29 shlokas
- 1
जनमेजय उवाच
किं तद्गुह्यं न चाख्यातं कर्णायेहोष्णरश्मिना
कीदृशे कुण्डले ते च कवचं चैव कीदृशम्
janamejaya uvāca
kiṃ tadguhyaṃ na cākhyātaṃ karṇāyehoṣṇaraśminā
kīdṛśe kuṇḍale te ca kavacaṃ caiva kīdṛśam
- 2
कुतश्च कवचं तस्य कुण्डले चैव सत्तम
एतद् इच्छाम्यहं श्रोतुं तन्मे ब्रूहि तपोधन
kutaśca kavacaṃ tasya kuṇḍale caiva sattama
etad icchāmyahaṃ śrotuṃ tanme brūhi tapodhana
- 3
वैशम्पायन उवाच
अयं राजन्ब्रवीम्येतद्यत्तद्गुह्यं विभावसोः
यादृशे कुण्डले चैव कवचं चैव यादृशम्
vaiśampāyana uvāca
ayaṃ rājanbravīmyetadyattadguhyaṃ vibhāvasoḥ
yādṛśe kuṇḍale caiva kavacaṃ caiva yādṛśam
- 4
कुन्तिभोजं पुरा राजन्ब्राह्मणः समुपस्थितः
तिग्मतेजा महाप्रांशुः श्मश्रुदण्डजटाधरः
kuntibhojaṃ purā rājanbrāhmaṇaḥ samupasthitaḥ
tigmatejā mahāprāṃśuḥ śmaśrudaṇḍajaṭādharaḥ
- 5
दर्शनीयो ऽनवद्याङ्गस्तेजसा प्रज्वलन्न् इव
मधुपिङ्गो मधुरवाक्तपःस्वाध्यायभूषणः
darśanīyo 'navadyāṅgastejasā prajvalann iva
madhupiṅgo madhuravāktapaḥsvādhyāyabhūṣaṇaḥ
- 6
स राजानं कुन्तिभोजम् अब्रवीत्सुमहातपाः
भिक्षाम् इच्छाम्यहं भोक्तुं तव गेहे विमत्सर
sa rājānaṃ kuntibhojam abravītsumahātapāḥ
bhikṣām icchāmyahaṃ bhoktuṃ tava gehe vimatsara
- 7
न मे व्यलीकं कर्तव्यं त्वया वा तव चानुगैः
एवं वत्स्यामि ते गेहे यदि ते रोचते ऽनघ
na me vyalīkaṃ kartavyaṃ tvayā vā tava cānugaiḥ
evaṃ vatsyāmi te gehe yadi te rocate 'nagha
- 8
यथाकामं च गच्छेयम् आगच्छेयं तथैव च
शय्यासने च मे राजन्नापराध्येत कश्चन
yathākāmaṃ ca gaccheyam āgaccheyaṃ tathaiva ca
śayyāsane ca me rājannāparādhyeta kaścana
- 9
तम् अब्रवीत्कुन्तिभोजः प्रीतियुक्तम् इदं वचः
एवम् अस्तु परं चेति पुनश्चैनम् अथाब्रवीत्
tam abravītkuntibhojaḥ prītiyuktam idaṃ vacaḥ
evam astu paraṃ ceti punaścainam athābravīt
- 10
मम कन्या महाब्रह्मन्पृथा नाम यशस्विनी
शीलवृत्तान्विता साध्वी नियता न च मानिनी
mama kanyā mahābrahmanpṛthā nāma yaśasvinī
śīlavṛttānvitā sādhvī niyatā na ca māninī
- 11
उपस्थास्यति सा त्वां वै पूजयानवमन्य च
तस्याश्च शीलवृत्तेन तुष्टिं समुपयास्यसि
upasthāsyati sā tvāṃ vai pūjayānavamanya ca
tasyāśca śīlavṛttena tuṣṭiṃ samupayāsyasi
- 12
एवम् उक्त्वा तु तं विप्रम् अभिपूज्य यथाविधि
उवाच कन्याम् अभ्येत्य पृथां पृथुललोचनाम्
evam uktvā tu taṃ vipram abhipūjya yathāvidhi
uvāca kanyām abhyetya pṛthāṃ pṛthulalocanām
- 13
अयं वत्से महाभागो ब्राह्मणो वस्तुम् इच्छति
मम गेहे मया चास्य तथेत्येवं प्रतिश्रुतम्
ayaṃ vatse mahābhāgo brāhmaṇo vastum icchati
mama gehe mayā cāsya tathetyevaṃ pratiśrutam
- 14
त्वयि वत्से पराश्वस्य ब्राह्मणस्याभिराधनम्
तन्मे वाक्यं न मिथ्या त्वं कर्तुम् अर्हसि कर्हिचित्
tvayi vatse parāśvasya brāhmaṇasyābhirādhanam
tanme vākyaṃ na mithyā tvaṃ kartum arhasi karhicit
- 15
अयं तपस्वी भगवान्स्वाध्यायनियतो द्विजः
यद्यद्ब्रूयान्महातेजास्तत्तद्देयम् अमत्सरात्
ayaṃ tapasvī bhagavānsvādhyāyaniyato dvijaḥ
yadyadbrūyānmahātejāstattaddeyam amatsarāt
- 16
ब्राह्मणा हि परं तेजो ब्राह्मणा हि परं तपः
ब्राह्मणानां नमस्कारैः सूर्यो दिवि विराजते
brāhmaṇā hi paraṃ tejo brāhmaṇā hi paraṃ tapaḥ
brāhmaṇānāṃ namaskāraiḥ sūryo divi virājate
- 17
अमानयन्हि मानार्हान्वातापिश्च महासुरः
निहतो ब्रह्मदण्डेन तालजङ्घस्तथैव च
amānayanhi mānārhānvātāpiśca mahāsuraḥ
nihato brahmadaṇḍena tālajaṅghastathaiva ca
- 18
सो ऽयं वत्से महाभार आहितस्त्वयि साम्प्रतम्
त्वं सदा नियता कुर्या ब्राह्मणस्याभिराधनम्
so 'yaṃ vatse mahābhāra āhitastvayi sāmpratam
tvaṃ sadā niyatā kuryā brāhmaṇasyābhirādhanam
- 19
जानामि प्रणिधानं ते बाल्यात्प्रभृति नन्दिनि
ब्राह्मणेष्विह सर्वेषु गुरुबन्धुषु चैव ह
jānāmi praṇidhānaṃ te bālyātprabhṛti nandini
brāhmaṇeṣviha sarveṣu gurubandhuṣu caiva ha
- 20
तथा प्रेष्येषु सर्वेषु मित्रसम्बन्धिमातृषु
मयि चैव यथावत्त्वं सर्वम् आदृत्य वर्तसे
tathā preṣyeṣu sarveṣu mitrasambandhimātṛṣu
mayi caiva yathāvattvaṃ sarvam ādṛtya vartase
- 21
न ह्य् अतुष्टो जनो ऽस्तीह पुरे चान्तःपुरे च ते
सम्यग्वृत्त्यानवद्याङ्गि तव भृत्यजनेष्वपि
na hy atuṣṭo jano 'stīha pure cāntaḥpure ca te
samyagvṛttyānavadyāṅgi tava bhṛtyajaneṣvapi
- 22
संदेष्टव्यां तु मन्ये त्वां द्विजातिं कोपनं प्रति
पृथे बालेति कृत्वा वै सुता चासि ममेति च
saṃdeṣṭavyāṃ tu manye tvāṃ dvijātiṃ kopanaṃ prati
pṛthe bāleti kṛtvā vai sutā cāsi mameti ca
- 23
वृष्णीनां त्वं कुले जाता शूरस्य दयिता सुता
दत्ता प्रीतिमता मह्यं पित्रा बाला पुरा स्वयम्
vṛṣṇīnāṃ tvaṃ kule jātā śūrasya dayitā sutā
dattā prītimatā mahyaṃ pitrā bālā purā svayam
- 24
वसुदेवस्य भगिनी सुतानां प्रवरा मम
अग्र्यम् अग्रे प्रतिज्ञाय तेनासि दुहिता मम
vasudevasya bhaginī sutānāṃ pravarā mama
agryam agre pratijñāya tenāsi duhitā mama
- 25
तादृशे हि कुले जाता कुले चैव विवर्धिता
सुखात्सुखम् अनुप्राप्ता ह्रदाद्ध्रदम् इवागता
tādṛśe hi kule jātā kule caiva vivardhitā
sukhātsukham anuprāptā hradāddhradam ivāgatā
- 26
दौष्कुलेया विशेषेण कथंचित्प्रग्रहं गताः
बालभावाद्विकुर्वन्ति प्रायशः प्रमदाः शुभे
dauṣkuleyā viśeṣeṇa kathaṃcitpragrahaṃ gatāḥ
bālabhāvādvikurvanti prāyaśaḥ pramadāḥ śubhe
- 27
पृथे राजकुले जन्म रूपं चाद्भुतदर्शनम्
तेन तेनासि सम्पन्ना समुपेता च भामिनी
pṛthe rājakule janma rūpaṃ cādbhutadarśanam
tena tenāsi sampannā samupetā ca bhāminī
- 28
सा त्वं दर्पं परित्यज्य दम्भं मानं च भामिनि
आराध्य वरदं विप्रं श्रेयसा योक्ष्यसे पृथे
sā tvaṃ darpaṃ parityajya dambhaṃ mānaṃ ca bhāmini
ārādhya varadaṃ vipraṃ śreyasā yokṣyase pṛthe
- 29
एवं प्राप्स्यसि कल्याणि कल्याणम् अनघे ध्रुवम्
कोपिते तु द्विजश्रेष्ठे कृत्स्नं दह्येत मे कुलम्
evaṃ prāpsyasi kalyāṇi kalyāṇam anaghe dhruvam
kopite tu dvijaśreṣṭhe kṛtsnaṃ dahyeta me kulam

