24 shlokas
- 1
लोमश उवाच
यदा त्वमन्यतागस्त्यो गार्हस्थ्ये तां क्षमाम् इति
तदाभिगम्य प्रोवाच वैदर्भं पृथिवीपतिम्
lomaśa uvāca
yadā tvamanyatāgastyo gārhasthye tāṃ kṣamām iti
tadābhigamya provāca vaidarbhaṃ pṛthivīpatim
- 2
राजन्निवेशे बुद्धिर्मे वर्तते पुत्रकारणात्
वरये त्वां महीपाल लोपामुद्रां प्रयच्छ मे
rājanniveśe buddhirme vartate putrakāraṇāt
varaye tvāṃ mahīpāla lopāmudrāṃ prayaccha me
- 3
एवम् उक्तः स मुनिना महीपालो विचेतनः
प्रत्याख्यानाय चाशक्तः प्रदातुम् अपि नैच्छत
evam uktaḥ sa muninā mahīpālo vicetanaḥ
pratyākhyānāya cāśaktaḥ pradātum api naicchata
- 4
ततः स भार्याम् अभ्येत्य प्रोवाच पृथिवीपतिः
महर्षिर्वीर्यवान् एष क्रुद्धः शापाग्निना दहेत्
tataḥ sa bhāryām abhyetya provāca pṛthivīpatiḥ
maharṣirvīryavān eṣa kruddhaḥ śāpāgninā dahet
- 5
तं तथा दुःखितं दृष्ट्वा सभार्यं पृथिवीपतिम्
लोपामुद्राभिगम्येदं काले वचनम् अब्रवीत्
taṃ tathā duḥkhitaṃ dṛṣṭvā sabhāryaṃ pṛthivīpatim
lopāmudrābhigamyedaṃ kāle vacanam abravīt
- 6
न मत्कृते महीपाल पीडाम् अभ्येतुम् अर्हसि
प्रयच्छ माम् अगस्त्याय त्राह्यात्मानं मया पितः
na matkṛte mahīpāla pīḍām abhyetum arhasi
prayaccha mām agastyāya trāhyātmānaṃ mayā pitaḥ
- 7
दुहितुर्वचनाद्राजा सो ऽगस्त्याय महात्मने
लोपामुद्रां ततः प्रादाद्विधिपूर्वं विशां पते
duhiturvacanādrājā so 'gastyāya mahātmane
lopāmudrāṃ tataḥ prādādvidhipūrvaṃ viśāṃ pate
- 8
प्राप्य भार्याम् अगस्त्यस्तु लोपामुद्राम् अभाषत
महार्हाण्युत्सृजैतानि वासांस्याभरणानि च
prāpya bhāryām agastyastu lopāmudrām abhāṣata
mahārhāṇyutsṛjaitāni vāsāṃsyābharaṇāni ca
- 9
ततः सा दर्शनीयानि महार्हाणि तनूनि च
समुत्ससर्ज रम्भोरूर्वसनान्यायतेक्षणा
tataḥ sā darśanīyāni mahārhāṇi tanūni ca
samutsasarja rambhorūrvasanānyāyatekṣaṇā
- 10
ततश्चीराणि जग्राह वल्कलान्यजिनानि च
समानव्रतचर्या च बभूवायतलोचना
tataścīrāṇi jagrāha valkalānyajināni ca
samānavratacaryā ca babhūvāyatalocanā
- 11
गङ्गाद्वारम् अथागम्य भगवान् ऋषिसत्तमः
उग्रम् आतिष्ठत तपः सह पत्न्यानुकूलया
gaṅgādvāram athāgamya bhagavān ṛṣisattamaḥ
ugram ātiṣṭhata tapaḥ saha patnyānukūlayā
- 12
सा प्रीत्या बहुमानाच्च पतिं पर्यचरत्तदा
अगस्त्यश्च परां प्रीतिं भार्यायाम् अकरोत्प्रभुः
sā prītyā bahumānācca patiṃ paryacarattadā
agastyaśca parāṃ prītiṃ bhāryāyām akarotprabhuḥ
- 13
ततो बहुतिथे काले लोपामुद्रां विशां पते
तपसा द्योतितां स्नातां ददर्श भगवान् ऋषिः
tato bahutithe kāle lopāmudrāṃ viśāṃ pate
tapasā dyotitāṃ snātāṃ dadarśa bhagavān ṛṣiḥ
- 14
स तस्याः परिचारेण शौचेन च दमेन च
श्रिया रूपेण च प्रीतो मैथुनायाजुहाव ताम्
sa tasyāḥ paricāreṇa śaucena ca damena ca
śriyā rūpeṇa ca prīto maithunāyājuhāva tām
- 15
ततः सा प्राञ्जलिर्भूत्वा लज्जमानेव भामिनी
तदा सप्रणयं वाक्यं भगवन्तम् अथाब्रवीत्
tataḥ sā prāñjalirbhūtvā lajjamāneva bhāminī
tadā sapraṇayaṃ vākyaṃ bhagavantam athābravīt
- 16
असंशयं प्रजाहेतोर्भार्यां पतिर् अविन्दत
या तु त्वयि मम प्रीतिस्ताम् ऋषे कर्तुम् अर्हसि
asaṃśayaṃ prajāhetorbhāryāṃ patir avindata
yā tu tvayi mama prītistām ṛṣe kartum arhasi
- 17
यथा पितुर्गृहे विप्र प्रासादे शयनं मम
तथाविधे त्वं शयने माम् उपैतुम् इहार्हसि
yathā piturgṛhe vipra prāsāde śayanaṃ mama
tathāvidhe tvaṃ śayane mām upaitum ihārhasi
- 18
इच्छामि त्वां स्रग्विणं च भूषणैश्च विभूषितम्
उपसर्तुं यथाकामं दिव्याभरणभूषिता
icchāmi tvāṃ sragviṇaṃ ca bhūṣaṇaiśca vibhūṣitam
upasartuṃ yathākāmaṃ divyābharaṇabhūṣitā
- 19
अगस्त्य उवाच
न वै धनानि विद्यन्ते लोपामुद्रे तथा मम
यथाविधानि कल्याणि पितुस्तव सुमध्यमे
agastya uvāca
na vai dhanāni vidyante lopāmudre tathā mama
yathāvidhāni kalyāṇi pitustava sumadhyame
- 20
लोपामुद्रोवाच
ईशो ऽसि तपसा सर्वं समाहर्तुम् इहेश्वर
क्षणेन जीवलोके यद्वसु किंचन विद्यते
lopāmudrovāca
īśo 'si tapasā sarvaṃ samāhartum iheśvara
kṣaṇena jīvaloke yadvasu kiṃcana vidyate
- 21
अगस्त्य उवाच
एवम् एतद्यथात्थ त्वं तपोव्ययकरं तु मे
यथा तु मे न नश्येत तपस्तन्मां प्रचोदय
agastya uvāca
evam etadyathāttha tvaṃ tapovyayakaraṃ tu me
yathā tu me na naśyeta tapastanmāṃ pracodaya
- 22
लोपामुद्रोवाच
अल्पावशिष्टः कालो ऽयम् ऋतौ मम तपोधन
न चान्यथाहम् इच्छामि त्वाम् उपैतुं कथंचन
lopāmudrovāca
alpāvaśiṣṭaḥ kālo 'yam ṛtau mama tapodhana
na cānyathāham icchāmi tvām upaituṃ kathaṃcana
- 23
न चापि धर्मम् इच्छामि विलोप्तुं ते तपोधन
एतत्तु मे यथाकामं संपादयितुम् अर्हसि
na cāpi dharmam icchāmi viloptuṃ te tapodhana
etattu me yathākāmaṃ saṃpādayitum arhasi
- 24
अगस्त्य उवाच
यद्येष कामः सुभगे तव बुद्ध्या विनिश्चितः
हन्त गच्छाम्यहं भद्रे चर कामम् इह स्थिता
agastya uvāca
yadyeṣa kāmaḥ subhage tava buddhyā viniścitaḥ
hanta gacchāmyahaṃ bhadre cara kāmam iha sthitā

