38 shlokas
- 1
वैशम्पायन उवाच
ततो देवाः सगन्धर्वाः समादायार्घ्यम् उत्तमम्
शक्रस्य मतम् आज्ञाय पार्थम् आनर्चुर् अञ्जसा
vaiśampāyana uvāca
tato devāḥ sagandharvāḥ samādāyārghyam uttamam
śakrasya matam ājñāya pārtham ānarcur añjasā
- 2
पाद्यम् आचमनीयं च प्रतिग्राह्य नृपात्मजम्
प्रवेशयामासुर् अथो पुरंदरनिवेशनम्
pādyam ācamanīyaṃ ca pratigrāhya nṛpātmajam
praveśayāmāsur atho puraṃdaraniveśanam
- 3
एवं सम्पूजितो जिष्णुर् उवास भवने पितुः
उपशिक्षन्महास्त्राणि ससंहाराणि पाण्डवः
evaṃ sampūjito jiṣṇur uvāsa bhavane pituḥ
upaśikṣanmahāstrāṇi sasaṃhārāṇi pāṇḍavaḥ
- 4
शक्रस्य हस्ताद्दयितं वज्रम् अस्त्रं दुरुत्सहम्
अशनीश्च महानादा मेघबर्हिणलक्षणाः
śakrasya hastāddayitaṃ vajram astraṃ durutsaham
aśanīśca mahānādā meghabarhiṇalakṣaṇāḥ
- 5
गृहीतास्त्रस्तु कौन्तेयो भ्रातॄन्सस्मार पाण्डवः
पुरंदरनियोगाच्च पञ्चाब्दम् अवसत्सुखी
gṛhītāstrastu kaunteyo bhrātṝnsasmāra pāṇḍavaḥ
puraṃdaraniyogācca pañcābdam avasatsukhī
- 6
ततः शक्रो ऽब्रवीत्पार्थं कृतास्त्रं काल आगते
नृत्तं गीतं च कौन्तेय चित्रसेनाद् अवाप्नुहि
tataḥ śakro 'bravītpārthaṃ kṛtāstraṃ kāla āgate
nṛttaṃ gītaṃ ca kaunteya citrasenād avāpnuhi
- 7
वादित्रं देवविहितं नृलोके यन्न विद्यते
तद् अर्जयस्व कौन्तेय श्रेयो वै ते भविष्यति
vāditraṃ devavihitaṃ nṛloke yanna vidyate
tad arjayasva kaunteya śreyo vai te bhaviṣyati
- 8
सखायं प्रददौ चास्य चित्रसेनं पुरंदरः
स तेन सह संगम्य रेमे पार्थो निरामयः
sakhāyaṃ pradadau cāsya citrasenaṃ puraṃdaraḥ
sa tena saha saṃgamya reme pārtho nirāmayaḥ
- 9
कदाचिद् अटमानस्तु महर्षिर् उत लोमशः
जगाम शक्रभवनं पुरंदरदिदृक्षया
kadācid aṭamānastu maharṣir uta lomaśaḥ
jagāma śakrabhavanaṃ puraṃdaradidṛkṣayā
- 10
स समेत्य नमस्कृत्य देवराजं महामुनिः
ददर्शार्धासनगतं पाण्डवं वासवस्य ह
sa sametya namaskṛtya devarājaṃ mahāmuniḥ
dadarśārdhāsanagataṃ pāṇḍavaṃ vāsavasya ha
- 11
ततः शक्राभ्यनुज्ञात आसने विष्टरोत्तरे
निषसाद द्विजश्रेष्ठः पूज्यमानो महर्षिभिः
tataḥ śakrābhyanujñāta āsane viṣṭarottare
niṣasāda dvijaśreṣṭhaḥ pūjyamāno maharṣibhiḥ
- 12
तस्य दृष्ट्वाभवद्बुद्धिः पार्थम् इन्द्रासने स्थितम्
कथं नु क्षत्रियः पार्थः शक्रासनम् अवाप्तवान्
tasya dṛṣṭvābhavadbuddhiḥ pārtham indrāsane sthitam
kathaṃ nu kṣatriyaḥ pārthaḥ śakrāsanam avāptavān
- 13
किं त्वस्य सुकृतं कर्म लोका वा के विनिर्जिताः
य एवम् उपसंप्राप्तः स्थानं देवनमस्कृतम्
kiṃ tvasya sukṛtaṃ karma lokā vā ke vinirjitāḥ
ya evam upasaṃprāptaḥ sthānaṃ devanamaskṛtam
- 14
तस्य विज्ञाय संकल्पं शक्रो वृत्रनिषूदनः
लोमशं प्रहसन्वाक्यम् इदम् आह शचीपतिः
tasya vijñāya saṃkalpaṃ śakro vṛtraniṣūdanaḥ
lomaśaṃ prahasanvākyam idam āha śacīpatiḥ
- 15
ब्रह्मर्षे श्रूयतां यत्ते मनसैतद्विवक्षितम्
नायं केवलमर्त्यो वै क्षत्रियत्वम् उपागतः
brahmarṣe śrūyatāṃ yatte manasaitadvivakṣitam
nāyaṃ kevalamartyo vai kṣatriyatvam upāgataḥ
- 16
महर्षे मम पुत्रो ऽयं कुन्त्यां जातो महाभुजः
अस्त्रहेतोर् इह प्राप्तः कस्माच्चित्कारणान्तरात्
maharṣe mama putro 'yaṃ kuntyāṃ jāto mahābhujaḥ
astrahetor iha prāptaḥ kasmāccitkāraṇāntarāt
- 17
अहो नैनं भवान्वेत्ति पुराणम् ऋषिसत्तमम्
शृणु मे वदतो ब्रह्मन्यो ऽयं यच्चास्य कारणम्
aho nainaṃ bhavānvetti purāṇam ṛṣisattamam
śṛṇu me vadato brahmanyo 'yaṃ yaccāsya kāraṇam
- 18
नरनारायणौ यौ तौ पुराणावृषिसत्तमौ
ताविमावभिजानीहि हृषीकेशधनंजयौ
naranārāyaṇau yau tau purāṇāvṛṣisattamau
tāvimāvabhijānīhi hṛṣīkeśadhanaṃjayau
- 19
यन्न शक्यं सुरैर्द्रष्टुम् ऋषिभिर्वा महात्मभिः
तद् आश्रमपदं पुण्यं बदरी नाम विश्रुतम्
yanna śakyaṃ surairdraṣṭum ṛṣibhirvā mahātmabhiḥ
tad āśramapadaṃ puṇyaṃ badarī nāma viśrutam
- 20
स निवासो ऽभवद्विप्र विष्णोर्जिष्णोस्तथैव च
यतः प्रववृते गङ्गा सिद्धचारणसेविता
sa nivāso 'bhavadvipra viṣṇorjiṣṇostathaiva ca
yataḥ pravavṛte gaṅgā siddhacāraṇasevitā
- 21
तौ मन्नियोगाद्ब्रह्मर्षे क्षितौ जातौ महाद्युती
भूमेर्भारावतरणं महावीर्यौ करिष्यतः
tau manniyogādbrahmarṣe kṣitau jātau mahādyutī
bhūmerbhārāvataraṇaṃ mahāvīryau kariṣyataḥ
- 22
उद्वृत्ता ह्यसुराः केचिन्निवातकवचा इति
विप्रियेषु स्थितास्माकं वरदानेन मोहिताः
udvṛttā hyasurāḥ kecinnivātakavacā iti
vipriyeṣu sthitāsmākaṃ varadānena mohitāḥ
- 23
तर्कयन्ते सुरान्हन्तुं बलदर्पसमन्विताः
देवान्न गणयन्ते च तथा दत्तवरा हि ते
tarkayante surānhantuṃ baladarpasamanvitāḥ
devānna gaṇayante ca tathā dattavarā hi te
- 24
पातालवासिनो रौद्रा दनोः पुत्रा महाबलाः
सर्वे देवनिकाया हि नालं योधयितुं स्म तान्
pātālavāsino raudrā danoḥ putrā mahābalāḥ
sarve devanikāyā hi nālaṃ yodhayituṃ sma tān
- 25
यो ऽसौ भूमिगतः श्रीमान्विष्णुर्मधुनिषूदनः
कपिलो नाम देवो ऽसौ भगवान् अजितो हरिः
yo 'sau bhūmigataḥ śrīmānviṣṇurmadhuniṣūdanaḥ
kapilo nāma devo 'sau bhagavān ajito hariḥ
- 26
येन पूर्वं महात्मानः खनमाना रसातलम्
दर्शनाद् एव निहताः सगरस्यात्मजा विभो
yena pūrvaṃ mahātmānaḥ khanamānā rasātalam
darśanād eva nihatāḥ sagarasyātmajā vibho
- 27
तेन कार्यं महत्कार्यम् अस्माकं द्विजसत्तम
पार्थेन च महायुद्धे समेताभ्याम् असंशयम्
tena kāryaṃ mahatkāryam asmākaṃ dvijasattama
pārthena ca mahāyuddhe sametābhyām asaṃśayam
- 28
अयं तेषां समस्तानां शक्तः प्रतिसमासने
तान्निहत्य रणे शूरः पुनर्यास्यति मानुषान्
ayaṃ teṣāṃ samastānāṃ śaktaḥ pratisamāsane
tānnihatya raṇe śūraḥ punaryāsyati mānuṣān
- 29
भवांश्चास्मन्नियोगेन यातु तावन्महीतलम्
काम्यके द्रक्ष्यसे वीरं निवसन्तं युधिष्ठिरम्
bhavāṃścāsmanniyogena yātu tāvanmahītalam
kāmyake drakṣyase vīraṃ nivasantaṃ yudhiṣṭhiram
- 30
स वाच्यो मम संदेशाद्धर्मात्मा सत्यसंगरः
नोत्कण्ठा फल्गुने कार्या कृतास्त्रः शीघ्रम् एष्यति
sa vācyo mama saṃdeśāddharmātmā satyasaṃgaraḥ
notkaṇṭhā phalgune kāryā kṛtāstraḥ śīghram eṣyati

