27 shlokas
- 1
दमयन्त्युवाच
न माम् अर्हसि कल्याण पापेन परिशङ्कितुम्
मया हि देवान् उत्सृज्य वृतस्त्वं निषधाधिप
damayantyuvāca
na mām arhasi kalyāṇa pāpena pariśaṅkitum
mayā hi devān utsṛjya vṛtastvaṃ niṣadhādhipa
- 2
तवाभिगमनार्थं तु सर्वतो ब्राह्मणा गताः
वाक्यानि मम गाथाभिर्गायमाना दिशो दश
tavābhigamanārthaṃ tu sarvato brāhmaṇā gatāḥ
vākyāni mama gāthābhirgāyamānā diśo daśa
- 3
ततस्त्वां ब्राह्मणो विद्वान्पर्णादो नाम पार्थिव
अभ्यगच्छत्कोसलायाम् ऋतुपर्णनिवेशने
tatastvāṃ brāhmaṇo vidvānparṇādo nāma pārthiva
abhyagacchatkosalāyām ṛtuparṇaniveśane
- 4
तेन वाक्ये हृते सम्यक्प्रतिवाक्ये तथाहृते
उपायो ऽयं मया दृष्टो नैषधानयने तव
tena vākye hṛte samyakprativākye tathāhṛte
upāyo 'yaṃ mayā dṛṣṭo naiṣadhānayane tava
- 5
त्वाम् ऋते न हि लोके ऽन्य एकाह्ना पृथिवीपते
समर्थो योजनशतं गन्तुम् अश्वैर्नराधिप
tvām ṛte na hi loke 'nya ekāhnā pṛthivīpate
samartho yojanaśataṃ gantum aśvairnarādhipa
- 6
तथा चेमौ महीपाल भजे ऽहं चरणौ तव
यथा नासत्कृतं किंचिन्मनसापि चराम्यहम्
tathā cemau mahīpāla bhaje 'haṃ caraṇau tava
yathā nāsatkṛtaṃ kiṃcinmanasāpi carāmyaham
- 7
अयं चरति लोके ऽस्मिन्भूतसाक्षी सदागतिः
एष मुञ्चतु मे प्राणान्यदि पापं चराम्यहम्
ayaṃ carati loke 'sminbhūtasākṣī sadāgatiḥ
eṣa muñcatu me prāṇānyadi pāpaṃ carāmyaham
- 8
तथा चरति तिग्मांशुः परेण भुवनं सदा
स विमुञ्चतु मे प्राणान्यदि पापं चराम्यहम्
tathā carati tigmāṃśuḥ pareṇa bhuvanaṃ sadā
sa vimuñcatu me prāṇānyadi pāpaṃ carāmyaham
- 9
चन्द्रमाः सर्वभूतानाम् अन्तश्चरति साक्षिवत्
स विमुञ्चतु मे प्राणान्यदि पापं चराम्यहम्
candramāḥ sarvabhūtānām antaścarati sākṣivat
sa vimuñcatu me prāṇānyadi pāpaṃ carāmyaham
- 10
एते देवास्त्रयः कृत्स्नं त्रैलोक्यं धारयन्ति वै
विब्रुवन्तु यथासत्यम् एते वाद्य त्यजन्तु माम्
ete devāstrayaḥ kṛtsnaṃ trailokyaṃ dhārayanti vai
vibruvantu yathāsatyam ete vādya tyajantu mām
- 11
एवम् उक्ते ततो वायुर् अन्तरिक्षाद् अभाषत
नैषा कृतवती पापं नल सत्यं ब्रवीमि ते
evam ukte tato vāyur antarikṣād abhāṣata
naiṣā kṛtavatī pāpaṃ nala satyaṃ bravīmi te
- 12
राजञ्शीलनिधिः स्फीतो दमयन्त्या सुरक्षितः
साक्षिणो रक्षिणश्चास्या वयं त्रीन्परिवत्सरान्
rājañśīlanidhiḥ sphīto damayantyā surakṣitaḥ
sākṣiṇo rakṣiṇaścāsyā vayaṃ trīnparivatsarān
- 13
उपायो विहितश्चायं त्वदर्थम् अतुलो ऽनया
न ह्येकाह्ना शतं गन्ता त्वद् ऋते ऽन्यः पुमान् इह
upāyo vihitaścāyaṃ tvadartham atulo 'nayā
na hyekāhnā śataṃ gantā tvad ṛte 'nyaḥ pumān iha
- 14
उपपन्ना त्वया भैमी त्वं च भैम्या महीपते
नात्र शङ्का त्वया कार्या संगच्छ सह भार्यया
upapannā tvayā bhaimī tvaṃ ca bhaimyā mahīpate
nātra śaṅkā tvayā kāryā saṃgaccha saha bhāryayā
- 15
तथा ब्रुवति वायौ तु पुष्पवृष्टिः पपात ह
देवदुन्दुभयो नेदुर्ववौ च पवनः शिवः
tathā bruvati vāyau tu puṣpavṛṣṭiḥ papāta ha
devadundubhayo nedurvavau ca pavanaḥ śivaḥ
- 16
तद् अद्भुततमं दृष्ट्वा नलो राजाथ भारत
दमयन्त्यां विशङ्कां तां व्यपाकर्षद् अरिंदमः
tad adbhutatamaṃ dṛṣṭvā nalo rājātha bhārata
damayantyāṃ viśaṅkāṃ tāṃ vyapākarṣad ariṃdamaḥ
- 17
ततस्तद्वस्त्रम् अरजः प्रावृणोद्वसुधाधिपः
संस्मृत्य नागराजानं ततो लेभे वपुः स्वकम्
tatastadvastram arajaḥ prāvṛṇodvasudhādhipaḥ
saṃsmṛtya nāgarājānaṃ tato lebhe vapuḥ svakam
- 18
स्वरूपिणं तु भर्तारं दृष्ट्वा भीमसुता तदा
प्राक्रोशद् उच्चैर् आलिङ्ग्य पुण्यश्लोकम् अनिन्दिता
svarūpiṇaṃ tu bhartāraṃ dṛṣṭvā bhīmasutā tadā
prākrośad uccair āliṅgya puṇyaślokam aninditā
- 19
भैमीम् अपि नलो राजा भ्राजमानो यथा पुरा
सस्वजे स्वसुतौ चापि यथावत्प्रत्यनन्दत
bhaimīm api nalo rājā bhrājamāno yathā purā
sasvaje svasutau cāpi yathāvatpratyanandata
- 20
ततः स्वोरसि विन्यस्य वक्त्रं तस्य शुभानना
परीता तेन दुःखेन निशश्वासायतेक्षणा
tataḥ svorasi vinyasya vaktraṃ tasya śubhānanā
parītā tena duḥkhena niśaśvāsāyatekṣaṇā
- 21
तथैव मलदिग्धाङ्गी परिष्वज्य शुचिस्मिता
सुचिरं पुरुषव्याघ्रं तस्थौ साश्रुपरिप्लुता
tathaiva maladigdhāṅgī pariṣvajya śucismitā
suciraṃ puruṣavyāghraṃ tasthau sāśrupariplutā
- 22
ततः सर्वं यथावृत्तं दमयन्त्या नलस्य च
भीमायाकथयत्प्रीत्या वैदर्भ्या जननी नृप
tataḥ sarvaṃ yathāvṛttaṃ damayantyā nalasya ca
bhīmāyākathayatprītyā vaidarbhyā jananī nṛpa
- 23
ततो ऽब्रवीन्महाराजः कृतशौचम् अहं नलम्
दमयन्त्या सहोपेतं काल्यं द्रष्टा सुखोषितम्
tato 'bravīnmahārājaḥ kṛtaśaucam ahaṃ nalam
damayantyā sahopetaṃ kālyaṃ draṣṭā sukhoṣitam
- 24
ततस्तौ सहितौ रात्रिं कथयन्तौ पुरातनम्
वने विचरितं सर्वम् ऊषतुर्मुदितौ नृप
tatastau sahitau rātriṃ kathayantau purātanam
vane vicaritaṃ sarvam ūṣaturmuditau nṛpa
- 25
स चतुर्थे ततो वर्षे संगम्य सह भार्यया
सर्वकामैः सुसिद्धार्थो लब्धवान्परमां मुदम्
sa caturthe tato varṣe saṃgamya saha bhāryayā
sarvakāmaiḥ susiddhārtho labdhavānparamāṃ mudam
- 26
दमयन्त्यपि भर्तारम् अवाप्याप्यायिता भृशम्
अर्धसंजातसस्येव तोयं प्राप्य वसुंधरा
damayantyapi bhartāram avāpyāpyāyitā bhṛśam
ardhasaṃjātasasyeva toyaṃ prāpya vasuṃdharā
- 27
सैवं समेत्य व्यपनीततन्द्री शान्तज्वरा हर्षविवृद्धसत्त्वा
रराज भैमी समवाप्तकामा शीतांशुना रात्रिर् इवोदितेन
saivaṃ sametya vyapanītatandrī śāntajvarā harṣavivṛddhasattvā
rarāja bhaimī samavāptakāmā śītāṃśunā rātrir ivoditena

