32 shlokas
- 1
मार्कण्डेय उवाच
अथ मद्राधिपो राजा नारदेन समागतः
उपविष्टः सभामध्ये कथायोगेन भारत
mārkaṇḍeya uvāca
atha madrādhipo rājā nāradena samāgataḥ
upaviṣṭaḥ sabhāmadhye kathāyogena bhārata
- 2
ततो ऽभिगम्य तीर्थानि सर्वाण्येवाश्रमांस्तथा
आजगाम पितुर्वेश्म सावित्री सह मन्त्रिभिः
tato 'bhigamya tīrthāni sarvāṇyevāśramāṃstathā
ājagāma piturveśma sāvitrī saha mantribhiḥ
- 3
नारदेन सहासीनं दृष्ट्वा सा पितरं शुभा
उभयोरेव शिरसा चक्रे पादाभिवन्दनम्
nāradena sahāsīnaṃ dṛṣṭvā sā pitaraṃ śubhā
ubhayoreva śirasā cakre pādābhivandanam
- 4
नारद उवाच
क्व गताभूत्सुतेयं ते कुतश्चैवागता नृप
किमर्थं युवतीं भर्त्रे न चैनां सम्प्रयच्छसि
nārada uvāca
kva gatābhūtsuteyaṃ te kutaścaivāgatā nṛpa
kimarthaṃ yuvatīṃ bhartre na caināṃ samprayacchasi
- 5
अश्वपतिर् उवाच
कार्येण खल्वनेनैव प्रेषिताद्यैव चागता
तद् अस्याः शृणु देवर्षे भर्तारं यो ऽनया वृतः
aśvapatir uvāca
kāryeṇa khalvanenaiva preṣitādyaiva cāgatā
tad asyāḥ śṛṇu devarṣe bhartāraṃ yo 'nayā vṛtaḥ
- 6
मार्कण्डेय उवाच
सा ब्रूहि विस्तरेणेति पित्रा संचोदिता शुभा
दैवतस्येव वचनं प्रतिगृह्येदम् अब्रवीत्
mārkaṇḍeya uvāca
sā brūhi vistareṇeti pitrā saṃcoditā śubhā
daivatasyeva vacanaṃ pratigṛhyedam abravīt
- 7
आसीच्छाल्वेषु धर्मात्मा क्षत्रियः पृथिवीपतिः
द्युमत्सेन इति ख्यातः पश्चाद् अन्धो बभूव ह
āsīcchālveṣu dharmātmā kṣatriyaḥ pṛthivīpatiḥ
dyumatsena iti khyātaḥ paścād andho babhūva ha
- 8
विनष्टचक्षुषस्तस्य बालपुत्रस्य धीमतः
सामीप्येन हृतं राज्यं छिद्रे ऽस्मिन्पूर्ववैरिणा
vinaṣṭacakṣuṣastasya bālaputrasya dhīmataḥ
sāmīpyena hṛtaṃ rājyaṃ chidre 'sminpūrvavairiṇā
- 9
स बालवत्सया सार्धं भार्यया प्रस्थितो वनम्
महारण्यगतश्चापि तपस्तेपे महाव्रतः
sa bālavatsayā sārdhaṃ bhāryayā prasthito vanam
mahāraṇyagataścāpi tapastepe mahāvrataḥ
- 10
तस्य पुत्रः पुरे जातः संवृद्धश्च तपोवने
सत्यवान् अनुरूपो मे भर्तेति मनसा वृतः
tasya putraḥ pure jātaḥ saṃvṛddhaśca tapovane
satyavān anurūpo me bharteti manasā vṛtaḥ
- 11
नारद उवाच
अहो बत महत्पापं सावित्र्या नृपते कृतम्
अजानन्त्या यद् अनया गुणवान्सत्यवान्वृतः
nārada uvāca
aho bata mahatpāpaṃ sāvitryā nṛpate kṛtam
ajānantyā yad anayā guṇavānsatyavānvṛtaḥ
- 12
सत्यं वदत्यस्य पिता सत्यं माता प्रभाषते
ततो ऽस्य ब्राह्मणाश्चक्रुर्नामैतत्सत्यवान् इति
satyaṃ vadatyasya pitā satyaṃ mātā prabhāṣate
tato 'sya brāhmaṇāścakrurnāmaitatsatyavān iti
- 13
बालस्याश्वाः प्रियाश्चास्य करोत्यश्वांश्च मृन्मयान्
चित्रे ऽपि च लिखत्यश्वांश्चित्राश्व इति चोच्यते
bālasyāśvāḥ priyāścāsya karotyaśvāṃśca mṛnmayān
citre 'pi ca likhatyaśvāṃścitrāśva iti cocyate
- 14
राजोवाच
अपीदानीं स तेजस्वी बुद्धिमान्वा नृपात्मजः
क्षमावान् अपि वा शूरः सत्यवान्पितृनन्दनः
rājovāca
apīdānīṃ sa tejasvī buddhimānvā nṛpātmajaḥ
kṣamāvān api vā śūraḥ satyavānpitṛnandanaḥ
- 15
नारद उवाच
विवस्वान् इव तेजस्वी बृहस्पतिसमो मतौ
महेन्द्र इव शूरश्च वसुधेव क्षमान्वितः
nārada uvāca
vivasvān iva tejasvī bṛhaspatisamo matau
mahendra iva śūraśca vasudheva kṣamānvitaḥ
- 16
अश्वपतिर् उवाच
अपि राजात्मजो दाता ब्रह्मण्यो वापि सत्यवान्
रूपवान् अप्युदारो वाप्यथ वा प्रियदर्शनः
aśvapatir uvāca
api rājātmajo dātā brahmaṇyo vāpi satyavān
rūpavān apyudāro vāpyatha vā priyadarśanaḥ
- 17
नारद उवाच
साङ्कृते रन्तिदेवस्य स शक्त्या दानतः समः
ब्रह्मण्यः सत्यवादी च शिबिर् औशीनरो यथा
nārada uvāca
sāṅkṛte rantidevasya sa śaktyā dānataḥ samaḥ
brahmaṇyaḥ satyavādī ca śibir auśīnaro yathā
- 18
ययातिर् इव चोदारः सोमवत्प्रियदर्शनः
रूपेणान्यतमो ऽश्विभ्यां द्युमत्सेनसुतो बली
yayātir iva codāraḥ somavatpriyadarśanaḥ
rūpeṇānyatamo 'śvibhyāṃ dyumatsenasuto balī
- 19
स दान्तः स मृदुः शूरः स सत्यः स जितेन्द्रियः
स मैत्रः सो ऽनसूयश्च स ह्रीमान्धृतिमांश्च सः
sa dāntaḥ sa mṛduḥ śūraḥ sa satyaḥ sa jitendriyaḥ
sa maitraḥ so 'nasūyaśca sa hrīmāndhṛtimāṃśca saḥ
- 20
नित्यशश्चार्जवं तस्मिन्स्थितिस्तस्यैव च ध्रुवा
संक्षेपतस्तपोवृद्धैः शीलवृद्धैश्च कथ्यते
nityaśaścārjavaṃ tasminsthitistasyaiva ca dhruvā
saṃkṣepatastapovṛddhaiḥ śīlavṛddhaiśca kathyate
- 21
अश्वपतिर् उवाच
गुणैर् उपेतं सर्वैस्तं भगवन्प्रब्रवीषि मे
दोषान् अप्यस्य मे ब्रूहि यदि सन्तीह केचन
aśvapatir uvāca
guṇair upetaṃ sarvaistaṃ bhagavanprabravīṣi me
doṣān apyasya me brūhi yadi santīha kecana
- 22
नारद उवाच
एको दोषो ऽस्य नान्यो ऽस्ति सो ऽद्य प्रभृति सत्यवान्
nārada uvāca
eko doṣo 'sya nānyo 'sti so 'dya prabhṛti satyavān
- 23
राजोवाच
एहि सावित्रि गच्छ त्वम् अन्यं वरय शोभने
तस्य दोषो महान् एको गुणान् आक्रम्य तिष्ठति
rājovāca
ehi sāvitri gaccha tvam anyaṃ varaya śobhane
tasya doṣo mahān eko guṇān ākramya tiṣṭhati
- 24
यथा मे भगवान् आह नारदो देवसत्कृतः
संवत्सरेण सो ऽल्पायुर्देहन्यासं करिष्यति
yathā me bhagavān āha nārado devasatkṛtaḥ
saṃvatsareṇa so 'lpāyurdehanyāsaṃ kariṣyati
- 25
सावित्र्युवाच
सकृद् अंशो निपतति सकृत्कन्या प्रदीयते
सकृद् आह ददानीति त्रीण्येतानि सकृत्सकृत्
sāvitryuvāca
sakṛd aṃśo nipatati sakṛtkanyā pradīyate
sakṛd āha dadānīti trīṇyetāni sakṛtsakṛt
- 26
दीर्घायुर् अथ वाल्पायुः सगुणो निर्गुणो ऽपि वा
सकृद्वृतो मया भर्ता न द्वितीयं वृणोम्यहम्
dīrghāyur atha vālpāyuḥ saguṇo nirguṇo 'pi vā
sakṛdvṛto mayā bhartā na dvitīyaṃ vṛṇomyaham
- 27
मनसा निश्चयं कृत्वा ततो वाचाभिधीयते
क्रियते कर्मणा पश्चात्प्रमाणं मे मनस्ततः
manasā niścayaṃ kṛtvā tato vācābhidhīyate
kriyate karmaṇā paścātpramāṇaṃ me manastataḥ
- 28
नारद उवाच
स्थिरा बुद्धिर्नरश्रेष्ठ सावित्र्या दुहितुस्तव
नैषा चालयितुं शक्या धर्माद् अस्मात्कथंचन
nārada uvāca
sthirā buddhirnaraśreṣṭha sāvitryā duhitustava
naiṣā cālayituṃ śakyā dharmād asmātkathaṃcana
- 29
नान्यस्मिन्पुरुषे सन्ति ये सत्यवति वै गुणाः
प्रदानम् एव तस्मान्मे रोचते दुहितुस्तव
nānyasminpuruṣe santi ye satyavati vai guṇāḥ
pradānam eva tasmānme rocate duhitustava
- 30
राजोवाच
अविचार्यम् एतद् उक्तं हि तथ्यं भगवता वचः
करिष्याम्येतद् एवं च गुरुर्हि भगवान्मम
rājovāca
avicāryam etad uktaṃ hi tathyaṃ bhagavatā vacaḥ
kariṣyāmyetad evaṃ ca gururhi bhagavānmama

