69 shlokas
- 1
अर्जुन उवाच
निवर्तमानेन मया महद्दृष्टं ततो ऽपरम्
पुरं कामचरं दिव्यं पावकार्कसमप्रभम्
arjuna uvāca
nivartamānena mayā mahaddṛṣṭaṃ tato 'param
puraṃ kāmacaraṃ divyaṃ pāvakārkasamaprabham
- 2
द्रुमै रत्नमयैश्चैत्रैर्भास्वरैश्च पतत्रिभिः
पौलोमैः कालकेयैश्च नित्यहृष्टैर् अधिष्ठितम्
drumai ratnamayaiścaitrairbhāsvaraiśca patatribhiḥ
paulomaiḥ kālakeyaiśca nityahṛṣṭair adhiṣṭhitam
- 3
गोपुराट्टालकोपेतं चतुर्द्वारं दुरासदम्
सर्वरत्नमयं दिव्यम् अद्भुतोपमदर्शनम्
द्रुमैः पुष्पफलोपेतैर्दिव्यरत्नमयैर्वृतम्
gopurāṭṭālakopetaṃ caturdvāraṃ durāsadam
sarvaratnamayaṃ divyam adbhutopamadarśanam
drumaiḥ puṣpaphalopetairdivyaratnamayairvṛtam
- 4
तथा पतत्रिभिर्दिव्यैर् उपेतं सुमनोहरैः
असुरैर्नित्यमुदितैः शूलर्ष्टिमुसलायुधैः
चापमुद्गरहस्तैश्च स्रग्विभिः सर्वतो वृतम्
tathā patatribhirdivyair upetaṃ sumanoharaiḥ
asurairnityamuditaiḥ śūlarṣṭimusalāyudhaiḥ
cāpamudgarahastaiśca sragvibhiḥ sarvato vṛtam
- 5
तद् अहं प्रेक्ष्य दैत्यानां पुरम् अद्भुतदर्शनम्
अपृच्छं मातलिं राजन्किम् इदं दृश्यतेति वै
tad ahaṃ prekṣya daityānāṃ puram adbhutadarśanam
apṛcchaṃ mātaliṃ rājankim idaṃ dṛśyateti vai
- 6
मातलिर् उवाच
पुलोमा नाम दैतेयी कालका च महासुरी
दिव्यं वर्षसहस्रं ते चेरतुः परमं तपः
तपसो ऽन्ते ततस्ताभ्यां स्वयम्भूर् अददाद्वरम्
mātalir uvāca
pulomā nāma daiteyī kālakā ca mahāsurī
divyaṃ varṣasahasraṃ te ceratuḥ paramaṃ tapaḥ
tapaso 'nte tatastābhyāṃ svayambhūr adadādvaram
- 7
अगृह्णीतां वरं ते तु सुतानाम् अल्पदुःखताम्
अवध्यतां च राजेन्द्र सुरराक्षसपन्नगैः
agṛhṇītāṃ varaṃ te tu sutānām alpaduḥkhatām
avadhyatāṃ ca rājendra surarākṣasapannagaiḥ
- 8
रमणीयं पुरं चेदं खचरं सुकृतप्रभम्
सर्वरत्नैः समुदितं दुर्धर्षम् अमरैर् अपि
सयक्षगन्धर्वगणैः पन्नगासुरराक्षसैः
ramaṇīyaṃ puraṃ cedaṃ khacaraṃ sukṛtaprabham
sarvaratnaiḥ samuditaṃ durdharṣam amarair api
sayakṣagandharvagaṇaiḥ pannagāsurarākṣasaiḥ
- 9
सर्वकामगुणोपेतं वीतशोकम् अनामयम्
ब्रह्मणा भरतश्रेष्ठ कालकेयकृते कृतम्
sarvakāmaguṇopetaṃ vītaśokam anāmayam
brahmaṇā bharataśreṣṭha kālakeyakṛte kṛtam
- 10
तद् एतत्खचरं दिव्यं चरत्यमरवर्जितम्
पौलोमाध्युषितं वीर कालकेयैश्च दानवैः
tad etatkhacaraṃ divyaṃ caratyamaravarjitam
paulomādhyuṣitaṃ vīra kālakeyaiśca dānavaiḥ
- 11
हिरण्यपुरम् इत्येतत्ख्यायते नगरं महत्
रक्षितं कालकेयैश्च पौलोमैश्च महासुरैः
hiraṇyapuram ityetatkhyāyate nagaraṃ mahat
rakṣitaṃ kālakeyaiśca paulomaiśca mahāsuraiḥ
- 12
त एते मुदिता नित्यम् अवध्याः सर्वदैवतैः
निवसन्त्यत्र राजेन्द्र गतोद्वेगा निरुत्सुकाः
मानुषो मृत्युर् एतेषां निर्दिष्टो ब्रह्मणा पुरा
ta ete muditā nityam avadhyāḥ sarvadaivataiḥ
nivasantyatra rājendra gatodvegā nirutsukāḥ
mānuṣo mṛtyur eteṣāṃ nirdiṣṭo brahmaṇā purā
- 13
अर्जुन उवाच
सुरासुरैर् अवध्यांस्तान् अहं ज्ञात्वा ततः प्रभो
अब्रुवं मातलिं हृष्टो याह्येतत्पुरम् अञ्जसा
arjuna uvāca
surāsurair avadhyāṃstān ahaṃ jñātvā tataḥ prabho
abruvaṃ mātaliṃ hṛṣṭo yāhyetatpuram añjasā
- 14
त्रिदशेशद्विषो यावत्क्षयम् अस्त्रैर्नयाम्यहम्
न कथंचिद्धि मे पापा न वध्या ये सुरद्विषः
tridaśeśadviṣo yāvatkṣayam astrairnayāmyaham
na kathaṃciddhi me pāpā na vadhyā ye suradviṣaḥ
- 15
उवाह मां ततः शीघ्रं हिरण्यपुरम् अन्तिकात्
रथेन तेन दिव्येन हरियुक्तेन मातलिः
uvāha māṃ tataḥ śīghraṃ hiraṇyapuram antikāt
rathena tena divyena hariyuktena mātaliḥ
- 16
ते माम् आलक्ष्य दैतेया विचित्राभरणाम्बराः
समुत्पेतुर्महावेगा रथान् आस्थाय दंशिताः
te mām ālakṣya daiteyā vicitrābharaṇāmbarāḥ
samutpeturmahāvegā rathān āsthāya daṃśitāḥ
- 17
ततो नालीकनाराचैर्भल्लशक्त्यृष्टितोमरैः
अभ्यघ्नन्दानवेन्द्रा मां क्रुद्धास्तीव्रपराक्रमाः
tato nālīkanārācairbhallaśaktyṛṣṭitomaraiḥ
abhyaghnandānavendrā māṃ kruddhāstīvraparākramāḥ
- 18
तद् अहं चास्त्रवर्षेण महता प्रत्यवारयम्
शस्त्रवर्षं महद्राजन्विद्याबलम् उपाश्रितः
tad ahaṃ cāstravarṣeṇa mahatā pratyavārayam
śastravarṣaṃ mahadrājanvidyābalam upāśritaḥ
- 19
व्यामोहयं च तान्सर्वान्रथमार्गैश्चरन्रणे
ते ऽन्योन्यम् अभिसंमूढाः पातयन्ति स्म दानवाः
vyāmohayaṃ ca tānsarvānrathamārgaiścaranraṇe
te 'nyonyam abhisaṃmūḍhāḥ pātayanti sma dānavāḥ
- 20
तेषाम् अहं विमूढानाम् अन्योन्यम् अभिधावताम्
शिरांसि विशिखैर्दीप्तैर्व्यहरं शतसंघशः
teṣām ahaṃ vimūḍhānām anyonyam abhidhāvatām
śirāṃsi viśikhairdīptairvyaharaṃ śatasaṃghaśaḥ
- 21
ते वध्यमाना दैतेयाः पुरम् आस्थाय तत्पुनः
खम् उत्पेतुः सनगरा मायाम् आस्थाय दानवीम्
te vadhyamānā daiteyāḥ puram āsthāya tatpunaḥ
kham utpetuḥ sanagarā māyām āsthāya dānavīm
- 22
ततो ऽहं शरवर्षेण महता प्रत्यवारयम्
मार्गम् आवृत्य दैत्यानां गतिं चैषाम् अवारयम्
tato 'haṃ śaravarṣeṇa mahatā pratyavārayam
mārgam āvṛtya daityānāṃ gatiṃ caiṣām avārayam
- 23
तत्पुरं खचरं दिव्यं कामगं दिव्यवर्चसम्
दैतेयैर्वरदानेन धार्यते स्म यथासुखम्
tatpuraṃ khacaraṃ divyaṃ kāmagaṃ divyavarcasam
daiteyairvaradānena dhāryate sma yathāsukham
- 24
अन्तर्भूमौ निपतितं पुनर् ऊर्ध्वं प्रतिष्ठते
पुनस्तिर्यक्प्रयात्याशु पुनर् अप्सु निमज्जति
antarbhūmau nipatitaṃ punar ūrdhvaṃ pratiṣṭhate
punastiryakprayātyāśu punar apsu nimajjati
- 25
अमरावतिसंकाशं पुरं कामगमं तु तत्
अहम् अस्त्रैर्बहुविधैः प्रत्यगृह्णं नराधिप
amarāvatisaṃkāśaṃ puraṃ kāmagamaṃ tu tat
aham astrairbahuvidhaiḥ pratyagṛhṇaṃ narādhipa
- 26
ततो ऽहं शरजालेन दिव्यास्त्रमुदितेन च
न्यगृह्णं सह दैतेयैस्तत्पुरं भरतर्षभ
tato 'haṃ śarajālena divyāstramuditena ca
nyagṛhṇaṃ saha daiteyaistatpuraṃ bharatarṣabha
- 27
विक्षतं चायसैर्बाणैर्मत्प्रयुक्तैर् अजिह्मगैः
महीम् अभ्यपतद्राजन्प्रभग्नं पुरम् आसुरम्
vikṣataṃ cāyasairbāṇairmatprayuktair ajihmagaiḥ
mahīm abhyapatadrājanprabhagnaṃ puram āsuram
- 28
ते वध्यमाना मद्बाणैर्वज्रवेगैर् अयस्मयैः
पर्यभ्रमन्त वै राजन्न् असुराः कालचोदिताः
te vadhyamānā madbāṇairvajravegair ayasmayaiḥ
paryabhramanta vai rājann asurāḥ kālacoditāḥ
- 29
ततो मातलिर् अप्याशु पुरस्तान्निपतन्न् इव
महीम् अवातरत्क्षिप्रं रथेनादित्यवर्चसा
tato mātalir apyāśu purastānnipatann iva
mahīm avātaratkṣipraṃ rathenādityavarcasā
- 30
ततो रथसहस्राणि षष्टिस्तेषाम् अमर्षिणाम्
युयुत्सूनां मया सार्धं पर्यवर्तन्त भारत
tato rathasahasrāṇi ṣaṣṭisteṣām amarṣiṇām
yuyutsūnāṃ mayā sārdhaṃ paryavartanta bhārata

