22 shlokas
- 1
युधिष्ठिर उवाच
न वै निर्गुणम् आत्मानं मन्ये देवर्षिसत्तम
तथास्मि दुःखसंतप्तो यथा नान्यो महीपतिः
yudhiṣṭhira uvāca
na vai nirguṇam ātmānaṃ manye devarṣisattama
tathāsmi duḥkhasaṃtapto yathā nānyo mahīpatiḥ
- 2
परांश्च निर्गुणान्मन्ये न च धर्मरतान् अपि
ते च लोमश लोके ऽस्मिन्न् ऋध्यन्ते केन केतुना
parāṃśca nirguṇānmanye na ca dharmaratān api
te ca lomaśa loke 'sminn ṛdhyante kena ketunā
- 3
लोमश उवाच
नात्र दुःखं त्वया राजन्कार्यं पार्थ कथंचन
यद् अधर्मेण वर्धेरन्न् अधर्मरुचयो जनाः
lomaśa uvāca
nātra duḥkhaṃ tvayā rājankāryaṃ pārtha kathaṃcana
yad adharmeṇa vardherann adharmarucayo janāḥ
- 4
वर्धत्यधर्मेण नरस्ततो भद्राणि पश्यति
ततः सपत्नाञ्जयति समूलस्तु विनश्यति
vardhatyadharmeṇa narastato bhadrāṇi paśyati
tataḥ sapatnāñjayati samūlastu vinaśyati
- 5
मया हि दृष्टा दैतेया दानवाश्च महीपते
वर्धमाना ह्यधर्मेण क्षयं चोपगताः पुनः
mayā hi dṛṣṭā daiteyā dānavāśca mahīpate
vardhamānā hyadharmeṇa kṣayaṃ copagatāḥ punaḥ
- 6
पुरा देवयुगे चैव दृष्टं सर्वं मया विभो
अरोचयन्सुरा धर्मं धर्मं तत्यजिरे ऽसुराः
purā devayuge caiva dṛṣṭaṃ sarvaṃ mayā vibho
arocayansurā dharmaṃ dharmaṃ tatyajire 'surāḥ
- 7
तीर्थानि देवा विविशुर्नाविशन्भारतासुराः
तान् अधर्मकृतो दर्पः पूर्वम् एव समाविशत्
tīrthāni devā viviśurnāviśanbhāratāsurāḥ
tān adharmakṛto darpaḥ pūrvam eva samāviśat
- 8
दर्पान्मानः समभवन्मानात्क्रोधो व्यजायत
क्रोधादह्रीस्ततो ऽलज्जा वृत्तं तेषां ततो ऽनशत्
darpānmānaḥ samabhavanmānātkrodho vyajāyata
krodhādahrīstato 'lajjā vṛttaṃ teṣāṃ tato 'naśat
- 9
तान् अलज्जान्गतह्रीकान्हीनवृत्तान्वृथाव्रतान्
क्षमा लक्ष्मीश्च धर्मश्च नचिरात्प्रजहुस्ततः
लक्ष्मीस्तु देवान् अगमद् अलक्ष्मीर् असुरान्नृप
tān alajjāngatahrīkānhīnavṛttānvṛthāvratān
kṣamā lakṣmīśca dharmaśca nacirātprajahustataḥ
lakṣmīstu devān agamad alakṣmīr asurānnṛpa
- 10
तान् अलक्ष्मीसमाविष्टान्दर्पोपहतचेतसः
दैतेयान्दानवांश्चैव कलिर् अप्याविशत्ततः
tān alakṣmīsamāviṣṭāndarpopahatacetasaḥ
daiteyāndānavāṃścaiva kalir apyāviśattataḥ
- 11
तान् अलक्ष्मीसमाविष्टान्दानवान्कलिना तथा
दर्पाभिभूतान्कौन्तेय क्रियाहीनान् अचेतसः
tān alakṣmīsamāviṣṭāndānavānkalinā tathā
darpābhibhūtānkaunteya kriyāhīnān acetasaḥ
- 12
मानाभिभूतान् अचिराद्विनाशः प्रत्यपद्यत
निर्यशस्यास्ततो दैत्याः कृत्स्नशो विलयं गताः
mānābhibhūtān acirādvināśaḥ pratyapadyata
niryaśasyāstato daityāḥ kṛtsnaśo vilayaṃ gatāḥ
- 13
देवास्तु सागरांश्चैव सरितश्च सरांसि च
अभ्यगच्छन्धर्मशीलाः पुण्यान्यायतनानि च
devāstu sāgarāṃścaiva saritaśca sarāṃsi ca
abhyagacchandharmaśīlāḥ puṇyānyāyatanāni ca
- 14
तपोभिः क्रतुभिर्दानैर् आशीर्वादैश्च पाण्डव
प्रजहुः सर्वपापानि श्रेयश्च प्रतिपेदिरे
tapobhiḥ kratubhirdānair āśīrvādaiśca pāṇḍava
prajahuḥ sarvapāpāni śreyaśca pratipedire
- 15
एवं हि दानवन्तश्च क्रियावन्तश्च सर्वशः
तीर्थान्यगच्छन्विबुधास्तेनापुर्भूतिम् उत्तमाम्
evaṃ hi dānavantaśca kriyāvantaśca sarvaśaḥ
tīrthānyagacchanvibudhāstenāpurbhūtim uttamām
- 16
तथा त्वम् अपि राजेन्द्र स्नात्वा तीर्थेषु सानुजः
पुनर्वेत्स्यसि तां लक्ष्मीम् एष पन्थाः सनातनः
tathā tvam api rājendra snātvā tīrtheṣu sānujaḥ
punarvetsyasi tāṃ lakṣmīm eṣa panthāḥ sanātanaḥ
- 17
यथैव हि नृगो राजा शिबिर् औशीनरो यथा
भगीरथो वसुमना गयः पूरुः पुरूरवाः
yathaiva hi nṛgo rājā śibir auśīnaro yathā
bhagīratho vasumanā gayaḥ pūruḥ purūravāḥ
- 18
चरमाणास्तपो नित्यं स्पर्शनाद् अम्भसश्च ते
तीर्थाभिगमनात्पूता दर्शनाच्च महात्मनाम्
caramāṇāstapo nityaṃ sparśanād ambhasaśca te
tīrthābhigamanātpūtā darśanācca mahātmanām
- 19
अलभन्त यशः पुण्यं धनानि च विशां पते
तथा त्वम् अपि राजेन्द्र लब्धासि विपुलां श्रियम्
alabhanta yaśaḥ puṇyaṃ dhanāni ca viśāṃ pate
tathā tvam api rājendra labdhāsi vipulāṃ śriyam
- 20
यथा चेक्ष्वाकुर् अचरत्सपुत्रजनबान्धवः
मुचुकुन्दो ऽथ मान्धाता मरुत्तश्च महीपतिः
yathā cekṣvākur acaratsaputrajanabāndhavaḥ
mucukundo 'tha māndhātā maruttaśca mahīpatiḥ
- 21
कीर्तिं पुण्याम् अविन्दन्त यथा देवास्तपोबलात्
देवर्षयश्च कार्त्स्न्येन तथा त्वम् अपि वेत्स्यसे
kīrtiṃ puṇyām avindanta yathā devāstapobalāt
devarṣayaśca kārtsnyena tathā tvam api vetsyase
- 22
धार्तराष्ट्रास्तु दर्पेण मोहेन च वशीकृताः
नचिराद्विनशिष्यन्ति दैत्या इव न संशयः
dhārtarāṣṭrāstu darpeṇa mohena ca vaśīkṛtāḥ
nacirādvinaśiṣyanti daityā iva na saṃśayaḥ

