21 shlokas
- 1
वैशम्पायन उवाच
युधिष्ठिरवचः श्रुत्वा भीमसेनपुरोगमाः
प्रहृष्टवदनाः सर्वे समुत्तस्थुर्नरर्षभाः
vaiśampāyana uvāca
yudhiṣṭhiravacaḥ śrutvā bhīmasenapurogamāḥ
prahṛṣṭavadanāḥ sarve samuttasthurnararṣabhāḥ
- 2
अभेद्यानि ततः सर्वे समनह्यन्त भारत
जाम्बूनदविचित्राणि कवचानि महारथाः
abhedyāni tataḥ sarve samanahyanta bhārata
jāmbūnadavicitrāṇi kavacāni mahārathāḥ
- 3
ते दंशिता रथैः सर्वे ध्वजिनः सशरासनाः
पाण्डवाः प्रत्यदृश्यन्त ज्वलिता इव पावकाः
te daṃśitā rathaiḥ sarve dhvajinaḥ saśarāsanāḥ
pāṇḍavāḥ pratyadṛśyanta jvalitā iva pāvakāḥ
- 4
तान्रथान्साधु सम्पन्नान्संयुक्ताञ्जवनैर्हयैः
आस्थाय रथशार्दूलाः शीघ्रम् एव ययुस्ततः
tānrathānsādhu sampannānsaṃyuktāñjavanairhayaiḥ
āsthāya rathaśārdūlāḥ śīghram eva yayustataḥ
- 5
ततः कौरवसैन्यानां प्रादुरासीन्महास्वनः
प्रयातान्सहितान्दृष्ट्वा पाण्डुपुत्रान्महारथान्
tataḥ kauravasainyānāṃ prādurāsīnmahāsvanaḥ
prayātānsahitāndṛṣṭvā pāṇḍuputrānmahārathān
- 6
जितकाशिनश्च खचरास्त्वरिताश्च महारथाः
क्षणेनैव वने तस्मिन्समाजग्मुर् अभीतवत्
jitakāśinaśca khacarāstvaritāśca mahārathāḥ
kṣaṇenaiva vane tasminsamājagmur abhītavat
- 7
न्यवर्तन्त ततः सर्वे गन्धर्वा जितकाशिनः
दृष्ट्वा रथगतान्वीरान्पाण्डवांश्चतुरो रणे
nyavartanta tataḥ sarve gandharvā jitakāśinaḥ
dṛṣṭvā rathagatānvīrānpāṇḍavāṃścaturo raṇe
- 8
तांस्तु विभ्राजतो दृष्ट्वा लोकपालान् इवोद्यतान्
व्यूढानीका व्यतिष्ठन्त गन्धमादनवासिनः
tāṃstu vibhrājato dṛṣṭvā lokapālān ivodyatān
vyūḍhānīkā vyatiṣṭhanta gandhamādanavāsinaḥ
- 9
राज्ञस्तु वचनं श्रुत्वा धर्मराजस्य धीमतः
क्रमेण मृदुना युद्धम् उपक्रामन्त भारत
rājñastu vacanaṃ śrutvā dharmarājasya dhīmataḥ
krameṇa mṛdunā yuddham upakrāmanta bhārata
- 10
न तु गन्धर्वराजस्य सैनिका मन्दचेतसः
शक्यन्ते मृदुना श्रेयः प्रतिपादयितुं तदा
na tu gandharvarājasya sainikā mandacetasaḥ
śakyante mṛdunā śreyaḥ pratipādayituṃ tadā
- 11
ततस्तान्युधि दुर्धर्षः सव्यसाची परंतपः
सान्त्वपूर्वम् इदं वाक्यम् उवाच खचरान्रणे
tatastānyudhi durdharṣaḥ savyasācī paraṃtapaḥ
sāntvapūrvam idaṃ vākyam uvāca khacarānraṇe
- 12
नैतद्गन्धर्वराजस्य युक्तं कर्म जुगुप्सितम्
परदाराभिमर्शश्च मानुषैश्च समागमः
naitadgandharvarājasya yuktaṃ karma jugupsitam
paradārābhimarśaśca mānuṣaiśca samāgamaḥ
- 13
उत्सृजध्वं महावीर्यान्धृतराष्ट्रसुतान् इमान्
दारांश्चैषां विमुञ्चध्वं धर्मराजस्य शासनात्
utsṛjadhvaṃ mahāvīryāndhṛtarāṣṭrasutān imān
dārāṃścaiṣāṃ vimuñcadhvaṃ dharmarājasya śāsanāt
- 14
एवम् उक्तास्तु गन्धर्वाः पाण्डवेन यशस्विना
उत्स्मयन्तस्तदा पार्थम् इदं वचनम् अब्रुवन्
evam uktāstu gandharvāḥ pāṇḍavena yaśasvinā
utsmayantastadā pārtham idaṃ vacanam abruvan
- 15
एकस्यैव वयं तात कुर्याम वचनं भुवि
यस्य शासनम् आज्ञाय चराम विगतज्वराः
ekasyaiva vayaṃ tāta kuryāma vacanaṃ bhuvi
yasya śāsanam ājñāya carāma vigatajvarāḥ
- 16
तेनैकेन यथादिष्टं तथा वर्ताम भारत
न शास्ता विद्यते ऽस्माकम् अन्यस्तस्मात्सुरेश्वरात्
tenaikena yathādiṣṭaṃ tathā vartāma bhārata
na śāstā vidyate 'smākam anyastasmātsureśvarāt
- 17
एवम् उक्तस्तु गन्धर्वैः कुन्तीपुत्रो धनंजयः
गन्धर्वान्पुनर् एवेदं वचनं प्रत्यभाषत
evam uktastu gandharvaiḥ kuntīputro dhanaṃjayaḥ
gandharvānpunar evedaṃ vacanaṃ pratyabhāṣata
- 18
यदि साम्ना न मोक्षध्वं गन्धर्वा धृतराष्ट्रजम्
मोक्षयिष्यामि विक्रम्य स्वयम् एव सुयोधनम्
yadi sāmnā na mokṣadhvaṃ gandharvā dhṛtarāṣṭrajam
mokṣayiṣyāmi vikramya svayam eva suyodhanam
- 19
एवम् उक्त्वा ततः पार्थः सव्यसाची धनंजयः
ससर्ज निशितान्बाणान्खचरान्खचरान्प्रति
evam uktvā tataḥ pārthaḥ savyasācī dhanaṃjayaḥ
sasarja niśitānbāṇānkhacarānkhacarānprati
- 20
तथैव शरवर्षेण गन्धर्वास्ते बलोत्कटाः
पाण्डवान् अभ्यवर्तन्त पाण्डवाश्च दिवौकसः
tathaiva śaravarṣeṇa gandharvāste balotkaṭāḥ
pāṇḍavān abhyavartanta pāṇḍavāśca divaukasaḥ
- 21
ततः सुतुमुलं युद्धं गन्धर्वाणां तरस्विनाम्
बभूव भीमवेगानां पाण्डवानां च भारत
tataḥ sutumulaṃ yuddhaṃ gandharvāṇāṃ tarasvinām
babhūva bhīmavegānāṃ pāṇḍavānāṃ ca bhārata

