24 shlokas
- 1
लोमश उवाच
ततः श्रुत्वा तु शर्यातिर्वयःस्थं च्यवनं कृतम्
संहृष्टः सेनया सार्धम् उपायाद्भार्गवाश्रमम्
lomaśa uvāca
tataḥ śrutvā tu śaryātirvayaḥsthaṃ cyavanaṃ kṛtam
saṃhṛṣṭaḥ senayā sārdham upāyādbhārgavāśramam
- 2
च्यवनं च सुकन्यां च दृष्ट्वा देवसुताविव
रेमे महीपः शर्यातिः कृत्स्नां प्राप्य महीम् इव
cyavanaṃ ca sukanyāṃ ca dṛṣṭvā devasutāviva
reme mahīpaḥ śaryātiḥ kṛtsnāṃ prāpya mahīm iva
- 3
ऋषिणा सत्कृतस्तेन सभार्यः पृथिवीपतिः
उपोपविष्टः कल्याणीः कथाश्चक्रे महामनाः
ṛṣiṇā satkṛtastena sabhāryaḥ pṛthivīpatiḥ
upopaviṣṭaḥ kalyāṇīḥ kathāścakre mahāmanāḥ
- 4
अथैनं भार्गवो राजन्न् उवाच परिसान्त्वयन्
याजयिष्यामि राजंस्त्वां सम्भारान् उपकल्पय
athainaṃ bhārgavo rājann uvāca parisāntvayan
yājayiṣyāmi rājaṃstvāṃ sambhārān upakalpaya
- 5
ततः परमसंहृष्टः शर्यातिः पृथिवीपतिः
च्यवनस्य महाराज तद्वाक्यं प्रत्यपूजयत्
tataḥ paramasaṃhṛṣṭaḥ śaryātiḥ pṛthivīpatiḥ
cyavanasya mahārāja tadvākyaṃ pratyapūjayat
- 6
प्रशस्ते ऽहनि यज्ञीये सर्वकामसमृद्धिमत्
कारयामास शर्यातिर्यज्ञायतनम् उत्तमम्
praśaste 'hani yajñīye sarvakāmasamṛddhimat
kārayāmāsa śaryātiryajñāyatanam uttamam
- 7
तत्रैनं च्यवनो राजन्याजयामास भार्गवः
अद्भुतानि च तत्रासन्यानि तानि निबोध मे
tatrainaṃ cyavano rājanyājayāmāsa bhārgavaḥ
adbhutāni ca tatrāsanyāni tāni nibodha me
- 8
अगृह्णाच्च्यवनः सोमम् अश्विनोर्देवयोस्तदा
तम् इन्द्रो वारयामास गृह्यमाणं तयोर्ग्रहम्
agṛhṇāccyavanaḥ somam aśvinordevayostadā
tam indro vārayāmāsa gṛhyamāṇaṃ tayorgraham
- 9
इन्द्र उवाच
उभावेतौ न सोमार्हौ नासत्याविति मे मतिः
भिषजौ देवपुत्राणां कर्मणा नैवम् अर्हतः
indra uvāca
ubhāvetau na somārhau nāsatyāviti me matiḥ
bhiṣajau devaputrāṇāṃ karmaṇā naivam arhataḥ
- 10
च्यवन उवाच
मावमंस्था महात्मानौ रूपद्रविणवत्तरौ
यौ चक्रतुर्मां मघवन्वृन्दारकम् इवाजरम्
cyavana uvāca
māvamaṃsthā mahātmānau rūpadraviṇavattarau
yau cakraturmāṃ maghavanvṛndārakam ivājaram
- 11
ऋते त्वां विबुधांश्चान्यान्कथं वै नार्हतः सवम्
अश्विनावपि देवेन्द्र देवौ विद्धि पुरंदर
ṛte tvāṃ vibudhāṃścānyānkathaṃ vai nārhataḥ savam
aśvināvapi devendra devau viddhi puraṃdara
- 12
इन्द्र उवाच
चिकित्सकौ कर्मकरौ कामरूपसमन्वितौ
लोके चरन्तौ मर्त्यानां कथं सोमम् इहार्हतः
indra uvāca
cikitsakau karmakarau kāmarūpasamanvitau
loke carantau martyānāṃ kathaṃ somam ihārhataḥ
- 13
लोमश उवाच
एतद् एव यदा वाक्यम् आम्रेडयति वासवः
अनादृत्य ततः शक्रं ग्रहं जग्राह भार्गवः
lomaśa uvāca
etad eva yadā vākyam āmreḍayati vāsavaḥ
anādṛtya tataḥ śakraṃ grahaṃ jagrāha bhārgavaḥ
- 14
ग्रहीष्यन्तं तु तं सोमम् अश्विनोर् उत्तमं तदा
समीक्ष्य बलभिद्देव इदं वचनम् अब्रवीत्
grahīṣyantaṃ tu taṃ somam aśvinor uttamaṃ tadā
samīkṣya balabhiddeva idaṃ vacanam abravīt
- 15
आभ्याम् अर्थाय सोमं त्वं ग्रहीष्यसि यदि स्वयम्
वज्रं ते प्रहरिष्यामि घोररूपम् अनुत्तमम्
ābhyām arthāya somaṃ tvaṃ grahīṣyasi yadi svayam
vajraṃ te prahariṣyāmi ghorarūpam anuttamam
- 16
एवम् उक्तः स्मयन्न् इन्द्रम् अभिवीक्ष्य स भार्गवः
जग्राह विधिवत्सोमम् अश्विभ्याम् उत्तमं ग्रहम्
evam uktaḥ smayann indram abhivīkṣya sa bhārgavaḥ
jagrāha vidhivatsomam aśvibhyām uttamaṃ graham
- 17
ततो ऽस्मै प्राहरद्वज्रं घोररूपं शचीपतिः
तस्य प्रहरतो बाहुं स्तम्भयामास भार्गवः
tato 'smai prāharadvajraṃ ghorarūpaṃ śacīpatiḥ
tasya praharato bāhuṃ stambhayāmāsa bhārgavaḥ
- 18
संस्तम्भयित्वा च्यवनो जुहुवे मन्त्रतो ऽनलम्
कृत्यार्थी सुमहातेजा देवं हिंसितुम् उद्यतः
saṃstambhayitvā cyavano juhuve mantrato 'nalam
kṛtyārthī sumahātejā devaṃ hiṃsitum udyataḥ
- 19
ततः कृत्या समभवद् ऋषेस्तस्य तपोबलात्
मदो नाम महावीर्यो बृहत्कायो महासुरः
शरीरं यस्य निर्देष्टुम् अशक्यं तु सुरासुरैः
tataḥ kṛtyā samabhavad ṛṣestasya tapobalāt
mado nāma mahāvīryo bṛhatkāyo mahāsuraḥ
śarīraṃ yasya nirdeṣṭum aśakyaṃ tu surāsuraiḥ
- 20
तस्यास्यम् अभवद्घोरं तीक्ष्णाग्रदशनं महत्
हनुर् एका स्थिता तस्य भूमावेका दिवं गता
tasyāsyam abhavadghoraṃ tīkṣṇāgradaśanaṃ mahat
hanur ekā sthitā tasya bhūmāvekā divaṃ gatā
- 21
चतस्र आयता दंष्ट्रा योजनानां शतं शतम्
इतरे त्वस्य दशना बभूवुर्दशयोजनाः
प्राकारसदृशाकाराः शूलाग्रसमदर्शनाः
catasra āyatā daṃṣṭrā yojanānāṃ śataṃ śatam
itare tvasya daśanā babhūvurdaśayojanāḥ
prākārasadṛśākārāḥ śūlāgrasamadarśanāḥ
- 22
बाहू पर्वतसंकाशावायतावयुतं समौ
नेत्रे रविशशिप्रख्ये वक्त्रम् अन्तकसंनिभम्
bāhū parvatasaṃkāśāvāyatāvayutaṃ samau
netre raviśaśiprakhye vaktram antakasaṃnibham
- 23
लेलिहञ्जिह्वया वक्त्रं विद्युच्चपललोलया
व्यात्ताननो घोरदृष्टिर्ग्रसन्न् इव जगद्बलात्
lelihañjihvayā vaktraṃ vidyuccapalalolayā
vyāttānano ghoradṛṣṭirgrasann iva jagadbalāt
- 24
स भक्षयिष्यन्संक्रुद्धः शतक्रतुम् उपाद्रवत्
महता घोररूपेण लोकाञ्शब्देन नादयन्
sa bhakṣayiṣyansaṃkruddhaḥ śatakratum upādravat
mahatā ghorarūpeṇa lokāñśabdena nādayan

