Sanskrit

23 shlokas

  1. 1
  2. 2
  3. 3
  4. 4
  5. 5
  6. 6
  7. 7
  8. 8
  9. 9

    अथ तेषूपविष्टेषु सर्वेष्वेव महात्मसु

    आययौ धर्मराजं तु द्रष्टुकामो ऽथ नारदः

    तथा नक्षत्रजुष्टेन सुपर्णचरितेन च

    चन्द्रसूर्यप्रकाशेन सेवितेन महर्षिभिः

    नभःस्थलेन दिव्येन दुर्लभेनातपस्विनाम्

    भूतार्चितो भूतधरां राष्ट्रं नगरमालिनीम्

    अवेक्षमाणो द्युतिमान् आजगाम महातपाः

    सर्ववेदान्तगो विप्रः सर्वविद्यासु पारगः

    परेण तपसा युक्तो ब्राह्मेण तपसा वृतः

    नये नीतौ च नियतो विश्रुतश्च महामुनिः

    परात्परतरं प्राप्तो धर्मात्समभिजग्मिवान्

    भावितात्मा गतरजाः शान्तो मृदुऋजुर्द्विजः

    धर्मेणाभिगतः सर्वैर्देवदानवमानवैः

    क्षीणकर्मसु पापेषु भूतेषु विविधेषु च

    सर्वथा कृतमर्यादो देवेषु विविधेषु च

    शतशः सोमपा यज्ञे पुण्यकर्मकृद् अग्निचित्

    ऋक्सामयजुषां वेत्ता न्यायवृत्तान्तकोविदः

    ऋजुर् आरोहवाञ्शुक्लो भूयिष्ठपथिको ऽनघः

    श्लक्ष्णया शिखयोपेतः सम्पन्नः परमत्विषा

    अवदाते च सूक्ष्मे च दिव्ये च रुचिरे शुभे

    महेन्द्रदत्ते महती बिभ्रत्परमवाससी

    जाम्बूनदमये दिव्ये गण्डूपदमुखेन वै

    अग्न्यर्कसदृशे दिव्ये धारयन्कुण्डले शुभे

    राजतच्छत्रम् उच्छ्रित्य चित्रं परमवर्चसम्

    प्राप्य दुष्प्रापम् अन्येन ब्रह्मवर्चसम् उत्तमम्

    भवने भूमिपालस्य बृहस्पतिर् इवाप्लुतः

    संहितायां च सर्वेषां स्थितस्योपस्थितस्य च

    द्विपदस्य च धर्मस्य क्रमधर्मस्य पारगः

    गाथासामानुसामज्ञः साम्नां परमवल्गुनाम्

    आत्मना सर्वमोक्षिभ्यः कृतिमान्कृत्यवित्तथा

    योक्ता धर्मे बहुविधे मनो मतिमतां वरः

    विदितार्थः स्वसमयच्छेत्ता निगमसंशयान्

    अर्थनिर्वचने नित्यं संशयच्छिद् असंशयः

    प्रकृत्या धर्मकुशलो नानाधर्मविशारदः

    लोपेनागमधर्मेण संक्रमेण च वृत्तिषु

    एकशब्दांश्च नानार्थान् एकार्थांश्च पृथक्श्रुतीन्

    पृथग् अर्थाभिधानं च प्रयोगाणाम् अवेक्षिता

    प्रमाणभूतो लोकस्य सर्वाधिकरणेषु च

    सर्ववर्णविकारेषु नित्यं सकलपूजितः

    स्वरे स्वरे च विविधे वृत्तेषु विविधेषु च

    समस्थानेषु सर्वेषु समाम्नायेषु धातुषु

    उद्देश्यानां समाख्याता सर्वम् आख्यातम् उद्दिशन्

    अभिसंधिषु तत्त्वज्ञः पदान्यङ्गान्यनुस्मरन्

    कालधर्मेण निर्दिष्टं यथार्थं च विचारयन्

    चिकीर्षितं च यो वेत्ता यथा लोकेन संवृतम्

    विभाषितं च समयं भाषितं हृदयंगमम्

    आत्मने च परस्मै च स्वरसंस्कारयोगवान्

    एषां स्वराणां ज्ञाता च बोद्धा प्रवचनस्वरान्

    विज्ञाता उक्तवाक्यानाम् एकतां बहुतां तथा

    बोद्धा च परमार्थांश्च विविधांश्च व्यतिक्रमान्

    अभेदतश्च बहुशो बहुशश्चापि भेदतः

    वचनानां च विविधान् आदेशांश्च समीक्षिता

    नानार्थकुशलस्तत्र तद्धितेषु च कृत्स्नशः

    परिभूषयिता वाचां वर्णतः स्वरतो ऽर्थतः

    प्रत्ययांश्च समाख्याता नियतं प्रतिधातुकम्

    पञ्च चाक्षरजातानि स्वरसंज्ञानि यानि च

    नारदस्त्वथ देवर्षिर् आजगाम यदृच्छया

    तम् आगतम् ऋषिं दृष्ट्वा प्रत्युद्गम्याभिवाद्य च

    आसनं रुचिरं तस्मै प्रददौ स्वं युधिष्ठिरः

    कृष्णाजिनोत्तरे तस्मिन्न् उपविष्टो महान् ऋषिः

    atha teṣūpaviṣṭeṣu sarveṣveva mahātmasu

    āyayau dharmarājaṃ tu draṣṭukāmo 'tha nāradaḥ

    tathā nakṣatrajuṣṭena suparṇacaritena ca

    candrasūryaprakāśena sevitena maharṣibhiḥ

    nabhaḥsthalena divyena durlabhenātapasvinām

    bhūtārcito bhūtadharāṃ rāṣṭraṃ nagaramālinīm

    avekṣamāṇo dyutimān ājagāma mahātapāḥ

    sarvavedāntago vipraḥ sarvavidyāsu pāragaḥ

    pareṇa tapasā yukto brāhmeṇa tapasā vṛtaḥ

    naye nītau ca niyato viśrutaśca mahāmuniḥ

    parātparataraṃ prāpto dharmātsamabhijagmivān

    bhāvitātmā gatarajāḥ śānto mṛduṛjurdvijaḥ

    dharmeṇābhigataḥ sarvairdevadānavamānavaiḥ

    kṣīṇakarmasu pāpeṣu bhūteṣu vividheṣu ca

    sarvathā kṛtamaryādo deveṣu vividheṣu ca

    śataśaḥ somapā yajñe puṇyakarmakṛd agnicit

    ṛksāmayajuṣāṃ vettā nyāyavṛttāntakovidaḥ

    ṛjur ārohavāñśuklo bhūyiṣṭhapathiko 'naghaḥ

    ślakṣṇayā śikhayopetaḥ sampannaḥ paramatviṣā

    avadāte ca sūkṣme ca divye ca rucire śubhe

    mahendradatte mahatī bibhratparamavāsasī

    jāmbūnadamaye divye gaṇḍūpadamukhena vai

    agnyarkasadṛśe divye dhārayankuṇḍale śubhe

    rājatacchatram ucchritya citraṃ paramavarcasam

    prāpya duṣprāpam anyena brahmavarcasam uttamam

    bhavane bhūmipālasya bṛhaspatir ivāplutaḥ

    saṃhitāyāṃ ca sarveṣāṃ sthitasyopasthitasya ca

    dvipadasya ca dharmasya kramadharmasya pāragaḥ

    gāthāsāmānusāmajñaḥ sāmnāṃ paramavalgunām

    ātmanā sarvamokṣibhyaḥ kṛtimānkṛtyavittathā

    yoktā dharme bahuvidhe mano matimatāṃ varaḥ

    viditārthaḥ svasamayacchettā nigamasaṃśayān

    arthanirvacane nityaṃ saṃśayacchid asaṃśayaḥ

    prakṛtyā dharmakuśalo nānādharmaviśāradaḥ

    lopenāgamadharmeṇa saṃkrameṇa ca vṛttiṣu

    ekaśabdāṃśca nānārthān ekārthāṃśca pṛthakśrutīn

    pṛthag arthābhidhānaṃ ca prayogāṇām avekṣitā

    pramāṇabhūto lokasya sarvādhikaraṇeṣu ca

    sarvavarṇavikāreṣu nityaṃ sakalapūjitaḥ

    svare svare ca vividhe vṛtteṣu vividheṣu ca

    samasthāneṣu sarveṣu samāmnāyeṣu dhātuṣu

    uddeśyānāṃ samākhyātā sarvam ākhyātam uddiśan

    abhisaṃdhiṣu tattvajñaḥ padānyaṅgānyanusmaran

    kāladharmeṇa nirdiṣṭaṃ yathārthaṃ ca vicārayan

    cikīrṣitaṃ ca yo vettā yathā lokena saṃvṛtam

    vibhāṣitaṃ ca samayaṃ bhāṣitaṃ hṛdayaṃgamam

    ātmane ca parasmai ca svarasaṃskārayogavān

    eṣāṃ svarāṇāṃ jñātā ca boddhā pravacanasvarān

    vijñātā uktavākyānām ekatāṃ bahutāṃ tathā

    boddhā ca paramārthāṃśca vividhāṃśca vyatikramān

    abhedataśca bahuśo bahuśaścāpi bhedataḥ

    vacanānāṃ ca vividhān ādeśāṃśca samīkṣitā

    nānārthakuśalastatra taddhiteṣu ca kṛtsnaśaḥ

    paribhūṣayitā vācāṃ varṇataḥ svarato 'rthataḥ

    pratyayāṃśca samākhyātā niyataṃ pratidhātukam

    pañca cākṣarajātāni svarasaṃjñāni yāni ca

    nāradastvatha devarṣir ājagāma yadṛcchayā

    tam āgatam ṛṣiṃ dṛṣṭvā pratyudgamyābhivādya ca

    āsanaṃ ruciraṃ tasmai pradadau svaṃ yudhiṣṭhiraḥ

    kṛṣṇājinottare tasminn upaviṣṭo mahān ṛṣiḥ

  10. 10
  11. 11
  12. 12
  13. 13
  14. 14
  15. 15
  16. 16
  17. 17
  18. 18
  19. 19
  20. 20
  21. 21
  22. 22
  23. 23