29 shlokas
- 1
वैशम्पायन उवाच
तस्मिन्नगेन्द्रे वसतां तु तेषां महात्मनां सद्व्रतम् आस्थितानाम्
रतिः प्रमोदश्च बभूव तेषाम् आकाङ्क्षतां दर्शनम् अर्जुनस्य
vaiśampāyana uvāca
tasminnagendre vasatāṃ tu teṣāṃ mahātmanāṃ sadvratam āsthitānām
ratiḥ pramodaśca babhūva teṣām ākāṅkṣatāṃ darśanam arjunasya
- 2
तान्वीर्ययुक्तान्सुविशुद्धसत्त्वांस्तेजस्विनः सत्यधृतिप्रधानान्
संप्रीयमाणा बहवो ऽभिजग्मुर्गन्धर्वसंघाश्च महर्षयश्च
tānvīryayuktānsuviśuddhasattvāṃstejasvinaḥ satyadhṛtipradhānān
saṃprīyamāṇā bahavo 'bhijagmurgandharvasaṃghāśca maharṣayaśca
- 3
तं पादपैः पुष्पधरैर् उपेतं नगोत्तमं प्राप्य महारथानाम्
मनःप्रसादः परमो बभूव यथा दिवं प्राप्य मरुद्गणानाम्
taṃ pādapaiḥ puṣpadharair upetaṃ nagottamaṃ prāpya mahārathānām
manaḥprasādaḥ paramo babhūva yathā divaṃ prāpya marudgaṇānām
- 4
मयूरहंसस्वननादितानि पुष्पोपकीर्णानि महाचलस्य
शृङ्गाणि सानूनि च पश्यमाना गिरेः परं हर्षम् अवाप्य तस्थुः
mayūrahaṃsasvananāditāni puṣpopakīrṇāni mahācalasya
śṛṅgāṇi sānūni ca paśyamānā gireḥ paraṃ harṣam avāpya tasthuḥ
- 5
साक्षात्कुबेरेण कृताश्च तस्मिन्नगोत्तमे संवृतकूलरोधसः
कादम्बकारण्डवहंसजुष्टाः पद्माकुलाः पुष्करिणीर् अपश्यन्
sākṣātkubereṇa kṛtāśca tasminnagottame saṃvṛtakūlarodhasaḥ
kādambakāraṇḍavahaṃsajuṣṭāḥ padmākulāḥ puṣkariṇīr apaśyan
- 6
क्रीडाप्रदेशांश्च समृद्धरूपान्सुचित्रमाल्यावृतजातशोभान्
मणिप्रवेकान्सुमनोहरांश्च यथा भवेयुर्धनदस्य राज्ञः
krīḍāpradeśāṃśca samṛddharūpānsucitramālyāvṛtajātaśobhān
maṇipravekānsumanoharāṃśca yathā bhaveyurdhanadasya rājñaḥ
- 7
अनेकवर्णैश्च सुगन्धिभिश्च महाद्रुमैः संततम् अभ्रमालिभिः
तपःप्रधानाः सततं चरन्तः शृङ्गं गिरेश्चिन्तयितुं न शेकुः
anekavarṇaiśca sugandhibhiśca mahādrumaiḥ saṃtatam abhramālibhiḥ
tapaḥpradhānāḥ satataṃ carantaḥ śṛṅgaṃ gireścintayituṃ na śekuḥ
- 8
स्वतेजसा तस्य नगोत्तमस्य महौषधीनां च तथा प्रभावात्
विभक्तभावो न बभूव कश्चिद् अहर्निशानां पुरुषप्रवीर
svatejasā tasya nagottamasya mahauṣadhīnāṃ ca tathā prabhāvāt
vibhaktabhāvo na babhūva kaścid aharniśānāṃ puruṣapravīra
- 9
यम् आस्थितः स्थावरजङ्गमानि विभावसुर्भावयते ऽमितौजाः
तस्योदयं चास्तमयं च वीरास्तत्र स्थितास्ते ददृशुर्नृसिंहाः
yam āsthitaḥ sthāvarajaṅgamāni vibhāvasurbhāvayate 'mitaujāḥ
tasyodayaṃ cāstamayaṃ ca vīrāstatra sthitāste dadṛśurnṛsiṃhāḥ
- 10
रवेस्तमिस्रागमनिर्गमांस्ते तथोदयं चास्तमयं च वीराः
समावृताः प्रेक्ष्य तमोनुदस्य गभस्तिजालैः प्रदिशो दिशश्च
ravestamisrāgamanirgamāṃste tathodayaṃ cāstamayaṃ ca vīrāḥ
samāvṛtāḥ prekṣya tamonudasya gabhastijālaiḥ pradiśo diśaśca
- 11
स्वाध्यायवन्तः सततक्रियाश्च धर्मप्रधानाश्च शुचिव्रताश्च
सत्ये स्थितास्तस्य महारथस्य सत्यव्रतस्यागमनप्रतीक्षाः
svādhyāyavantaḥ satatakriyāśca dharmapradhānāśca śucivratāśca
satye sthitāstasya mahārathasya satyavratasyāgamanapratīkṣāḥ
- 12
इहैव हर्षो ऽस्तु समागतानां क्षिप्रं कृतास्त्रेण धनंजयेन
इति ब्रुवन्तः परमाशिषस्ते पार्थास्तपोयोगपरा बभूवुः
ihaiva harṣo 'stu samāgatānāṃ kṣipraṃ kṛtāstreṇa dhanaṃjayena
iti bruvantaḥ paramāśiṣaste pārthāstapoyogaparā babhūvuḥ
- 13
दृष्ट्वा विचित्राणि गिरौ वनानि किरीटिनं चिन्तयताम् अभीक्ष्णम्
बभूव रात्रिर्दिवसश्च तेषां संवत्सरेणैव समानरूपः
dṛṣṭvā vicitrāṇi girau vanāni kirīṭinaṃ cintayatām abhīkṣṇam
babhūva rātrirdivasaśca teṣāṃ saṃvatsareṇaiva samānarūpaḥ
- 14
यदैव धौम्यानुमते महात्मा कृत्वा जटाः प्रव्रजितः स जिष्णुः
तदैव तेषां न बभूव हर्षः कुतो रतिस्तद्गतमानसानाम्
yadaiva dhaumyānumate mahātmā kṛtvā jaṭāḥ pravrajitaḥ sa jiṣṇuḥ
tadaiva teṣāṃ na babhūva harṣaḥ kuto ratistadgatamānasānām
- 15
भ्रातुर्नियोगात्तु युधिष्ठिरस्य वनाद् असौ वारणमत्तगामी
यत्काम्यकात्प्रव्रजितः स जिष्णुस्तदैव ते शोकहता बभूवुः
bhrāturniyogāttu yudhiṣṭhirasya vanād asau vāraṇamattagāmī
yatkāmyakātpravrajitaḥ sa jiṣṇustadaiva te śokahatā babhūvuḥ
- 16
तथा तु तं चिन्तयतां सिताश्वम् अस्त्रार्थिनं वासवम् अभ्युपेतम्
मासो ऽथ कृच्छ्रेण तदा व्यतीतस्तस्मिन्नगे भारत भारतानाम्
tathā tu taṃ cintayatāṃ sitāśvam astrārthinaṃ vāsavam abhyupetam
māso 'tha kṛcchreṇa tadā vyatītastasminnage bhārata bhāratānām
- 17
ततः कदाचिद्धरिसम्प्रयुक्तं महेन्द्रवाहं सहसोपयातम्
विद्युत्प्रभं प्रेक्ष्य महारथानां हर्षो ऽर्जुनं चिन्तयतां बभूव
tataḥ kadāciddharisamprayuktaṃ mahendravāhaṃ sahasopayātam
vidyutprabhaṃ prekṣya mahārathānāṃ harṣo 'rjunaṃ cintayatāṃ babhūva
- 18
स दीप्यमानः सहसान्तरिक्षं प्रकाशयन्मातलिसंगृहीतः
बभौ महोल्केव घनान्तरस्था शिखेव चाग्नेर्ज्वलिता विधूमा
sa dīpyamānaḥ sahasāntarikṣaṃ prakāśayanmātalisaṃgṛhītaḥ
babhau maholkeva ghanāntarasthā śikheva cāgnerjvalitā vidhūmā
- 19
तम् आस्थितः संददृशे किरीटी स्रग्वी वराण्याभरणानि बिभ्रत्
धनंजयो वज्रधरप्रभावः श्रिया ज्वलन्पर्वतम् आजगाम
tam āsthitaḥ saṃdadṛśe kirīṭī sragvī varāṇyābharaṇāni bibhrat
dhanaṃjayo vajradharaprabhāvaḥ śriyā jvalanparvatam ājagāma
- 20
स शैलम् आसाद्य किरीटमाली महेन्द्रवाहाद् अवरुह्य तस्मात्
धौम्यस्य पादावभिवाद्य पूर्वम् अजातशत्रोस्तदनन्तरं च
sa śailam āsādya kirīṭamālī mahendravāhād avaruhya tasmāt
dhaumyasya pādāvabhivādya pūrvam ajātaśatrostadanantaraṃ ca
- 21
वृकोदरस्यापि ववन्द पादौ माद्रीसुताभ्याम् अभिवादितश्च
समेत्य कृष्णां परिसान्त्व्य चैनां प्रह्वो ऽभवद्भ्रातुर् उपह्वरे सः
vṛkodarasyāpi vavanda pādau mādrīsutābhyām abhivāditaśca
sametya kṛṣṇāṃ parisāntvya caināṃ prahvo 'bhavadbhrātur upahvare saḥ
- 22
बभूव तेषां परमः प्रहर्षस्तेनाप्रमेयेण समागतानाम्
स चापि तान्प्रेक्ष्य किरीटमाली ननन्द राजानम् अभिप्रशंसन्
babhūva teṣāṃ paramaḥ praharṣastenāprameyeṇa samāgatānām
sa cāpi tānprekṣya kirīṭamālī nananda rājānam abhipraśaṃsan
- 23
यम् आस्थितः सप्त जघान पूगान्दितेः सुतानां नमुचेर्निहन्ता
तम् इन्द्रवाहं समुपेत्य पार्थाः प्रदक्षिणं चक्रुर् अदीनसत्त्वाः
yam āsthitaḥ sapta jaghāna pūgānditeḥ sutānāṃ namucernihantā
tam indravāhaṃ samupetya pārthāḥ pradakṣiṇaṃ cakrur adīnasattvāḥ
- 24
ते मातलेश्चक्रुर् अतीव हृष्टाः सत्कारम् अग्र्यं सुरराजतुल्यम्
सर्वं यथावच्च दिवौकसस्तान्पप्रच्छुर् एनं कुरुराजपुत्राः
te mātaleścakrur atīva hṛṣṭāḥ satkāram agryaṃ surarājatulyam
sarvaṃ yathāvacca divaukasastānpapracchur enaṃ kururājaputrāḥ
- 25
तान् अप्यसौ मातलिर् अभ्यनन्दत्पितेव पुत्रान् अनुशिष्य चैनान्
ययौ रथेनाप्रतिमप्रभेण पुनः सकाशं त्रिदिवेश्वरस्य
tān apyasau mātalir abhyanandatpiteva putrān anuśiṣya cainān
yayau rathenāpratimaprabheṇa punaḥ sakāśaṃ tridiveśvarasya
- 26
गते तु तस्मिन्वरदेववाहे शक्रात्मजः सर्वरिपुप्रमाथी
शक्रेण दत्तानि ददौ महात्मा महाधनान्युत्तमरूपवन्ति
दिवाकराभाणि विभूषणानि प्रीतः प्रियायै सुतसोममात्रे
gate tu tasminvaradevavāhe śakrātmajaḥ sarvaripupramāthī
śakreṇa dattāni dadau mahātmā mahādhanānyuttamarūpavanti
divākarābhāṇi vibhūṣaṇāni prītaḥ priyāyai sutasomamātre
- 27
ततः स तेषां कुरुपुंगवानां तेषां च सूर्याग्निसमप्रभाणाम्
विप्रर्षभाणाम् उपविश्य मध्ये सर्वं यथावत्कथयांबभूव
tataḥ sa teṣāṃ kurupuṃgavānāṃ teṣāṃ ca sūryāgnisamaprabhāṇām
viprarṣabhāṇām upaviśya madhye sarvaṃ yathāvatkathayāṃbabhūva
- 28
एवं मयास्त्राण्युपशिक्षितानि शक्राच्च वाताच्च शिवाच्च साक्षात्
तथैव शीलेन समाधिना च प्रीताः सुरा मे सहिताः सहेन्द्राः
evaṃ mayāstrāṇyupaśikṣitāni śakrācca vātācca śivācca sākṣāt
tathaiva śīlena samādhinā ca prītāḥ surā me sahitāḥ sahendrāḥ
- 29
संक्षेपतो वै स विशुद्धकर्मा तेभ्यः समाख्याय दिवि प्रवेशम्
माद्रीसुताभ्यां सहितः किरीटी सुष्वाप ताम् आवसतिं प्रतीतः
saṃkṣepato vai sa viśuddhakarmā tebhyaḥ samākhyāya divi praveśam
mādrīsutābhyāṃ sahitaḥ kirīṭī suṣvāpa tām āvasatiṃ pratītaḥ

