Sanskrit

66 shlokas

  1. 1
  2. 2

    सा बलिं त्वरिता देवी धर्मायोपजहार ह

    जानती धर्मम् अग्र्यं वै मन्त्रैर्वशम् उपानयत्

    आहूतो नियमात्कुन्त्या सर्वभूतनमस्कृतः

    ददृशे भगवान्धर्मः संतानार्थाय पाण्डवे

    तस्मिन्बहुमृगे ऽरण्ये शतशृङ्गे नगोत्तमे

    पाण्डोर् अर्थे महाभागा कुन्ती धर्मम् उपागमत्

    ऋतुकाले शुचिस्नाता शुक्लवस्त्रा यशस्विनी

    शय्यां जग्राह सुश्रोणी सह धर्मेण सुव्रता

    जजाप जप्यं विधिवद्दत्तं दुर्वाससा पुरा

    आजगाम ततो देवो धर्मो मन्त्रबलात्ततः

    विमाने सूर्यसंकाशे कुन्ती यत्र जपस्थिता

    विहस्य तां ततो ब्रूयाः कुन्ति किं ते ददाम्यहम्

    सा तं विहस्यमानापि पुत्रं देह्यब्रवीद् इदम्

    sā baliṃ tvaritā devī dharmāyopajahāra ha

    jānatī dharmam agryaṃ vai mantrairvaśam upānayat

    āhūto niyamātkuntyā sarvabhūtanamaskṛtaḥ

    dadṛśe bhagavāndharmaḥ saṃtānārthāya pāṇḍave

    tasminbahumṛge 'raṇye śataśṛṅge nagottame

    pāṇḍor arthe mahābhāgā kuntī dharmam upāgamat

    ṛtukāle śucisnātā śuklavastrā yaśasvinī

    śayyāṃ jagrāha suśroṇī saha dharmeṇa suvratā

    jajāpa japyaṃ vidhivaddattaṃ durvāsasā purā

    ājagāma tato devo dharmo mantrabalāttataḥ

    vimāne sūryasaṃkāśe kuntī yatra japasthitā

    vihasya tāṃ tato brūyāḥ kunti kiṃ te dadāmyaham

    sā taṃ vihasyamānāpi putraṃ dehyabravīd idam

  3. 3
  4. 4
  5. 5
  6. 6
  7. 7
  8. 8

    धार्मिकं तं सुतं लब्ध्वा पाण्डुस्तां पुनर् अब्रवीत्

    प्राहुः क्षत्रं बलज्येष्ठं बलज्येष्ठं सुतं वृणु

    प्राहुः पुत्रा बहुतराः कर्तव्याः कर्मविद्द्विजाः

    ततः कुन्तीम् अभिक्रम्य शशासातीव भारत

    वायुम् आवाहयस्वेति स देवो बलवत्तरः

    अश्वमेधः क्रतुश्रेष्ठो ज्योतिःश्रेष्ठो दिवाकरः

    ब्राह्मणो द्विपदां श्रेष्ठो देवश्रेष्ठश्च मारुतः

    मारुतं मरुतां श्रेष्ठं सर्वप्राणिभिर् ईडितम्

    आवाहय त्वं नियमात्पुत्रार्थं वरवर्णिनि

    स नो यं दास्यति सुतं स प्राणबलवान्नृषु

    भविष्यति वरारोहे बलज्येष्ठा हि भूमिपाः

    dhārmikaṃ taṃ sutaṃ labdhvā pāṇḍustāṃ punar abravīt

    prāhuḥ kṣatraṃ balajyeṣṭhaṃ balajyeṣṭhaṃ sutaṃ vṛṇu

    prāhuḥ putrā bahutarāḥ kartavyāḥ karmaviddvijāḥ

    tataḥ kuntīm abhikramya śaśāsātīva bhārata

    vāyum āvāhayasveti sa devo balavattaraḥ

    aśvamedhaḥ kratuśreṣṭho jyotiḥśreṣṭho divākaraḥ

    brāhmaṇo dvipadāṃ śreṣṭho devaśreṣṭhaśca mārutaḥ

    mārutaṃ marutāṃ śreṣṭhaṃ sarvaprāṇibhir īḍitam

    āvāhaya tvaṃ niyamātputrārthaṃ varavarṇini

    sa no yaṃ dāsyati sutaṃ sa prāṇabalavānnṛṣu

    bhaviṣyati varārohe balajyeṣṭhā hi bhūmipāḥ

  9. 9

    ततस्तथोक्ता पत्या तु वायुम् एवाजुहाव सा

    ततस्ताम् आगतो वायुर्मृगारूढो महाबलः

    किं ते कुन्ति ददाम्यद्य ब्रूहि यत्ते हृदि स्थितम्

    सा सलज्जा विहस्याह पुत्रं देहि सुरोत्तम

    बलवन्तं महाकायं सर्वदर्पप्रभञ्जनम्

    द्वितीयेनोपहारेण तेनोक्तविधिना पुनः

    तैर् एव नियमैः स्थित्वा मन्त्रग्रामम् उदैरयत्

    आजगाम ततो वायुः किं करोमीति चाब्रवीत्

    लज्जान्विता ततः कुन्ती पुत्रम् ऐच्छन्महाबलम्

    तथास्त्विति च तां वायुः समालभ्य दिवं गतः

    तस्माज्जज्ञे महाबाहुर्भीमो भीमपराक्रमः

    tatastathoktā patyā tu vāyum evājuhāva sā

    tatastām āgato vāyurmṛgārūḍho mahābalaḥ

    kiṃ te kunti dadāmyadya brūhi yatte hṛdi sthitam

    sā salajjā vihasyāha putraṃ dehi surottama

    balavantaṃ mahākāyaṃ sarvadarpaprabhañjanam

    dvitīyenopahāreṇa tenoktavidhinā punaḥ

    tair eva niyamaiḥ sthitvā mantragrāmam udairayat

    ājagāma tato vāyuḥ kiṃ karomīti cābravīt

    lajjānvitā tataḥ kuntī putram aicchanmahābalam

    tathāstviti ca tāṃ vāyuḥ samālabhya divaṃ gataḥ

    tasmājjajñe mahābāhurbhīmo bhīmaparākramaḥ

  10. 10
  11. 11

    इदम् अत्यद्भुतं चासीज्जातमात्रे वृकोदरे

    यद् अङ्कात्पतितो मातुः शिलां गात्रैर् अचूर्णयत्

    जनमेजय उवाच

    वैशंपायन उवाच

    कथं स वज्रसंघातः कुमारो न्यपतद्गिरौ

    कथं तु तेन पतता शिला गात्रैर्विचूर्णिता

    एतद् इच्छामि भगवंस्त्वत्तः श्रोतुं द्विजोत्तम

    यथावद् इह विप्रर्षे परं मे ऽत्र कुतूहलम्

    साध्वयं प्रश्नम् उद्दिष्टः पाण्डवेय ब्रवीमि ते

    कुन्ती तु सह पुत्रेण यात्वा सुरुचिरं सरः

    स्नात्वा तु सुतम् आदाय दशमे ऽहनि यादवी

    दैवतान्यर्चयिष्यन्ती निर्जगामाश्रमात्पृथा

    शैलाभ्याशेन गच्छन्त्यास्तदा भरतसत्तम

    निश्चक्राम महाव्याघ्रो जिघांसुर्गिरिगह्वरात्

    तम् आपतन्तं शार्दूलं विकृष्य धनुर् उत्तमम्

    निर्बिभेद शरैः पाण्डुस्त्रिभिस्त्रिदशविक्रमः

    नादेन महता तां तु पूरयन्तं गिरेर्गुहाम्

    दृष्ट्वा शैलम् उपारोढुम् ऐच्छत्कुन्ती भयात्तदा

    त्रासात्तस्याः सुतस्त्वङ्कात्पपात भरतर्षभ

    पर्वतस्योपरिस्थायाम् अधस्ताद् अपतच्छिशुः

    स शिलां चूर्णयामास वज्रवद्वज्रिचोदितः

    पुत्रस्नेहात्ततः पाण्डुर् अभ्यधावद्गिरेस्तटम्

    idam atyadbhutaṃ cāsījjātamātre vṛkodare

    yad aṅkātpatito mātuḥ śilāṃ gātrair acūrṇayat

    janamejaya uvāca

    vaiśaṃpāyana uvāca

    kathaṃ sa vajrasaṃghātaḥ kumāro nyapatadgirau

    kathaṃ tu tena patatā śilā gātrairvicūrṇitā

    etad icchāmi bhagavaṃstvattaḥ śrotuṃ dvijottama

    yathāvad iha viprarṣe paraṃ me 'tra kutūhalam

    sādhvayaṃ praśnam uddiṣṭaḥ pāṇḍaveya bravīmi te

    kuntī tu saha putreṇa yātvā suruciraṃ saraḥ

    snātvā tu sutam ādāya daśame 'hani yādavī

    daivatānyarcayiṣyantī nirjagāmāśramātpṛthā

    śailābhyāśena gacchantyāstadā bharatasattama

    niścakrāma mahāvyāghro jighāṃsurgirigahvarāt

    tam āpatantaṃ śārdūlaṃ vikṛṣya dhanur uttamam

    nirbibheda śaraiḥ pāṇḍustribhistridaśavikramaḥ

    nādena mahatā tāṃ tu pūrayantaṃ girerguhām

    dṛṣṭvā śailam upāroḍhum aicchatkuntī bhayāttadā

    trāsāttasyāḥ sutastvaṅkātpapāta bharatarṣabha

    parvatasyoparisthāyām adhastād apatacchiśuḥ

    sa śilāṃ cūrṇayāmāsa vajravadvajricoditaḥ

    putrasnehāttataḥ pāṇḍur abhyadhāvadgirestaṭam

  12. 12
  13. 13

    ततः स वज्रसंघातः कुमारो ऽभ्यपतद्गिरौ

    पतता तेन शतधा शिला गात्रैर्विचूर्णिता

    तां शिलां चूर्णितां दृष्ट्वा पाण्डुर्विस्मयम् आगमत्

    स तु जन्मनि भीमस्य विनदन्तं महास्वनम्

    ददर्श गिरिशृङ्गस्थं व्याघ्रं व्याघ्रपराक्रमः

    दारसंरक्षणार्थाय पुत्रसंरक्षणाय च

    सदा बाणधनुष्पाणिर् अभवत्कुरुनन्दनः

    मघे चन्द्रमसा युक्ते सिंहे चाभ्युदिते गुरौ

    दिवा मध्यगते सूर्ये तिथौ पुण्ये त्रयोदशीम्

    मैत्रे मुहूर्ते सा कुन्ती सुषुवे भीमम् अच्युतम्

    tataḥ sa vajrasaṃghātaḥ kumāro 'bhyapatadgirau

    patatā tena śatadhā śilā gātrairvicūrṇitā

    tāṃ śilāṃ cūrṇitāṃ dṛṣṭvā pāṇḍurvismayam āgamat

    sa tu janmani bhīmasya vinadantaṃ mahāsvanam

    dadarśa giriśṛṅgasthaṃ vyāghraṃ vyāghraparākramaḥ

    dārasaṃrakṣaṇārthāya putrasaṃrakṣaṇāya ca

    sadā bāṇadhanuṣpāṇir abhavatkurunandanaḥ

    maghe candramasā yukte siṃhe cābhyudite gurau

    divā madhyagate sūrye tithau puṇye trayodaśīm

    maitre muhūrte sā kuntī suṣuve bhīmam acyutam

  14. 14
  15. 15
  16. 16
  17. 17
  18. 18
  19. 19
  20. 20
  21. 21
  22. 22
  23. 23
  24. 24
  25. 25
  26. 26
  27. 27
  28. 28
  29. 29
  30. 30