55 shlokas
- 1
देव उवाच
कामं देवापि मां विप्र न विजानन्ति तत्त्वतः
त्वत्प्रीत्या तु प्रवक्ष्यामि यथेदं विसृजाम्यहम्
deva uvāca
kāmaṃ devāpi māṃ vipra na vijānanti tattvataḥ
tvatprītyā tu pravakṣyāmi yathedaṃ visṛjāmyaham
- 2
पितृभक्तो ऽसि विप्रर्षे मां चैव शरणं गतः
अतो दृष्टो ऽस्मि ते साक्षाद्ब्रह्मचर्यं च ते महत्
pitṛbhakto 'si viprarṣe māṃ caiva śaraṇaṃ gataḥ
ato dṛṣṭo 'smi te sākṣādbrahmacaryaṃ ca te mahat
- 3
आपो नारा इति प्रोक्ताः संज्ञानाम कृतं मया
तेन नारायणो ऽस्म्युक्तो मम तद्ध्ययनं सदा
āpo nārā iti proktāḥ saṃjñānāma kṛtaṃ mayā
tena nārāyaṇo 'smyukto mama taddhyayanaṃ sadā
- 4
अहं नारायणो नाम प्रभवः शाश्वतो ऽव्ययः
विधाता सर्वभूतानां संहर्ता च द्विजोत्तम
ahaṃ nārāyaṇo nāma prabhavaḥ śāśvato 'vyayaḥ
vidhātā sarvabhūtānāṃ saṃhartā ca dvijottama
- 5
अहं विष्णुर् अहं ब्रह्मा शक्रश्चाहं सुराधिपः
अहं वैश्रवणो राजा यमः प्रेताधिपस्तथा
ahaṃ viṣṇur ahaṃ brahmā śakraścāhaṃ surādhipaḥ
ahaṃ vaiśravaṇo rājā yamaḥ pretādhipastathā
- 6
अहं शिवश्च सोमश्च कश्यपश्च प्रजापतिः
अहं धाता विधाता च यज्ञश्चाहं द्विजोत्तम
ahaṃ śivaśca somaśca kaśyapaśca prajāpatiḥ
ahaṃ dhātā vidhātā ca yajñaścāhaṃ dvijottama
- 7
अग्निर् आस्यं क्षितिः पादौ चन्द्रादित्यौ च लोचने
सदिशं च नभः कायो वायुर्मनसि मे स्थितः
agnir āsyaṃ kṣitiḥ pādau candrādityau ca locane
sadiśaṃ ca nabhaḥ kāyo vāyurmanasi me sthitaḥ
- 8
मया क्रतुशतैर् इष्टं बहुभिः स्वाप्तदक्षिणैः
यजन्ते वेदविदुषो मां देवयजने स्थितम्
mayā kratuśatair iṣṭaṃ bahubhiḥ svāptadakṣiṇaiḥ
yajante vedaviduṣo māṃ devayajane sthitam
- 9
पृथिव्यां क्षत्रियेन्द्राश्च पार्थिवाः स्वर्गकाङ्क्षिणः
यजन्ते मां तथा वैश्याः स्वर्गलोकजिगीषवः
pṛthivyāṃ kṣatriyendrāśca pārthivāḥ svargakāṅkṣiṇaḥ
yajante māṃ tathā vaiśyāḥ svargalokajigīṣavaḥ
- 10
चतुःसमुद्रपर्यन्तां मेरुमन्दरभूषणाम्
शेषो भूत्वाहम् एवैतां धारयामि वसुंधराम्
catuḥsamudraparyantāṃ merumandarabhūṣaṇām
śeṣo bhūtvāham evaitāṃ dhārayāmi vasuṃdharām
- 11
वाराहं रूपम् आस्थाय मयेयं जगती पुरा
मज्जमाना जले विप्र वीर्येणासीत्समुद्धृता
vārāhaṃ rūpam āsthāya mayeyaṃ jagatī purā
majjamānā jale vipra vīryeṇāsītsamuddhṛtā
- 12
अग्निश्च वडबावक्त्रो भूत्वाहं द्विजसत्तम
पिबाम्य् अपः समाविद्धास्ताश्चैव विसृजाम्यहम्
agniśca vaḍabāvaktro bhūtvāhaṃ dvijasattama
pibāmy apaḥ samāviddhāstāścaiva visṛjāmyaham
- 13
ब्रह्म वक्त्रं भुजौ क्षत्रम् ऊरू मे संश्रिता विशः
पादौ शूद्रा भजन्ते मे विक्रमेण क्रमेण च
brahma vaktraṃ bhujau kṣatram ūrū me saṃśritā viśaḥ
pādau śūdrā bhajante me vikrameṇa krameṇa ca
- 14
ऋग्वेदः सामवेदश्च यजुर्वेदो ऽप्यथर्वणः
मत्तः प्रादुर्भवन्त्येते माम् एव प्रविशन्ति च
ṛgvedaḥ sāmavedaśca yajurvedo 'pyatharvaṇaḥ
mattaḥ prādurbhavantyete mām eva praviśanti ca
- 15
यतयः शान्तिपरमा यतात्मानो मुमुक्षवः
कामक्रोधद्वेषमुक्ता निःसङ्गा वीतकल्मषाः
yatayaḥ śāntiparamā yatātmāno mumukṣavaḥ
kāmakrodhadveṣamuktā niḥsaṅgā vītakalmaṣāḥ
- 16
सत्त्वस्था निरहंकारा नित्यम् अध्यात्मकोविदाः
माम् एव सततं विप्राश्चिन्तयन्त उपासते
sattvasthā nirahaṃkārā nityam adhyātmakovidāḥ
mām eva satataṃ viprāścintayanta upāsate
- 17
अहं संवर्तको ज्योतिर् अहं संवर्तको यमः
अहं संवर्तकः सूर्यो ऽहं संवर्तको ऽनिलः
ahaṃ saṃvartako jyotir ahaṃ saṃvartako yamaḥ
ahaṃ saṃvartakaḥ sūryo 'haṃ saṃvartako 'nilaḥ
- 18
तारारूपाणि दृश्यन्ते यान्येतानि नभस्तले
मम रूपाण्यथैतानि विद्धि त्वं द्विजसत्तम
tārārūpāṇi dṛśyante yānyetāni nabhastale
mama rūpāṇyathaitāni viddhi tvaṃ dvijasattama
- 19
रत्नाकराः समुद्राश्च सर्व एव चतुर्दिशम्
वसनं शयनं चैव निलयं चैव विद्धि मे
ratnākarāḥ samudrāśca sarva eva caturdiśam
vasanaṃ śayanaṃ caiva nilayaṃ caiva viddhi me
- 20
कामं क्रोधं च हर्षं च भयं मोहं तथैव च
ममैव विद्धि रूपाणि सर्वाण्येतानि सत्तम
kāmaṃ krodhaṃ ca harṣaṃ ca bhayaṃ mohaṃ tathaiva ca
mamaiva viddhi rūpāṇi sarvāṇyetāni sattama
- 21
प्राप्नुवन्ति नरा विप्र यत्कृत्वा कर्म शोभनम्
सत्यं दानं तपश्चोग्रम् अहिंसा चैव जन्तुषु
prāpnuvanti narā vipra yatkṛtvā karma śobhanam
satyaṃ dānaṃ tapaścogram ahiṃsā caiva jantuṣu
- 22
मद्विधानेन विहिता मम देहविहारिणः
मयाभिभूतविज्ञाना विचेष्टन्ते न कामतः
madvidhānena vihitā mama dehavihāriṇaḥ
mayābhibhūtavijñānā viceṣṭante na kāmataḥ
- 23
सम्यग्वेदम् अधीयाना यजन्तो विविधैर्मखैः
शान्तात्मानो जितक्रोधाः प्राप्नुवन्ति द्विजातयः
samyagvedam adhīyānā yajanto vividhairmakhaiḥ
śāntātmāno jitakrodhāḥ prāpnuvanti dvijātayaḥ
- 24
प्राप्तुं न शक्यो यो विद्वन्नरैर्दुष्कृतकर्मभिः
लोभाभिभूतैः कृपणैर् अनार्यैर् अकृतात्मभिः
prāptuṃ na śakyo yo vidvannarairduṣkṛtakarmabhiḥ
lobhābhibhūtaiḥ kṛpaṇair anāryair akṛtātmabhiḥ
- 25
तं मां महाफलं विद्धि पदं सुकृतकर्मणः
दुष्प्रापं विप्रमूढानां मार्गं योगैर्निषेवितम्
taṃ māṃ mahāphalaṃ viddhi padaṃ sukṛtakarmaṇaḥ
duṣprāpaṃ vipramūḍhānāṃ mārgaṃ yogairniṣevitam
- 26
यदा यदा च धर्मस्य ग्लानिर्भवति सत्तम
अभ्युत्थानम् अधर्मस्य तदात्मानं सृजाम्यहम्
yadā yadā ca dharmasya glānirbhavati sattama
abhyutthānam adharmasya tadātmānaṃ sṛjāmyaham
- 27
दैत्या हिंसानुरक्ताश्च अवध्याः सुरसत्तमैः
राक्षसाश्चापि लोके ऽस्मिन्यदोत्पत्स्यन्ति दारुणाः
daityā hiṃsānuraktāśca avadhyāḥ surasattamaiḥ
rākṣasāścāpi loke 'sminyadotpatsyanti dāruṇāḥ
- 28
तदाहं सम्प्रसूयामि गृहेषु शुभकर्मणाम्
प्रविष्टो मानुषं देहं सर्वं प्रशमयाम्यहम्
tadāhaṃ samprasūyāmi gṛheṣu śubhakarmaṇām
praviṣṭo mānuṣaṃ dehaṃ sarvaṃ praśamayāmyaham
- 29
सृष्ट्वा देवमनुष्यांश्च गन्धर्वोरगराक्षसान्
स्थावराणि च भूतानि संहराम्यात्ममायया
sṛṣṭvā devamanuṣyāṃśca gandharvoragarākṣasān
sthāvarāṇi ca bhūtāni saṃharāmyātmamāyayā
- 30
कर्मकाले पुनर्देहम् अनुचिन्त्य सृजाम्यहम्
प्रविश्य मानुषं देहं मर्यादाबन्धकारणात्
karmakāle punardeham anucintya sṛjāmyaham
praviśya mānuṣaṃ dehaṃ maryādābandhakāraṇāt

