22 shlokas
- 1
वैशम्पायन उवाच
धृतराष्ट्रस्य तद्वाक्यं निशम्य सहसौबलः
दुर्योधनम् इदं काले कर्णो वचनम् अब्रवीत्
vaiśampāyana uvāca
dhṛtarāṣṭrasya tadvākyaṃ niśamya sahasaubalaḥ
duryodhanam idaṃ kāle karṇo vacanam abravīt
- 2
प्रव्राज्य पाण्डवान्वीरान्स्वेन वीर्येण भारत
भुङ्क्ष्वेमां पृथिवीम् एको दिवं शम्बरहा यथा
pravrājya pāṇḍavānvīrānsvena vīryeṇa bhārata
bhuṅkṣvemāṃ pṛthivīm eko divaṃ śambarahā yathā
- 3
प्राच्याश्च दाक्षिणात्याश्च प्रतीच्योदीच्यवासिनः
कृताः करप्रदाः सर्वे राजानस्ते नराधिप
prācyāśca dākṣiṇātyāśca pratīcyodīcyavāsinaḥ
kṛtāḥ karapradāḥ sarve rājānaste narādhipa
- 4
या हि सा दीप्यमानेव पाण्डवान्भजते पुरा
साद्य लक्ष्मीस्त्वया राजन्न् अवाप्ता भ्रातृभिः सह
yā hi sā dīpyamāneva pāṇḍavānbhajate purā
sādya lakṣmīstvayā rājann avāptā bhrātṛbhiḥ saha
- 5
इन्द्रप्रस्थगते यां तां दीप्यमानां युधिष्ठिरे
अपश्याम श्रियं राजन्न् अचिरं शोककर्शिताः
indraprasthagate yāṃ tāṃ dīpyamānāṃ yudhiṣṭhire
apaśyāma śriyaṃ rājann aciraṃ śokakarśitāḥ
- 6
सा तु बुद्धिबलेनेयं राज्ञस्तस्माद्युधिष्ठिरात्
त्वयाक्षिप्ता महाबाहो दीप्यमानेव दृश्यते
sā tu buddhibaleneyaṃ rājñastasmādyudhiṣṭhirāt
tvayākṣiptā mahābāho dīpyamāneva dṛśyate
- 7
तथैव तव राजेन्द्र राजानः परवीरहन्
शासने ऽधिष्ठिताः सर्वे किं कुर्म इति वादिनः
tathaiva tava rājendra rājānaḥ paravīrahan
śāsane 'dhiṣṭhitāḥ sarve kiṃ kurma iti vādinaḥ
- 8
तवाद्य पृथिवी राजन्निखिला सागराम्बरा
सपर्वतवना देवी सग्रामनगराकरा
नानावनोद्देशवती पत्तनैर् उपशोभिता
tavādya pṛthivī rājannikhilā sāgarāmbarā
saparvatavanā devī sagrāmanagarākarā
nānāvanoddeśavatī pattanair upaśobhitā
- 9
वन्द्यमानो द्विजै राजन्पूज्यमानश्च राजभिः
पौरुषाद्दिवि देवेषु भ्राजसे रश्मिवान् इव
vandyamāno dvijai rājanpūjyamānaśca rājabhiḥ
pauruṣāddivi deveṣu bhrājase raśmivān iva
- 10
रुद्रैर् इव यमो राजा मरुद्भिर् इव वासवः
कुरुभिस्त्वं वृतो राजन्भासि नक्षत्रराड् इव
rudrair iva yamo rājā marudbhir iva vāsavaḥ
kurubhistvaṃ vṛto rājanbhāsi nakṣatrarāḍ iva
- 11
ये स्म ते नाद्रियन्त आज्ञा नोद्विजन्ते कदाचन
पश्यामस्ताञ्श्रिया हीनान्पाण्डवान्वनवासिनः
ye sma te nādriyanta ājñā nodvijante kadācana
paśyāmastāñśriyā hīnānpāṇḍavānvanavāsinaḥ
- 12
श्रूयन्ते हि महाराज सरो द्वैतवनं प्रति
वसन्तः पाण्डवाः सार्धं ब्राह्मणैर्वनवासिभिः
śrūyante hi mahārāja saro dvaitavanaṃ prati
vasantaḥ pāṇḍavāḥ sārdhaṃ brāhmaṇairvanavāsibhiḥ
- 13
स प्रयाहि महाराज श्रिया परमया युतः
प्रतपन्पाण्डुपुत्रांस्त्वं रश्मिवान् इव तेजसा
sa prayāhi mahārāja śriyā paramayā yutaḥ
pratapanpāṇḍuputrāṃstvaṃ raśmivān iva tejasā
- 14
स्थितो राज्ये च्युतान्राज्याच्छ्रिया हीनाञ्श्रिया वृतः
असमृद्धान्समृद्धार्थः पश्य पाण्डुसुतान्नृप
sthito rājye cyutānrājyācchriyā hīnāñśriyā vṛtaḥ
asamṛddhānsamṛddhārthaḥ paśya pāṇḍusutānnṛpa
- 15
महाभिजनसम्पन्नं भद्रे महति संस्थितम्
पाण्डवास्त्वाभिवीक्षन्तां ययातिम् इव नाहुषम्
mahābhijanasampannaṃ bhadre mahati saṃsthitam
pāṇḍavāstvābhivīkṣantāṃ yayātim iva nāhuṣam
- 16
यां श्रियं सुहृदश्चैव दुर्हृदश्च विशां पते
पश्यन्ति पुरुषे दीप्तां सा समर्था भवत्युत
yāṃ śriyaṃ suhṛdaścaiva durhṛdaśca viśāṃ pate
paśyanti puruṣe dīptāṃ sā samarthā bhavatyuta
- 17
समस्थो विषमस्थान्हि दुर्हृदो यो ऽभिवीक्षते
जगतीस्थान् इवाद्रिस्थः किं ततः परमं सुखम्
samastho viṣamasthānhi durhṛdo yo 'bhivīkṣate
jagatīsthān ivādristhaḥ kiṃ tataḥ paramaṃ sukham
- 18
न पुत्रधनलाभेन न राज्येनापि विन्दति
प्रीतिं नृपतिशार्दूल याम् अमित्राघदर्शनात्
na putradhanalābhena na rājyenāpi vindati
prītiṃ nṛpatiśārdūla yām amitrāghadarśanāt
- 19
किं नु तस्य सुखं न स्याद् आश्रमे यो धनंजयम्
अभिवीक्षेत सिद्धार्थो वल्कलाजिनवाससम्
kiṃ nu tasya sukhaṃ na syād āśrame yo dhanaṃjayam
abhivīkṣeta siddhārtho valkalājinavāsasam
- 20
सुवाससो हि ते भार्या वल्कलाजिनवाससम्
पश्यन्त्वसुखितां कृष्णां सा च निर्विद्यतां पुनः
विनिन्दतां तथात्मानं जीवितं च धनच्युता
suvāsaso hi te bhāryā valkalājinavāsasam
paśyantvasukhitāṃ kṛṣṇāṃ sā ca nirvidyatāṃ punaḥ
vinindatāṃ tathātmānaṃ jīvitaṃ ca dhanacyutā
- 21
न तथा हि सभामध्ये तस्या भवितुम् अर्हति
वैमनस्यं यथा दृष्ट्वा तव भार्याः स्वलंकृताः
na tathā hi sabhāmadhye tasyā bhavitum arhati
vaimanasyaṃ yathā dṛṣṭvā tava bhāryāḥ svalaṃkṛtāḥ
- 22
एवम् उक्त्वा तु राजानं कर्णः शकुनिना सह
तूष्णीं बभूवतुर् उभौ वाक्यान्ते जनमेजय
evam uktvā tu rājānaṃ karṇaḥ śakuninā saha
tūṣṇīṃ babhūvatur ubhau vākyānte janamejaya

