24 shlokas
- 1
वर्गोवाच
ततो वयं प्रव्यथिताः सर्वा भरतसत्तम
आयाम शरणं विप्रं तं तपोधनम् अच्युतम्
vargovāca
tato vayaṃ pravyathitāḥ sarvā bharatasattama
āyāma śaraṇaṃ vipraṃ taṃ tapodhanam acyutam
- 2
रूपेण वयसा चैव कन्दर्पेण च दर्पिताः
अयुक्तं कृतवत्यः स्म क्षन्तुम् अर्हसि नो द्विज
rūpeṇa vayasā caiva kandarpeṇa ca darpitāḥ
ayuktaṃ kṛtavatyaḥ sma kṣantum arhasi no dvija
- 3
एष एव वधो ऽस्माकं सुपर्याप्तस्तपोधन
यद्वयं संशितात्मानं प्रलोब्धुं त्वाम् इहागताः
eṣa eva vadho 'smākaṃ suparyāptastapodhana
yadvayaṃ saṃśitātmānaṃ pralobdhuṃ tvām ihāgatāḥ
- 4
अवध्यास्तु स्त्रियः सृष्टा मन्यन्ते धर्मचिन्तकाः
तस्माद्धर्मेण धर्मज्ञ नास्मान्हिंसितुम् अर्हसि
avadhyāstu striyaḥ sṛṣṭā manyante dharmacintakāḥ
tasmāddharmeṇa dharmajña nāsmānhiṃsitum arhasi
- 5
सर्वभूतेषु धर्मज्ञ मैत्रो ब्राह्मण उच्यते
सत्यो भवतु कल्याण एष वादो मनीषिणाम्
sarvabhūteṣu dharmajña maitro brāhmaṇa ucyate
satyo bhavatu kalyāṇa eṣa vādo manīṣiṇām
- 6
शरणं च प्रपन्नानां शिष्टाः कुर्वन्ति पालनम्
शरणं त्वां प्रपन्नाः स्म तस्मात्त्वं क्षन्तुम् अर्हसि
śaraṇaṃ ca prapannānāṃ śiṣṭāḥ kurvanti pālanam
śaraṇaṃ tvāṃ prapannāḥ sma tasmāttvaṃ kṣantum arhasi
- 7
वैशंपायन उवाच
एवम् उक्तस्तु धर्मात्मा ब्राह्मणः शुभकर्मकृत्
प्रसादं कृतवान्वीर रविसोमसमप्रभः
vaiśaṃpāyana uvāca
evam uktastu dharmātmā brāhmaṇaḥ śubhakarmakṛt
prasādaṃ kṛtavānvīra ravisomasamaprabhaḥ
- 8
ब्राह्मण उवाच
शतं सहस्रं विश्वं च सर्वम् अक्षयवाचकम्
परिमाणं शतं त्वेतन्नैतद् अक्षयवाचकम्
brāhmaṇa uvāca
śataṃ sahasraṃ viśvaṃ ca sarvam akṣayavācakam
parimāṇaṃ śataṃ tvetannaitad akṣayavācakam
- 9
यदा च वो ग्राहभूता गृह्णन्तीः पुरुषाञ्जले
उत्कर्षति जलात्कश्चित्स्थलं पुरुषसत्तमः
yadā ca vo grāhabhūtā gṛhṇantīḥ puruṣāñjale
utkarṣati jalātkaścitsthalaṃ puruṣasattamaḥ
- 10
तदा यूयं पुनः सर्वाः स्वरूपं प्रतिपत्स्यथ
अनृतं नोक्तपूर्वं मे हसतापि कदाचन
tadā yūyaṃ punaḥ sarvāḥ svarūpaṃ pratipatsyatha
anṛtaṃ noktapūrvaṃ me hasatāpi kadācana
- 11
तानि सर्वाणि तीर्थानि इतः प्रभृति चैव ह
नारीतीर्थानि नाम्नेह ख्यातिं यास्यन्ति सर्वशः
पुण्यानि च भविष्यन्ति पावनानि मनीषिणाम्
tāni sarvāṇi tīrthāni itaḥ prabhṛti caiva ha
nārītīrthāni nāmneha khyātiṃ yāsyanti sarvaśaḥ
puṇyāni ca bhaviṣyanti pāvanāni manīṣiṇām
- 12
वर्गोवाच
ततो ऽभिवाद्य तं विप्रं कृत्वा चैव प्रदक्षिणम्
अचिन्तयामोपसृत्य तस्माद्देशात्सुदुःखिताः
vargovāca
tato 'bhivādya taṃ vipraṃ kṛtvā caiva pradakṣiṇam
acintayāmopasṛtya tasmāddeśātsuduḥkhitāḥ
- 13
क्व नु नाम वयं सर्वाः कालेनाल्पेन तं नरम्
समागच्छेम यो नस्तद्रूपम् आपादयेत्पुनः
kva nu nāma vayaṃ sarvāḥ kālenālpena taṃ naram
samāgacchema yo nastadrūpam āpādayetpunaḥ
- 14
ता वयं चिन्तयित्वैवं मुहूर्ताद् इव भारत
दृष्टवत्यो महाभागं देवर्षिम् उत नारदम्
tā vayaṃ cintayitvaivaṃ muhūrtād iva bhārata
dṛṣṭavatyo mahābhāgaṃ devarṣim uta nāradam
- 15
सर्वा हृष्टाः स्म तं दृष्ट्वा देवर्षिम् अमितद्युतिम्
अभिवाद्य च तं पार्थ स्थिताः स्म व्यथिताननाः
sarvā hṛṣṭāḥ sma taṃ dṛṣṭvā devarṣim amitadyutim
abhivādya ca taṃ pārtha sthitāḥ sma vyathitānanāḥ
- 16
स नो ऽपृच्छद्दुःखमूलम् उक्तवत्यो वयं च तत्
क्व गच्छामो वयं सर्वा यत्र लप्स्यामहे पुनः
श्रुत्वा तच्च यथावृत्तम् इदं वचनम् अब्रवीत्
sa no 'pṛcchadduḥkhamūlam uktavatyo vayaṃ ca tat
kva gacchāmo vayaṃ sarvā yatra lapsyāmahe punaḥ
śrutvā tacca yathāvṛttam idaṃ vacanam abravīt
- 17
दक्षिणे सागरानूपे पञ्च तीर्थानि सन्ति वै
पुण्यानि रमणीयानि तानि गच्छत माचिरम्
dakṣiṇe sāgarānūpe pañca tīrthāni santi vai
puṇyāni ramaṇīyāni tāni gacchata māciram
- 18
तत्राशु पुरुषव्याघ्रः पाण्डवो वो धनंजयः
मोक्षयिष्यति शुद्धात्मा दुःखाद् अस्मान्न संशयः
इत्युक्त्वा नारदः सर्वास्तत्रैवान्तरधीयत
tatrāśu puruṣavyāghraḥ pāṇḍavo vo dhanaṃjayaḥ
mokṣayiṣyati śuddhātmā duḥkhād asmānna saṃśayaḥ
ityuktvā nāradaḥ sarvāstatraivāntaradhīyata
- 19
तस्य सर्वा वयं वीर श्रुत्वा वाक्यम् इहागताः
तद् इदं सत्यम् एवाद्य मोक्षिताहं त्वयानघ
tasya sarvā vayaṃ vīra śrutvā vākyam ihāgatāḥ
tad idaṃ satyam evādya mokṣitāhaṃ tvayānagha
- 20
एतास्तु मम वै सख्यश्चतस्रो ऽन्या जले स्थिताः
कुरु कर्म शुभं वीर एताः सर्वा विमोक्षय
etāstu mama vai sakhyaścatasro 'nyā jale sthitāḥ
kuru karma śubhaṃ vīra etāḥ sarvā vimokṣaya
- 21
वैशंपायन उवाच
ततस्ताः पाण्डवश्रेष्ठः सर्वा एव विशां पते
तस्माच्छापाद् अदीनात्मा मोक्षयामास वीर्यवान्
vaiśaṃpāyana uvāca
tatastāḥ pāṇḍavaśreṣṭhaḥ sarvā eva viśāṃ pate
tasmācchāpād adīnātmā mokṣayāmāsa vīryavān
- 22
उत्थाय च जलात्तस्मात्प्रतिलभ्य वपुः स्वकम्
तास्तदाप्सरसो राजन्न् अदृश्यन्त यथा पुरा
utthāya ca jalāttasmātpratilabhya vapuḥ svakam
tāstadāpsaraso rājann adṛśyanta yathā purā
- 23
तीर्थानि शोधयित्वा तु तथानुज्ञाय ताः प्रभुः
चित्राङ्गदां पुनर्द्रष्टुं मणलूरपुरं ययौ
tīrthāni śodhayitvā tu tathānujñāya tāḥ prabhuḥ
citrāṅgadāṃ punardraṣṭuṃ maṇalūrapuraṃ yayau
- 24
तस्याम् अजनयत्पुत्रं राजानं बभ्रुवाहनम्
तं दृष्ट्वा पाण्डवो राजन्गोकर्णम् अभितो ऽगमत्
चित्रवाहनम् अब्रवीत्
चित्राङ्गदायाः शुल्कं च गृह्णेमं बभ्रुवाहनम्
अनेन तु भविष्यामि ऋणान्मुक्तो जनाधिप
चित्राङ्गदां पुनर्वाक्यम् अब्रवीत्पाकशासनिः
इहैव भव भद्रे त्वं बभ्रुवाहनवर्धना
इन्द्रप्रस्थनिवासं मे आगता तत्र रंस्यसे
कुन्तीं युधिष्ठिरं भीमं भ्रातरौ मे कनीयसौ
आगता तत्र पश्येथा अन्यान् अपि च बान्धवान्
बान्धवैः सहिता भद्रे नन्दसे त्वम् अनिन्दिते
धर्मे स्थितः सत्यधृतिः कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः
जित्वा तु पृथिवीं सर्वां राजसूयं करिष्यति
तत्रागच्छन्ति राजानः पृथिव्यां नृपसंज्ञिताः
बहूनि रत्नान्यादाय आगमिष्यति ते पिता
एकसार्थं प्रयातासि चित्रवाहनसेनया
द्रक्ष्यामि राजसूये त्वां पुत्रं पालय मा शुचः
बभ्रुवाहननामा तु मम प्राणो बहिश्चरः
तस्माद्भरस्व पुत्रं वै पूरुवंशविवर्धनम्
चित्रवाहनदायादं धर्मात्पौरवनन्दनम्
पाण्डवानां प्रियं पुत्रं तस्मात्पालय सर्वदा
विप्रयोगेन संतापं मा कृथास्त्वम् अनिन्दिते
चित्राङ्गदाम् एवम् उक्त्वा
आद्यं पशुपतेः स्थानं दर्शनाद् एव मुक्तिदम्
यत्र पापो ऽपि मनुजः प्राप्नोत्यभयदं पदम्
tasyām ajanayatputraṃ rājānaṃ babhruvāhanam
taṃ dṛṣṭvā pāṇḍavo rājangokarṇam abhito 'gamat
citravāhanam abravīt
citrāṅgadāyāḥ śulkaṃ ca gṛhṇemaṃ babhruvāhanam
anena tu bhaviṣyāmi ṛṇānmukto janādhipa
citrāṅgadāṃ punarvākyam abravītpākaśāsaniḥ
ihaiva bhava bhadre tvaṃ babhruvāhanavardhanā
indraprasthanivāsaṃ me āgatā tatra raṃsyase
kuntīṃ yudhiṣṭhiraṃ bhīmaṃ bhrātarau me kanīyasau
āgatā tatra paśyethā anyān api ca bāndhavān
bāndhavaiḥ sahitā bhadre nandase tvam anindite
dharme sthitaḥ satyadhṛtiḥ kuntīputro yudhiṣṭhiraḥ
jitvā tu pṛthivīṃ sarvāṃ rājasūyaṃ kariṣyati
tatrāgacchanti rājānaḥ pṛthivyāṃ nṛpasaṃjñitāḥ
bahūni ratnānyādāya āgamiṣyati te pitā
ekasārthaṃ prayātāsi citravāhanasenayā
drakṣyāmi rājasūye tvāṃ putraṃ pālaya mā śucaḥ
babhruvāhananāmā tu mama prāṇo bahiścaraḥ
tasmādbharasva putraṃ vai pūruvaṃśavivardhanam
citravāhanadāyādaṃ dharmātpauravanandanam
pāṇḍavānāṃ priyaṃ putraṃ tasmātpālaya sarvadā
viprayogena saṃtāpaṃ mā kṛthāstvam anindite
citrāṅgadām evam uktvā
ādyaṃ paśupateḥ sthānaṃ darśanād eva muktidam
yatra pāpo 'pi manujaḥ prāpnotyabhayadaṃ padam

