59 shlokas
- 1
वैशम्पायन उवाच
श्रुत्वा बहुविधैः शब्दैर्नाद्यमाना गिरेर्गुहाः
अजातशत्रुः कौन्तेयो माद्रीपुत्रावुभावपि
vaiśampāyana uvāca
śrutvā bahuvidhaiḥ śabdairnādyamānā girerguhāḥ
ajātaśatruḥ kaunteyo mādrīputrāvubhāvapi
- 2
धौम्यः कृष्णा च विप्राश्च सर्वे च सुहृदस्तथा
भीमसेनम् अपश्यन्तः सर्वे विमनसो ऽभवन्
dhaumyaḥ kṛṣṇā ca viprāśca sarve ca suhṛdastathā
bhīmasenam apaśyantaḥ sarve vimanaso 'bhavan
- 3
द्रौपदीम् आर्ष्टिषेणाय प्रदाय तु महारथाः
सहिताः सायुधाः शूराः शैलम् आरुरुहुस्तदा
draupadīm ārṣṭiṣeṇāya pradāya tu mahārathāḥ
sahitāḥ sāyudhāḥ śūrāḥ śailam āruruhustadā
- 4
ततः सम्प्राप्य शैलाग्रं वीक्षमाणा महारथाः
ददृशुस्ते महेष्वासा भीमसेनम् अरिंदमम्
tataḥ samprāpya śailāgraṃ vīkṣamāṇā mahārathāḥ
dadṛśuste maheṣvāsā bhīmasenam ariṃdamam
- 5
स्फुरतश्च महाकायान्गतसत्त्वांश्च राक्षसान्
महाबलान्महाघोरान्भीमसेनेन पातितान्
sphurataśca mahākāyāngatasattvāṃśca rākṣasān
mahābalānmahāghorānbhīmasenena pātitān
- 6
शुशुभे स महाबाहुर्गदाखड्गधनुर्धरः
निहत्य समरे सर्वान्दानवान्मघवान् इव
śuśubhe sa mahābāhurgadākhaḍgadhanurdharaḥ
nihatya samare sarvāndānavānmaghavān iva
- 7
ततस्ते समतिक्रम्य परिष्वज्य वृकोदरम्
तत्रोपविविशुः पार्थाः प्राप्ता गतिम् अनुत्तमाम्
tataste samatikramya pariṣvajya vṛkodaram
tatropaviviśuḥ pārthāḥ prāptā gatim anuttamām
- 8
तैश्चतुर्भिर्महेष्वासैर्गिरिशृङ्गम् अशोभत
लोकपालैर्महाभागैर्दिवं देववरैर् इव
taiścaturbhirmaheṣvāsairgiriśṛṅgam aśobhata
lokapālairmahābhāgairdivaṃ devavarair iva
- 9
कुबेरसदनं दृष्ट्वा राक्षसांश्च निपातितान्
भ्राता भ्रातरम् आसीनम् अभ्यभाषत पाण्डवम्
kuberasadanaṃ dṛṣṭvā rākṣasāṃśca nipātitān
bhrātā bhrātaram āsīnam abhyabhāṣata pāṇḍavam
- 10
साहसाद्यदि वा मोहाद्भीम पापम् इदं कृतम्
नैतत्ते सदृशं वीर मुनेर् इव मृषावचः
sāhasādyadi vā mohādbhīma pāpam idaṃ kṛtam
naitatte sadṛśaṃ vīra muner iva mṛṣāvacaḥ
- 11
राजद्विष्टं न कर्तव्यम् इति धर्मविदो विदुः
त्रिदशानाम् इदं द्विष्टं भीमसेन त्वया कृतम्
rājadviṣṭaṃ na kartavyam iti dharmavido viduḥ
tridaśānām idaṃ dviṣṭaṃ bhīmasena tvayā kṛtam
- 12
अर्थधर्माव् अनादृत्य यः पापे कुरुते मनः
कर्मणां पार्थ पापानां स फलं विन्दते ध्रुवम्
पुनर् एवं न कर्तव्यं मम चेद् इच्छसि प्रियम्
arthadharmāv anādṛtya yaḥ pāpe kurute manaḥ
karmaṇāṃ pārtha pāpānāṃ sa phalaṃ vindate dhruvam
punar evaṃ na kartavyaṃ mama ced icchasi priyam
- 13
एवम् उक्त्वा स धर्मात्मा भ्राता भ्रातरम् अच्युतम्
अर्थतत्त्वविभागज्ञः कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः
विरराम महातेजास्तम् एवार्थं विचिन्तयन्
evam uktvā sa dharmātmā bhrātā bhrātaram acyutam
arthatattvavibhāgajñaḥ kuntīputro yudhiṣṭhiraḥ
virarāma mahātejāstam evārthaṃ vicintayan
- 14
ततस्तु हतशिष्टा ये भीमसेनेन राक्षसाः
सहिताः प्रत्यपद्यन्त कुबेरसदनं प्रति
tatastu hataśiṣṭā ye bhīmasenena rākṣasāḥ
sahitāḥ pratyapadyanta kuberasadanaṃ prati
- 15
ते जवेन महावेगाः प्राप्य वैश्रवणालयम्
भीमम् आर्तस्वरं चक्रुर्भीमसेनभयार्दिताः
te javena mahāvegāḥ prāpya vaiśravaṇālayam
bhīmam ārtasvaraṃ cakrurbhīmasenabhayārditāḥ
- 16
न्यस्तशस्त्रायुधाः श्रान्ताः शोणिताक्तपरिच्छदाः
प्रकीर्णमूर्धजा राजन्यक्षाधिपतिम् अब्रुवन्
nyastaśastrāyudhāḥ śrāntāḥ śoṇitāktaparicchadāḥ
prakīrṇamūrdhajā rājanyakṣādhipatim abruvan
- 17
गदापरिघनिस्त्रिंशतोमरप्रासयोधिनः
राक्षसा निहताः सर्वे तव देव पुरःसराः
gadāparighanistriṃśatomaraprāsayodhinaḥ
rākṣasā nihatāḥ sarve tava deva puraḥsarāḥ
- 18
प्रमृद्य तरसा शैलं मानुषेण धनेश्वर
एकेन सहिताः संख्ये हताः क्रोधवशा गणाः
pramṛdya tarasā śailaṃ mānuṣeṇa dhaneśvara
ekena sahitāḥ saṃkhye hatāḥ krodhavaśā gaṇāḥ
- 19
प्रवरा रक्षसेन्द्राणां यक्षाणां च धनाधिप
शेरते निहता देव गतसत्त्वाः परासवः
pravarā rakṣasendrāṇāṃ yakṣāṇāṃ ca dhanādhipa
śerate nihatā deva gatasattvāḥ parāsavaḥ
- 20
लब्धः शैलो वयं मुक्ता मणिमांस्ते सखा हतः
मानुषेण कृतं कर्म विधत्स्व यद् अनन्तरम्
labdhaḥ śailo vayaṃ muktā maṇimāṃste sakhā hataḥ
mānuṣeṇa kṛtaṃ karma vidhatsva yad anantaram
- 21
स तच्छ्रुत्वा तु संक्रुद्धः सर्वयक्षगणाधिपः
कोपसंरक्तनयनः कथम् इत्यब्रवीद्वचः
sa tacchrutvā tu saṃkruddhaḥ sarvayakṣagaṇādhipaḥ
kopasaṃraktanayanaḥ katham ityabravīdvacaḥ
- 22
द्वितीयम् अपराध्यन्तं भीमं श्रुत्वा धनेश्वरः
चुक्रोध यक्षाधिपतिर्युज्यताम् इति चाब्रवीत्
dvitīyam aparādhyantaṃ bhīmaṃ śrutvā dhaneśvaraḥ
cukrodha yakṣādhipatiryujyatām iti cābravīt
- 23
अथाभ्रघनसंकाशं गिरिकूटम् इवोच्छ्रितम्
हयैः संयोजयामासुर्गान्धर्वैर् उत्तमं रथम्
athābhraghanasaṃkāśaṃ girikūṭam ivocchritam
hayaiḥ saṃyojayāmāsurgāndharvair uttamaṃ ratham
- 24
तस्य सर्वगुणोपेता विमलाक्षा हयोत्तमाः
तेजोबलजवोपेता नानारत्नविभूषिताः
tasya sarvaguṇopetā vimalākṣā hayottamāḥ
tejobalajavopetā nānāratnavibhūṣitāḥ
- 25
शोभमाना रथे युक्तास्तरिष्यन्त इवाशुगाः
हर्षयामासुर् अन्योन्यम् इङ्गितैर्विजयावहैः
śobhamānā rathe yuktāstariṣyanta ivāśugāḥ
harṣayāmāsur anyonyam iṅgitairvijayāvahaiḥ
- 26
स तम् आस्थाय भगवान्राजराजो महारथम्
प्रययौ देवगन्धर्वैः स्तूयमानो महाद्युतिः
sa tam āsthāya bhagavānrājarājo mahāratham
prayayau devagandharvaiḥ stūyamāno mahādyutiḥ
- 27
तं प्रयान्तं महात्मानं सर्वयक्षधनाधिपम्
रक्ताक्षा हेमसंकाशा महाकाया महाबलाः
taṃ prayāntaṃ mahātmānaṃ sarvayakṣadhanādhipam
raktākṣā hemasaṃkāśā mahākāyā mahābalāḥ
- 28
सायुधा बद्धनिस्त्रिंशा यक्षा दशशतायुताः
जवेन महता वीराः परिवार्योपतस्थिरे
sāyudhā baddhanistriṃśā yakṣā daśaśatāyutāḥ
javena mahatā vīrāḥ parivāryopatasthire
- 29
तं महान्तम् उपायान्तं धनेश्वरम् उपान्तिके
ददृशुर्हृष्टरोमाणः पाण्डवाः प्रियदर्शनम्
taṃ mahāntam upāyāntaṃ dhaneśvaram upāntike
dadṛśurhṛṣṭaromāṇaḥ pāṇḍavāḥ priyadarśanam
- 30
कुबेरस्तु महासत्त्वान्पाण्डोः पुत्रान्महारथान्
आत्तकार्मुकनिस्त्रिंशान्दृष्ट्वा प्रीतो ऽभवत्तदा
kuberastu mahāsattvānpāṇḍoḥ putrānmahārathān
āttakārmukanistriṃśāndṛṣṭvā prīto 'bhavattadā

