavarjitam
śaṅkhānāṃ paṭahānāṃ ca śabdaḥ samabhavaddivi
- 15
पुष्पवर्षं च सुमहन्निपपात महीतले
मेघजालं च विततं छादयामास सर्वतः
puṣpavarṣaṃ ca sumahannipapāta mahītale
meghajālaṃ ca vitataṃ chādayāmāsa sarvataḥ
- 16
अतीत्य वनदुर्गाणि संनिकर्षे महागिरेः
शुशुभे हिमवत्पृष्ठे वसमानो ऽर्जुनस्तदा
atītya vanadurgāṇi saṃnikarṣe mahāgireḥ
śuśubhe himavatpṛṣṭhe vasamāno 'rjunastadā
- 17
तत्रापश्यद्द्रुमान्फुल्लान्विहगैर्वल्गुनादितान्
नदीश्च बहुलावर्ता नीलवैडूर्यसंनिभाः
tatrāpaśyaddrumānphullānvihagairvalgunāditān
nadīśca bahulāvartā nīlavaiḍūryasaṃnibhāḥ
- 18
हंसकारण्डवोद्गीताः सारसाभिरुतास्तथा
पुंस्कोकिलरुताश्चैव क्रौञ्चबर्हिणनादिताः
haṃsakāraṇḍavodgītāḥ sārasābhirutāstathā
puṃskokilarutāścaiva krauñcabarhiṇanāditāḥ
- 19
मनोहरवनोपेतास्तस्मिन्न् अतिरथो ऽर्जुनः
पुण्यशीतामलजलाः पश्यन्प्रीतमनाभवत्
manoharavanopetāstasminn atiratho 'rjunaḥ
puṇyaśītāmalajalāḥ paśyanprītamanābhavat
- 20
रमणीये वनोद्देशे रममाणो ऽर्जुनस्तदा
तपस्युग्रे वर्तमान उग्रतेजा महामनाः
ramaṇīye vanoddeśe ramamāṇo 'rjunastadā
tapasyugre vartamāna ugratejā mahāmanāḥ
- 21
दर्भचीरं निवस्याथ दण्डाजिनविभूषितः
पूर्णे पूर्णे त्रिरात्रे तु मासम् एकं फलाशनः
द्विगुणेनैव कालेन द्वितीयं मासम् अत्यगात्
darbhacīraṃ nivasyātha daṇḍājinavibhūṣitaḥ
pūrṇe pūrṇe trirātre tu māsam ekaṃ phalāśanaḥ
dviguṇenaiva kālena dvitīyaṃ māsam atyagāt
- 22
तृतीयम् अपि मासं स पक्षेणाहारम् आचरन्
शीर्णं च पतितं भूमौ पर्णं समुपयुक्तवान्
tṛtīyam api māsaṃ sa pakṣeṇāhāram ācaran
śīrṇaṃ ca patitaṃ bhūmau parṇaṃ samupayuktavān
- 23
चतुर्थे त्वथ सम्प्राप्ते मासि पूर्णे ततः परम्
वायुभक्षो महाबाहुर् अभवत्पाण्डुनन्दनः
ऊर्ध्वबाहुर्निरालम्बः पादाङ्गुष्ठाग्रविष्ठितः
caturthe tvatha samprāpte māsi pūrṇe tataḥ param
vāyubhakṣo mahābāhur abhavatpāṇḍunandanaḥ
ūrdhvabāhurnirālambaḥ pādāṅguṣṭhāgraviṣṭhitaḥ
- 24
सदोपस्पर्शनाच्चास्य बभूवुर् अमितौजसः
विद्युदम्भोरुहनिभा जटास्तस्य महात्मनः
sadopasparśanāccāsya babhūvur amitaujasaḥ
vidyudambhoruhanibhā jaṭāstasya mahātmanaḥ
- 25
ततो महर्षयः सर्वे जग्मुर्देवं पिनाकिनम्
शितिकण्ठं महाभागं प्रणिपत्य प्रसाद्य च
सर्वे निवेदयामासुः कर्म तत्फल्गुनस्य ह
tato maharṣayaḥ sarve jagmurdevaṃ pinākinam
śitikaṇṭhaṃ mahābhāgaṃ praṇipatya prasādya ca
sarve nivedayāmāsuḥ karma tatphalgunasya ha
- 26
एष पार्थो महातेजा हिमवत्पृष्ठम् आश्रितः
उग्रे तपसि दुष्पारे स्थितो धूमाययन्दिशः
eṣa pārtho mahātejā himavatpṛṣṭham āśritaḥ
ugre tapasi duṣpāre sthito dhūmāyayandiśaḥ
- 27
तस्य देवेश न वयं विद्मः सर्वे चिकीर्षितम्
संतापयति नः सर्वान् असौ साधु निवार्यताम्
tasya deveśa na vayaṃ vidmaḥ sarve cikīrṣitam
saṃtāpayati naḥ sarvān asau sādhu nivāryatām
- 28
महेश्वर उवाच
शीघ्रं गच्छत संहृष्टा यथागतम् अतन्द्रिताः
अहम् अस्य विजानामि संकल्पं मनसि स्थितम्
maheśvara uvāca
śīghraṃ gacchata saṃhṛṣṭā yathāgatam atandritāḥ
aham asya vijānāmi saṃkalpaṃ manasi sthitam
- 29
नास्य स्वर्गस्पृहा काचिन्नैश्वर्यस्य न चायुषः
यत्त्वस्य काङ्क्षितं सर्वं तत्करिष्ये ऽहम् अद्य वै
nāsya svargaspṛhā kācinnaiśvaryasya na cāyuṣaḥ
yattvasya kāṅkṣitaṃ sarvaṃ tatkariṣye 'ham adya vai
- 30
वैशम्पायन उवाच
ते श्रुत्वा शर्ववचनम् ऋषयः सत्यवादिनः
प्रहृष्टमनसो जग्मुर्यथास्वं पुनर् आश्रमान्
vaiśampāyana uvāca
te śrutvā śarvavacanam ṛṣayaḥ satyavādinaḥ
prahṛṣṭamanaso jagmuryathāsvaṃ punar āśramān

