18 shlokas
- 1
वैशंपायन उवाच
ततो दुर्योधनो राजा सर्वास्ताः प्रकृतीः शनैः
अर्थमानप्रदानाभ्यां संजहार सहानुजः
युयुत्सुम् अपनीयैकं धार्तराष्ट्राः सहोदराः
vaiśaṃpāyana uvāca
tato duryodhano rājā sarvāstāḥ prakṛtīḥ śanaiḥ
arthamānapradānābhyāṃ saṃjahāra sahānujaḥ
yuyutsum apanīyaikaṃ dhārtarāṣṭrāḥ sahodarāḥ
- 2
धृतराष्ट्रप्रयुक्तास्तु केचित्कुशलमन्त्रिणः
कथयांचक्रिरे रम्यं नगरं वारणावतम्
dhṛtarāṣṭraprayuktāstu kecitkuśalamantriṇaḥ
kathayāṃcakrire ramyaṃ nagaraṃ vāraṇāvatam
- 3
अयं समाजः सुमहान्रमणीयतमो भुवि
उपस्थितः पशुपतेर्नगरे वारणावते
ayaṃ samājaḥ sumahānramaṇīyatamo bhuvi
upasthitaḥ paśupaternagare vāraṇāvate
- 4
सर्वरत्नसमाकीर्णे पुंसां देशे मनोरमे
इत्येवं धृतराष्ट्रस्य वचनाच्चक्रिरे कथाः
sarvaratnasamākīrṇe puṃsāṃ deśe manorame
ityevaṃ dhṛtarāṣṭrasya vacanāccakrire kathāḥ
- 5
कथ्यमाने तथा रम्ये नगरे वारणावते
गमने पाण्डुपुत्राणां जज्ञे तत्र मतिर्नृप
kathyamāne tathā ramye nagare vāraṇāvate
gamane pāṇḍuputrāṇāṃ jajñe tatra matirnṛpa
- 6
यदा त्वमन्यत नृपो जातकौतूहला इति
उवाचैनान् अथ तदा पाण्डवान् अम्बिकासुतः
अधीतानि च शास्त्राणि युष्माभिर् इह कृत्स्नशः
अस्त्राणि च तथा द्रोणाद्गौतमाच्च शरद्वतः
सो ऽहम् एवंगते तात चिन्तयामि समन्ततः
रक्षणे व्यवहारे च राज्यस्य सततं हिताः
yadā tvamanyata nṛpo jātakautūhalā iti
uvācainān atha tadā pāṇḍavān ambikāsutaḥ
adhītāni ca śāstrāṇi yuṣmābhir iha kṛtsnaśaḥ
astrāṇi ca tathā droṇādgautamācca śaradvataḥ
so 'ham evaṃgate tāta cintayāmi samantataḥ
rakṣaṇe vyavahāre ca rājyasya satataṃ hitāḥ
- 7
ममेमे पुरुषा नित्यं कथयन्ति पुनः पुनः
रमणीयतरं लोके नगरं वारणावतम्
mameme puruṣā nityaṃ kathayanti punaḥ punaḥ
ramaṇīyataraṃ loke nagaraṃ vāraṇāvatam
- 8
ते तात यदि मन्यध्वम् उत्सवं वारणावते
सगणाः सानुयात्राश्च विहरध्वं यथामराः
te tāta yadi manyadhvam utsavaṃ vāraṇāvate
sagaṇāḥ sānuyātrāśca viharadhvaṃ yathāmarāḥ
- 9
ब्राह्मणेभ्यश्च रत्नानि गायनेभ्यश्च सर्वशः
प्रयच्छध्वं यथाकामं देवा इव सुवर्चसः
brāhmaṇebhyaśca ratnāni gāyanebhyaśca sarvaśaḥ
prayacchadhvaṃ yathākāmaṃ devā iva suvarcasaḥ
- 10
कंचित्कालं विहृत्यैवम् अनुभूय परां मुदम्
इदं वै हास्तिनपुरं सुखिनः पुनर् एष्यथ
निवसध्वं च तत्रैव संरक्षणपरायणाः
वैलक्षण्यं हि तत्रैव भविष्यति परंतपाः
नगरं पुनर् एवेदम् उपयास्यथ पाण्डवाः
kaṃcitkālaṃ vihṛtyaivam anubhūya parāṃ mudam
idaṃ vai hāstinapuraṃ sukhinaḥ punar eṣyatha
nivasadhvaṃ ca tatraiva saṃrakṣaṇaparāyaṇāḥ
vailakṣaṇyaṃ hi tatraiva bhaviṣyati paraṃtapāḥ
nagaraṃ punar evedam upayāsyatha pāṇḍavāḥ
- 11
धृतराष्ट्रस्य तं कामम् अनुबुद्ध्वा युधिष्ठिरः
आत्मनश्चासहायत्वं तथेति प्रत्युवाच तम्
dhṛtarāṣṭrasya taṃ kāmam anubuddhvā yudhiṣṭhiraḥ
ātmanaścāsahāyatvaṃ tatheti pratyuvāca tam
- 12
ततो भीष्मं महाप्राज्ञं विदुरं च महामतिम्
द्रोणं च बाह्लिकं चैव सोमदत्तं च कौरवम्
tato bhīṣmaṃ mahāprājñaṃ viduraṃ ca mahāmatim
droṇaṃ ca bāhlikaṃ caiva somadattaṃ ca kauravam
- 13
कृपम् आचार्यपुत्रं च गान्धारीं च यशस्विनीम्
भूरिश्रवसम् एव च
मान्यान् अन्यान् अमात्यांश्च ब्राह्मणांश्च तपोधनान्
पुरोहितांश्च पौरांश्च
सर्वमातॄर् उपस्पृष्ट्वा विदुरस्य च योषितः
युधिष्ठिरः शनैर्दीनम् उवाचेदं वचस्तदा
kṛpam ācāryaputraṃ ca gāndhārīṃ ca yaśasvinīm
bhūriśravasam eva ca
mānyān anyān amātyāṃśca brāhmaṇāṃśca tapodhanān
purohitāṃśca paurāṃśca
sarvamātṝr upaspṛṣṭvā vidurasya ca yoṣitaḥ
yudhiṣṭhiraḥ śanairdīnam uvācedaṃ vacastadā
- 14
रमणीये जनाकीर्णे नगरे वारणावते
सगणास्तात वत्स्यामो धृतराष्ट्रस्य शासनात्
ramaṇīye janākīrṇe nagare vāraṇāvate
sagaṇāstāta vatsyāmo dhṛtarāṣṭrasya śāsanāt
- 15
प्रसन्नमनसः सर्वे पुण्या वाचो विमुञ्चत
आशीर्भिर्वर्धितान् अस्मान्न पापं प्रसहिष्यति
prasannamanasaḥ sarve puṇyā vāco vimuñcata
āśīrbhirvardhitān asmānna pāpaṃ prasahiṣyati
- 16
एवम् उक्तास्तु ते सर्वे पाण्डुपुत्रेण कौरवाः
प्रसन्नवदना भूत्वा ते ऽभ्यवर्तन्त पाण्डवान्
evam uktāstu te sarve pāṇḍuputreṇa kauravāḥ
prasannavadanā bhūtvā te 'bhyavartanta pāṇḍavān
- 17
स्वस्त्यस्तु वः पथि सदा भूतेभ्यश्चैव सर्वशः
मा च वो ऽस्त्वशुभं किंचित्सर्वतः पाण्डुनन्दनाः
svastyastu vaḥ pathi sadā bhūtebhyaścaiva sarvaśaḥ
mā ca vo 'stvaśubhaṃ kiṃcitsarvataḥ pāṇḍunandanāḥ
- 18
ततः कृतस्वस्त्ययना राज्यलाभाय पाण्डवाः
कृत्वा सर्वाणि कार्याणि प्रययुर्वारणावतम्
tataḥ kṛtasvastyayanā rājyalābhāya pāṇḍavāḥ
kṛtvā sarvāṇi kāryāṇi prayayurvāraṇāvatam

