14 shlokas
- 1
वैशंपायन उवाच
स गन्धर्ववचः श्रुत्वा तत्तदा भरतर्षभ
अर्जुनः परया प्रीत्या पूर्णचन्द्र इवाबभौ
vaiśaṃpāyana uvāca
sa gandharvavacaḥ śrutvā tattadā bharatarṣabha
arjunaḥ parayā prītyā pūrṇacandra ivābabhau
- 2
उवाच च महेष्वासो गन्धर्वं कुरुसत्तमः
जातकौतूहलो ऽतीव वसिष्ठस्य तपोबलात्
uvāca ca maheṣvāso gandharvaṃ kurusattamaḥ
jātakautūhalo 'tīva vasiṣṭhasya tapobalāt
- 3
वसिष्ठ इति यस्यैतद् ऋषेर्नाम त्वयेरितम्
एतद् इच्छाम्यहं श्रोतुं यथावत्तद्वदस्व मे
vasiṣṭha iti yasyaitad ṛṣernāma tvayeritam
etad icchāmyahaṃ śrotuṃ yathāvattadvadasva me
- 4
य एष गन्धर्वपते पूर्वेषां नः पुरोहितः
आसीद् एतन्ममाचक्ष्व क एष भगवान् ऋषिः
सुभिक्षं राज्यं लब्धं वै वसिष्ठस्य तपोबलात्
ब्रह्मणो मानसः पुत्रो वसिष्ठो ऽरुन्धतीपतिः
ya eṣa gandharvapate pūrveṣāṃ naḥ purohitaḥ
āsīd etanmamācakṣva ka eṣa bhagavān ṛṣiḥ
subhikṣaṃ rājyaṃ labdhaṃ vai vasiṣṭhasya tapobalāt
brahmaṇo mānasaḥ putro vasiṣṭho 'rundhatīpatiḥ
- 5
गन्धर्व उवाच
तपसा निर्जितौ शश्वद् अजेयावमरैर् अपि
कामक्रोधावुभौ यस्य चरणौ संववाहतुः
इन्द्रियाणां वशकरो वसिष्ठ इति चोच्यते
यथा कामश्च क्रोधश्च निर्जितावजितौ नरैः
जितारयो जिता लोकाः पन्थानश्च जिता दिवः
gandharva uvāca
tapasā nirjitau śaśvad ajeyāvamarair api
kāmakrodhāvubhau yasya caraṇau saṃvavāhatuḥ
indriyāṇāṃ vaśakaro vasiṣṭha iti cocyate
yathā kāmaśca krodhaśca nirjitāvajitau naraiḥ
jitārayo jitā lokāḥ panthānaśca jitā divaḥ
- 6
यस्तु नोच्छेदनं चक्रे कुशिकानाम् उदारधीः
विश्वामित्रापराधेन धारयन्मन्युम् उत्तमम्
yastu nocchedanaṃ cakre kuśikānām udāradhīḥ
viśvāmitrāparādhena dhārayanmanyum uttamam
- 7
पुत्रव्यसनसंतप्तः शक्तिमान् अपि यः प्रभुः
विश्वामित्रविनाशाय न मेने कर्म दारुणम्
putravyasanasaṃtaptaḥ śaktimān api yaḥ prabhuḥ
viśvāmitravināśāya na mene karma dāruṇam
- 8
मृतांश्च पुनर् आहर्तुं यः स पुत्रान्यमक्षयात्
कृतान्तं नातिचक्राम वेलाम् इव महोदधिः
mṛtāṃśca punar āhartuṃ yaḥ sa putrānyamakṣayāt
kṛtāntaṃ nāticakrāma velām iva mahodadhiḥ
- 9
यं प्राप्य विजितात्मानं महात्मानं नराधिपाः
इक्ष्वाकवो महीपाला लेभिरे पृथिवीम् इमाम्
yaṃ prāpya vijitātmānaṃ mahātmānaṃ narādhipāḥ
ikṣvākavo mahīpālā lebhire pṛthivīm imām
- 10
पुरोहितवरं प्राप्य वसिष्ठम् ऋषिसत्तमम्
ईजिरे क्रतुभिश्चापि नृपास्ते कुरुनन्दन
purohitavaraṃ prāpya vasiṣṭham ṛṣisattamam
ījire kratubhiścāpi nṛpāste kurunandana
- 11
स हि तान्याजयामास सर्वान्नृपतिसत्तमान्
ब्रह्मर्षिः पाण्डवश्रेष्ठ बृहस्पतिर् इवामरान्
तथा वसिष्ठेन सह सौदासः संगतस्तदा
रक्षोभिर्विप्रयुक्तस्तु विश्वामित्रेण योजितैः
तथा द्विजसहायाद्वै न गन्धर्वा न राक्षसाः
शक्ताः प्रार्थयितुं वीर मनसापि महाबलाः
sa hi tānyājayāmāsa sarvānnṛpatisattamān
brahmarṣiḥ pāṇḍavaśreṣṭha bṛhaspatir ivāmarān
tathā vasiṣṭhena saha saudāsaḥ saṃgatastadā
rakṣobhirviprayuktastu viśvāmitreṇa yojitaiḥ
tathā dvijasahāyādvai na gandharvā na rākṣasāḥ
śaktāḥ prārthayituṃ vīra manasāpi mahābalāḥ
- 12
तस्माद्धर्मप्रधानात्मा वेदधर्मविद् ईप्सितः
ब्राह्मणो गुणवान्कश्चित्पुरोधाः प्रविमृश्यताम्
tasmāddharmapradhānātmā vedadharmavid īpsitaḥ
brāhmaṇo guṇavānkaścitpurodhāḥ pravimṛśyatām
- 13
क्षत्रियेण हि जातेन पृथिवीं जेतुम् इच्छता
पूर्वं पुरोहितः कार्यः पार्थ राज्याभिवृद्धये
kṣatriyeṇa hi jātena pṛthivīṃ jetum icchatā
pūrvaṃ purohitaḥ kāryaḥ pārtha rājyābhivṛddhaye
- 14
महीं जिगीषता राज्ञा ब्रह्म कार्यं पुरःसरम्
तस्मात्पुरोहितः कश्चिद्गुणवान् अस्तु वो द्विजः
विद्वान्भवतु वो विप्रो धर्मकामार्थतत्त्ववित्
mahīṃ jigīṣatā rājñā brahma kāryaṃ puraḥsaram
tasmātpurohitaḥ kaścidguṇavān astu vo dvijaḥ
vidvānbhavatu vo vipro dharmakāmārthatattvavit

