30 shlokas
- 1
नारद उवाच
जित्वा तु पृथिवीं दैत्यौ निःसपत्नौ गतव्यथौ
कृत्वा त्रैलोक्यम् अव्यग्रं कृतकृत्यौ बभूवतुः
nārada uvāca
jitvā tu pṛthivīṃ daityau niḥsapatnau gatavyathau
kṛtvā trailokyam avyagraṃ kṛtakṛtyau babhūvatuḥ
- 2
देवगन्धर्वयक्षाणां नागपार्थिवरक्षसाम्
आदाय सर्वरत्नानि परां तुष्टिम् उपागतौ
devagandharvayakṣāṇāṃ nāgapārthivarakṣasām
ādāya sarvaratnāni parāṃ tuṣṭim upāgatau
- 3
यदा न प्रतिषेद्धारस्तयोः सन्तीह केचन
निरुद्योगौ तदा भूत्वा विजह्राते ऽमराविव
yadā na pratiṣeddhārastayoḥ santīha kecana
nirudyogau tadā bhūtvā vijahrāte 'marāviva
- 4
स्त्रीभिर्माल्यैश्च गन्धैश्च भक्षैर्भोज्यैश्च पुष्कलैः
पानैश्च विविधैर्हृद्यैः परां प्रीतिम् अवापतुः
strībhirmālyaiśca gandhaiśca bhakṣairbhojyaiśca puṣkalaiḥ
pānaiśca vividhairhṛdyaiḥ parāṃ prītim avāpatuḥ
- 5
अन्तःपुरे वनोद्याने पर्वतोपवनेषु च
यथेप्सितेषु देशेषु विजह्राते ऽमराविव
antaḥpure vanodyāne parvatopavaneṣu ca
yathepsiteṣu deśeṣu vijahrāte 'marāviva
- 6
ततः कदाचिद्विन्ध्यस्य पृष्ठे समशिलातले
पुष्पिताग्रेषु शालेषु विहारम् अभिजग्मतुः
tataḥ kadācidvindhyasya pṛṣṭhe samaśilātale
puṣpitāgreṣu śāleṣu vihāram abhijagmatuḥ
- 7
दिव्येषु सर्वकामेषु समानीतेषु तत्र तौ
वरासनेषु संहृष्टौ सह स्त्रीभिर्निषेदतुः
divyeṣu sarvakāmeṣu samānīteṣu tatra tau
varāsaneṣu saṃhṛṣṭau saha strībhirniṣedatuḥ
- 8
ततो वादित्रनृत्ताभ्याम् उपातिष्ठन्त तौ स्त्रियः
गीतैश्च स्तुतिसंयुक्तैः प्रीत्यर्थम् उपजग्मिरे
नामापि तस्याः संहारं विकारं च करोति वै
किं पुनर्दर्शनं तस्या विलासोल्लासितं प्रभो
रहःप्रचारकुशला मृदुगद्गदभाषिणी
किं नु नारी छलयति सुरक्ता तु सुलोचना
मुनेर् अपि मनो वश्यं सरागं कुरुते ऽङ्गना
प्रसन्नं कान्तिजननं संध्येव शशिमण्डलम्
मनः प्रह्लादयन्तीभिर्मर्दयन्तीभिर् अप्यलम्
महान्तो ऽपि हि भिद्यन्ते स्त्रीभिर् अद्भिर् इवाचलाः
tato vāditranṛttābhyām upātiṣṭhanta tau striyaḥ
gītaiśca stutisaṃyuktaiḥ prītyartham upajagmire
nāmāpi tasyāḥ saṃhāraṃ vikāraṃ ca karoti vai
kiṃ punardarśanaṃ tasyā vilāsollāsitaṃ prabho
rahaḥpracārakuśalā mṛdugadgadabhāṣiṇī
kiṃ nu nārī chalayati suraktā tu sulocanā
muner api mano vaśyaṃ sarāgaṃ kurute 'ṅganā
prasannaṃ kāntijananaṃ saṃdhyeva śaśimaṇḍalam
manaḥ prahlādayantībhirmardayantībhir apyalam
mahānto 'pi hi bhidyante strībhir adbhir ivācalāḥ
- 9
ततस्तिलोत्तमा तत्र वने पुष्पाणि चिन्वती
वेषम् आक्षिप्तम् आधाय रक्तेनैकेन वाससा
tatastilottamā tatra vane puṣpāṇi cinvatī
veṣam ākṣiptam ādhāya raktenaikena vāsasā
- 10
नदीतीरेषु जातान्सा कर्णिकारान्विचिन्वती
शनैर्जगाम तं देशं यत्रास्तां तौ महासुरौ
nadītīreṣu jātānsā karṇikārānvicinvatī
śanairjagāma taṃ deśaṃ yatrāstāṃ tau mahāsurau
- 11
तौ तु पीत्वा वरं पानं मदरक्तान्तलोचनौ
दृष्ट्वैव तां वरारोहां व्यथितौ संबभूवतुः
tau tu pītvā varaṃ pānaṃ madaraktāntalocanau
dṛṣṭvaiva tāṃ varārohāṃ vyathitau saṃbabhūvatuḥ
- 12
तावुत्पत्यासनं हित्वा जग्मतुर्यत्र सा स्थिता
उभौ च कामसंमत्तावुभौ प्रार्थयतश्च ताम्
tāvutpatyāsanaṃ hitvā jagmaturyatra sā sthitā
ubhau ca kāmasaṃmattāvubhau prārthayataśca tām
- 13
दक्षिणे तां करे सुभ्रूं सुन्दो जग्राह पाणिना
उपसुन्दो ऽपि जग्राह वामे पाणौ तिलोत्तमाम्
dakṣiṇe tāṃ kare subhrūṃ sundo jagrāha pāṇinā
upasundo 'pi jagrāha vāme pāṇau tilottamām
- 14
वरप्रदानमत्तौ तावौरसेन बलेन च
धनरत्नमदाभ्यां च सुरापानमदेन च
तौ कटाक्षेण दैत्येन्द्रावाकर्षन्ती मुहुर्मुहुः
दक्षिणेन कटाक्षेण सुन्दं जग्राह भामिनी
वामेनैव कटाक्षेण उपसुन्दं जिघूक्षती
गन्धाभरणरूपैस्तौ व्यामोहम् उपजग्मतुः
varapradānamattau tāvaurasena balena ca
dhanaratnamadābhyāṃ ca surāpānamadena ca
tau kaṭākṣeṇa daityendrāvākarṣantī muhurmuhuḥ
dakṣiṇena kaṭākṣeṇa sundaṃ jagrāha bhāminī
vāmenaiva kaṭākṣeṇa upasundaṃ jighūkṣatī
gandhābharaṇarūpaistau vyāmoham upajagmatuḥ
- 15
सर्वैर् एतैर्मदैर्मत्तावन्योन्यं भ्रुकुटीकृतौ
मदकामसमाविष्टौ परस्परम् अथोचतुः
sarvair etairmadairmattāvanyonyaṃ bhrukuṭīkṛtau
madakāmasamāviṣṭau parasparam athocatuḥ
- 16
मम भार्या तव गुरुर् इति सुन्दो ऽभ्यभाषत
मम भार्या तव वधूर् उपसुन्दो ऽभ्यभाषत
mama bhāryā tava gurur iti sundo 'bhyabhāṣata
mama bhāryā tava vadhūr upasundo 'bhyabhāṣata
- 17
नैषा तव ममैषेति तत्र तौ मन्युर् आविशत्
तस्या रूपेण संमत्तौ विगतस्नेहसौहृदौ
तस्या हेतोर्गदे भीमे तावुभावप्यगृह्णताम्
naiṣā tava mamaiṣeti tatra tau manyur āviśat
tasyā rūpeṇa saṃmattau vigatasnehasauhṛdau
tasyā hetorgade bhīme tāvubhāvapyagṛhṇatām
- 18
तौ प्रगृह्य गदे भीमे तस्याः कामेन मोहितौ
अहं पूर्वम् अहं पूर्वम् इत्यन्योन्यं निजघ्नतुः
tau pragṛhya gade bhīme tasyāḥ kāmena mohitau
ahaṃ pūrvam ahaṃ pūrvam ityanyonyaṃ nijaghnatuḥ
- 19
तौ गदाभिहतौ भीमौ पेततुर्धरणीतले
रुधिरेणावलिप्ताङ्गौ द्वाविवार्कौ नभश्च्युतौ
tau gadābhihatau bhīmau petaturdharaṇītale
rudhireṇāvaliptāṅgau dvāvivārkau nabhaścyutau
- 20
ततस्ता विद्रुता नार्यः स च दैत्यगणस्तदा
पातालम् अगमत्सर्वो विषादभयकम्पितः
tatastā vidrutā nāryaḥ sa ca daityagaṇastadā
pātālam agamatsarvo viṣādabhayakampitaḥ
- 21
ततः पितामहस्तत्र सह देवैर्महर्षिभिः
आजगाम विशुद्धात्मा पूजयिष्यंस्तिलोत्तमाम्
tataḥ pitāmahastatra saha devairmaharṣibhiḥ
ājagāma viśuddhātmā pūjayiṣyaṃstilottamām
- 22
वरेण छन्दिता सा तु ब्रह्मणा प्रीतिम् एव ह
वरयामास तत्रैनां प्रीतः प्राह पितामहः
vareṇa chanditā sā tu brahmaṇā prītim eva ha
varayāmāsa tatraināṃ prītaḥ prāha pitāmahaḥ
- 23
आदित्यचरितांल्लोकान्विचरिष्यसि भामिनि
तेजसा च सुदृष्टां त्वां न करिष्यति कश्चन
ādityacaritāṃllokānvicariṣyasi bhāmini
tejasā ca sudṛṣṭāṃ tvāṃ na kariṣyati kaścana
- 24
एवं तस्यै वरं दत्त्वा सर्वलोकपितामहः
इन्द्रे त्रैलोक्यम् आधाय ब्रह्मलोकं गतः प्रभुः
evaṃ tasyai varaṃ dattvā sarvalokapitāmahaḥ
indre trailokyam ādhāya brahmalokaṃ gataḥ prabhuḥ
- 25
एवं तौ सहितौ भूत्वा सर्वार्थेष्वेकनिश्चयौ
तिलोत्तमार्थे संक्रुद्धावन्योन्यम् अभिजघ्नतुः
evaṃ tau sahitau bhūtvā sarvārtheṣvekaniścayau
tilottamārthe saṃkruddhāvanyonyam abhijaghnatuḥ
- 26
तस्माद्ब्रवीमि वः स्नेहात्सर्वान्भरतसत्तमान्
यथा वो नात्र भेदः स्यात्सर्वेषां द्रौपदीकृते
तथा कुरुत भद्रं वो मम चेत्प्रियम् इच्छथ
यथा सुन्दोपसुन्दाभ्यां तथा न स्याद्युधिष्ठिर
tasmādbravīmi vaḥ snehātsarvānbharatasattamān
yathā vo nātra bhedaḥ syātsarveṣāṃ draupadīkṛte
tathā kuruta bhadraṃ vo mama cetpriyam icchatha
yathā sundopasundābhyāṃ tathā na syādyudhiṣṭhira
- 27
वैशंपायन उवाच
एवम् उक्ता महात्मानो नारदेन महर्षिणा
समयं चक्रिरे राजंस्ते ऽन्योन्येन समागताः
समक्षं तस्य देवर्षेर्नारदस्यामितौजसः
एकैकस्य गृहे कृष्णा वसेद्वर्षम् अकल्मषा
vaiśaṃpāyana uvāca
evam uktā mahātmāno nāradena maharṣiṇā
samayaṃ cakrire rājaṃste 'nyonyena samāgatāḥ
samakṣaṃ tasya devarṣernāradasyāmitaujasaḥ
ekaikasya gṛhe kṛṣṇā vasedvarṣam akalmaṣā
- 28
द्रौपद्या नः सहासीनम् अन्योन्यं यो ऽभिदर्शयेत्
स नो द्वादश वर्षाणि ब्रह्मचारी वने वसेत्
draupadyā naḥ sahāsīnam anyonyaṃ yo 'bhidarśayet
sa no dvādaśa varṣāṇi brahmacārī vane vaset
- 29
कृते तु समये तस्मिन्पाण्डवैर्धर्मचारिभिः
ततः स भगवांस्तत्र पाण्डवैर् अर्चितः प्रभुः
नारदो ऽप्यगमत्प्रीत इष्टं देशं महामुनिः
kṛte tu samaye tasminpāṇḍavairdharmacāribhiḥ
tataḥ sa bhagavāṃstatra pāṇḍavair arcitaḥ prabhuḥ
nārado 'pyagamatprīta iṣṭaṃ deśaṃ mahāmuniḥ
- 30
एवं तैः समयः पूर्वं कृतो नारदचोदितैः
न चाभिद्यन्त ते सर्वे तदान्योन्येन भारत
एतद्विस्तरतः सर्वम् आख्यातं ते नरेश्वर
काले च तस्मिन्सम्पन्नं यथावज्जनमेजय
evaṃ taiḥ samayaḥ pūrvaṃ kṛto nāradacoditaiḥ
na cābhidyanta te sarve tadānyonyena bhārata
etadvistarataḥ sarvam ākhyātaṃ te nareśvara
kāle ca tasminsampannaṃ yathāvajjanamejaya

