23 shlokas
- 1
वैशम्पायन उवाच
श्रुत्वा च विदुरं प्राप्तं राज्ञा च परिसान्त्वितम्
धृतराष्ट्रात्मजो राजा पर्यतप्यत दुर्मतिः
vaiśampāyana uvāca
śrutvā ca viduraṃ prāptaṃ rājñā ca parisāntvitam
dhṛtarāṣṭrātmajo rājā paryatapyata durmatiḥ
- 2
स सौबलं समानाय्य कर्णदुःशासनावपि
अब्रवीद्वचनं राजा प्रविश्याबुद्धिजं तमः
sa saubalaṃ samānāyya karṇaduḥśāsanāvapi
abravīdvacanaṃ rājā praviśyābuddhijaṃ tamaḥ
- 3
एष प्रत्यागतो मन्त्री धृतराष्ट्रस्य संमतः
विदुरः पाण्डुपुत्राणां सुहृद्विद्वान्हिते रतः
eṣa pratyāgato mantrī dhṛtarāṣṭrasya saṃmataḥ
viduraḥ pāṇḍuputrāṇāṃ suhṛdvidvānhite rataḥ
- 4
यावद् अस्य पुनर्बुद्धिं विदुरो नापकर्षति
पाण्डवानयने तावन्मन्त्रयध्वं हितं मम
yāvad asya punarbuddhiṃ viduro nāpakarṣati
pāṇḍavānayane tāvanmantrayadhvaṃ hitaṃ mama
- 5
अथ पश्याम्य् अहं पार्थान्प्राप्तान् इह कथंचन
पुनः शोषं गमिष्यामि निरासुर्निरवग्रहः
atha paśyāmy ahaṃ pārthānprāptān iha kathaṃcana
punaḥ śoṣaṃ gamiṣyāmi nirāsurniravagrahaḥ
- 6
विषम् उद्बन्धनं वापि शस्त्रम् अग्निप्रवेशनम्
करिष्ये न हि तान् ऋद्धान्पुनर्द्रष्टुम् इहोत्सहे
viṣam udbandhanaṃ vāpi śastram agnipraveśanam
kariṣye na hi tān ṛddhānpunardraṣṭum ihotsahe
- 7
शकुनिर् उवाच
किं बालिशां मतिं राजन्न् आस्थितो ऽसि विशां पते
गतास्ते समयं कृत्वा नैतद् एवं भविष्यति
śakunir uvāca
kiṃ bāliśāṃ matiṃ rājann āsthito 'si viśāṃ pate
gatāste samayaṃ kṛtvā naitad evaṃ bhaviṣyati
- 8
सत्यवाक्ये स्थिताः सर्वे पाण्डवा भरतर्षभ
पितुस्ते वचनं तात न ग्रहीष्यन्ति कर्हिचित्
satyavākye sthitāḥ sarve pāṇḍavā bharatarṣabha
pituste vacanaṃ tāta na grahīṣyanti karhicit
- 9
अथ वा ते ग्रहीष्यन्ति पुनर् एष्यन्ति वा पुरम्
निरस्य समयं भूयः पणो ऽस्माकं भविष्यति
atha vā te grahīṣyanti punar eṣyanti vā puram
nirasya samayaṃ bhūyaḥ paṇo 'smākaṃ bhaviṣyati
- 10
सर्वे भवामो मध्यस्था राज्ञश्छन्दानुवर्तिनः
छिद्रं बहु प्रपश्यन्तः पाण्डवानां सुसंवृताः
sarve bhavāmo madhyasthā rājñaśchandānuvartinaḥ
chidraṃ bahu prapaśyantaḥ pāṇḍavānāṃ susaṃvṛtāḥ
- 11
दुःशासन उवाच
एवम् एतन्महाप्राज्ञ यथा वदसि मातुल
नित्यं हि मे कथयतस्तव बुद्धिर्हि रोचते
duḥśāsana uvāca
evam etanmahāprājña yathā vadasi mātula
nityaṃ hi me kathayatastava buddhirhi rocate
- 12
कर्ण उवाच
कामम् ईक्षामहे सर्वे दुर्योधन तवेप्सितम्
ऐकमत्यं हि नो राजन्सर्वेषाम् एव लक्ष्यते
karṇa uvāca
kāmam īkṣāmahe sarve duryodhana tavepsitam
aikamatyaṃ hi no rājansarveṣām eva lakṣyate
- 13
वैशम्पायन उवाच
एवम् उक्तस्तु कर्णेन राजा दुर्योधनस्तदा
नातिहृष्टमनाः क्षिप्रम् अभवत्स पराङ्मुखः
vaiśampāyana uvāca
evam uktastu karṇena rājā duryodhanastadā
nātihṛṣṭamanāḥ kṣipram abhavatsa parāṅmukhaḥ
- 14
उपलभ्य ततः कर्णो विवृत्य नयने शुभे
रोषाद्दुःशासनं चैव सौबलेयं च तावुभौ
upalabhya tataḥ karṇo vivṛtya nayane śubhe
roṣādduḥśāsanaṃ caiva saubaleyaṃ ca tāvubhau
- 15
उवाच परमक्रुद्ध उद्यम्यात्मानम् आत्मना
अहो मम मतं यत्तन्निबोधत नराधिपाः
uvāca paramakruddha udyamyātmānam ātmanā
aho mama mataṃ yattannibodhata narādhipāḥ
- 16
प्रियं सर्वे चिकीर्षामो राज्ञः किंकरपाणयः
न चास्य शक्नुमः सर्वे प्रिये स्थातुम् अतन्द्रिताः
priyaṃ sarve cikīrṣāmo rājñaḥ kiṃkarapāṇayaḥ
na cāsya śaknumaḥ sarve priye sthātum atandritāḥ
- 17
वयं तु शस्त्राण्य् आदाय रथान् आस्थाय दंशिताः
गच्छामः सहिता हन्तुं पाण्डवान्वनगोचरान्
vayaṃ tu śastrāṇy ādāya rathān āsthāya daṃśitāḥ
gacchāmaḥ sahitā hantuṃ pāṇḍavānvanagocarān
- 18
तेषु सर्वेषु शान्तेषु गतेष्वविदितां गतिम्
निर्विवादा भविष्यन्ति धार्तराष्ट्रास्तथा वयम्
teṣu sarveṣu śānteṣu gateṣvaviditāṃ gatim
nirvivādā bhaviṣyanti dhārtarāṣṭrāstathā vayam
- 19
यावद् एव परिद्यूना यावच्छोकपरायणाः
यावन्मित्रविहीनाश्च तावच्छक्या मतं मम
yāvad eva paridyūnā yāvacchokaparāyaṇāḥ
yāvanmitravihīnāśca tāvacchakyā mataṃ mama
- 20
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा पूजयन्तः पुनः पुनः
बाढम् इत्य् एव ते सर्वे प्रत्यूचुः सूतजं तदा
tasya tadvacanaṃ śrutvā pūjayantaḥ punaḥ punaḥ
bāḍham ity eva te sarve pratyūcuḥ sūtajaṃ tadā
- 21
एवम् उक्त्वा तु संक्रुद्धा रथैः सर्वे पृथक्पृथक्
निर्ययुः पाण्डवान्हन्तुं संघशः कृतनिश्चयाः
evam uktvā tu saṃkruddhā rathaiḥ sarve pṛthakpṛthak
niryayuḥ pāṇḍavānhantuṃ saṃghaśaḥ kṛtaniścayāḥ
- 22
तान्प्रस्थितान्परिज्ञाय कृष्णद्वैपायनस्तदा
आजगाम विशुद्धात्मा दृष्ट्वा दिव्येन चक्षुषा
tānprasthitānparijñāya kṛṣṇadvaipāyanastadā
ājagāma viśuddhātmā dṛṣṭvā divyena cakṣuṣā
- 23
प्रतिषिध्याथ तान्सर्वान्भगवांल्लोकपूजितः
प्रज्ञाचक्षुषम् आसीनम् उवाचाभ्येत्य सत्वरः
pratiṣidhyātha tānsarvānbhagavāṃllokapūjitaḥ
prajñācakṣuṣam āsīnam uvācābhyetya satvaraḥ

