32 shlokas
- 1
वैशंपायन उवाच
तत आहूय पाञ्चाल्यो राजपुत्रं युधिष्ठिरम्
परिग्रहेण ब्राह्मेण परिगृह्य महाद्युतिः
vaiśaṃpāyana uvāca
tata āhūya pāñcālyo rājaputraṃ yudhiṣṭhiram
parigraheṇa brāhmeṇa parigṛhya mahādyutiḥ
- 2
पर्यपृच्छद् अदीनात्मा कुन्तीपुत्रं सुवर्चसम्
कथं जानीम भवतः क्षत्रियान्ब्राह्मणान् उत
paryapṛcchad adīnātmā kuntīputraṃ suvarcasam
kathaṃ jānīma bhavataḥ kṣatriyānbrāhmaṇān uta
- 3
वैश्यान्वा गुणसम्पन्नान् उत वा शूद्रयोनिजान्
मायाम् आस्थाय वा सिद्धांश्चरतः सर्वतोदिशम्
vaiśyānvā guṇasampannān uta vā śūdrayonijān
māyām āsthāya vā siddhāṃścarataḥ sarvatodiśam
- 4
कृष्णाहेतोर् अनुप्राप्तान्दिवः संदर्शनार्थिनः
ब्रवीतु नो भवान्सत्यं संदेहो ह्यत्र नो महान्
kṛṣṇāhetor anuprāptāndivaḥ saṃdarśanārthinaḥ
bravītu no bhavānsatyaṃ saṃdeho hyatra no mahān
- 5
अपि नः संशयस्यान्ते मनस्तुष्टिर् इहाविशेत्
अपि नो भागधेयानि शुभानि स्युः परंतप
api naḥ saṃśayasyānte manastuṣṭir ihāviśet
api no bhāgadheyāni śubhāni syuḥ paraṃtapa
- 6
कामया ब्रूहि सत्यं त्वं सत्यं राजसु शोभते
इष्टापूर्तेन च तथा वक्तव्यम् अनृतं न तु
kāmayā brūhi satyaṃ tvaṃ satyaṃ rājasu śobhate
iṣṭāpūrtena ca tathā vaktavyam anṛtaṃ na tu
- 7
श्रुत्वा ह्यमरसंकाश तव वाक्यम् अरिंदम
ध्रुवं विवाहकरणम् आस्थास्यामि विधानतः
śrutvā hyamarasaṃkāśa tava vākyam ariṃdama
dhruvaṃ vivāhakaraṇam āsthāsyāmi vidhānataḥ
- 8
युधिष्ठिर उवाच
मा राजन्विमना भूस्त्वं पाञ्चाल्य प्रीतिर् अस्तु ते
ईप्सितस्ते ध्रुवः कामः संवृत्तो ऽयम् असंशयम्
yudhiṣṭhira uvāca
mā rājanvimanā bhūstvaṃ pāñcālya prītir astu te
īpsitaste dhruvaḥ kāmaḥ saṃvṛtto 'yam asaṃśayam
- 9
वयं हि क्षत्रिया राजन्पाण्डोः पुत्रा महात्मनः
ज्येष्ठं मां विद्धि कौन्तेयं भीमसेनार्जुनाविमौ
याभ्यां तव सुता राजन्निर्जिता राजसंसदि
vayaṃ hi kṣatriyā rājanpāṇḍoḥ putrā mahātmanaḥ
jyeṣṭhaṃ māṃ viddhi kaunteyaṃ bhīmasenārjunāvimau
yābhyāṃ tava sutā rājannirjitā rājasaṃsadi
- 10
यमौ तु तत्र राजेन्द्र यत्र कृष्णा प्रतिष्ठिता
व्येतु ते मानसं दुःखं क्षत्रियाः स्मो नरर्षभ
पद्मिनीव सुतेयं ते ह्रदाद् अन्यं ह्रदं गता
yamau tu tatra rājendra yatra kṛṣṇā pratiṣṭhitā
vyetu te mānasaṃ duḥkhaṃ kṣatriyāḥ smo nararṣabha
padminīva suteyaṃ te hradād anyaṃ hradaṃ gatā
- 11
इति तथ्यं महाराज सर्वम् एतद्ब्रवीमि ते
भवान्हि गुरुर् अस्माकं परमं च परायणम्
iti tathyaṃ mahārāja sarvam etadbravīmi te
bhavānhi gurur asmākaṃ paramaṃ ca parāyaṇam
- 12
वैशंपायन उवाच
ततः स द्रुपदो राजा हर्षव्याकुललोचनः
प्रतिवक्तुं तदा युक्तं नाशकत्तं युधिष्ठिरम्
vaiśaṃpāyana uvāca
tataḥ sa drupado rājā harṣavyākulalocanaḥ
prativaktuṃ tadā yuktaṃ nāśakattaṃ yudhiṣṭhiram
- 13
यत्नेन तु स तं हर्षं संनिगृह्य परंतपः
अनुरूपं ततो राजा प्रत्युवाच युधिष्ठिरम्
yatnena tu sa taṃ harṣaṃ saṃnigṛhya paraṃtapaḥ
anurūpaṃ tato rājā pratyuvāca yudhiṣṭhiram
- 14
पप्रच्छ चैनं धर्मात्मा यथा ते प्रद्रुताः पुरा
स तस्मै सर्वम् आचख्यावानुपूर्व्येण पाण्डवः
papraccha cainaṃ dharmātmā yathā te pradrutāḥ purā
sa tasmai sarvam ācakhyāvānupūrvyeṇa pāṇḍavaḥ
- 15
तच्छ्रुत्वा द्रुपदो राजा कुन्तीपुत्रस्य भाषितम्
विगर्हयामास तदा धृतराष्ट्रं जनेश्वरम्
tacchrutvā drupado rājā kuntīputrasya bhāṣitam
vigarhayāmāsa tadā dhṛtarāṣṭraṃ janeśvaram
- 16
आश्वासयामास च तं कुन्तीपुत्रं युधिष्ठिरम्
प्रतिजज्ञे च राज्याय द्रुपदो वदतां वरः
āśvāsayāmāsa ca taṃ kuntīputraṃ yudhiṣṭhiram
pratijajñe ca rājyāya drupado vadatāṃ varaḥ
- 17
ततः कुन्ती च कृष्णा च भीमसेनार्जुनावपि
यमौ च राज्ञा संदिष्टौ विविशुर्भवनं महत्
tataḥ kuntī ca kṛṣṇā ca bhīmasenārjunāvapi
yamau ca rājñā saṃdiṣṭau viviśurbhavanaṃ mahat
- 18
तत्र ते न्यवसन्राजन्यज्ञसेनेन पूजिताः
प्रत्याश्वस्तांस्ततो राजा सह पुत्रैर् उवाच तान्
tatra te nyavasanrājanyajñasenena pūjitāḥ
pratyāśvastāṃstato rājā saha putrair uvāca tān
- 19
गृह्णातु विधिवत्पाणिम् अद्यैव कुरुनन्दनः
पुण्ये ऽहनि महाबाहुर् अर्जुनः कुरुतां क्षणम्
gṛhṇātu vidhivatpāṇim adyaiva kurunandanaḥ
puṇye 'hani mahābāhur arjunaḥ kurutāṃ kṣaṇam
- 20
ततस्तम् अब्रवीद्राजा धर्मपुत्रो युधिष्ठिरः
ममापि दारसंबन्धः कार्यस्तावद्विशां पते
तस्मात्पूर्वं मया कार्यं यद्भवान् अनुमन्यते
tatastam abravīdrājā dharmaputro yudhiṣṭhiraḥ
mamāpi dārasaṃbandhaḥ kāryastāvadviśāṃ pate
tasmātpūrvaṃ mayā kāryaṃ yadbhavān anumanyate
- 21
द्रुपद उवाच
भवान्वा विधिवत्पाणिं गृह्णातु दुहितुर्मम
यस्य वा मन्यसे वीर तस्य कृष्णाम् उपादिश
drupada uvāca
bhavānvā vidhivatpāṇiṃ gṛhṇātu duhiturmama
yasya vā manyase vīra tasya kṛṣṇām upādiśa
- 22
युधिष्ठिर उवाच
सर्वेषां द्रौपदी राजन्महिषी नो भविष्यति
एवं हि व्याहृतं पूर्वं मम मात्रा विशां पते
yudhiṣṭhira uvāca
sarveṣāṃ draupadī rājanmahiṣī no bhaviṣyati
evaṃ hi vyāhṛtaṃ pūrvaṃ mama mātrā viśāṃ pate
- 23
अहं चाप्यनिविष्टो वै भीमसेनश्च पाण्डवः
पार्थेन विजिता चैषा रत्नभूता च ते सुता
ahaṃ cāpyaniviṣṭo vai bhīmasenaśca pāṇḍavaḥ
pārthena vijitā caiṣā ratnabhūtā ca te sutā
- 24
एष नः समयो राजन्रत्नस्य सहभोजनम्
न च तं हातुम् इच्छामः समयं राजसत्तम
अक्रमेण निवेशे च धर्मलोपो महान्भवेत्
निर्जिता चैव पार्थेन रत्नभूता च ते सुता
eṣa naḥ samayo rājanratnasya sahabhojanam
na ca taṃ hātum icchāmaḥ samayaṃ rājasattama
akrameṇa niveśe ca dharmalopo mahānbhavet
nirjitā caiva pārthena ratnabhūtā ca te sutā
- 25
सर्वेषां धर्मतः कृष्णा महिषी नो भविष्यति
आनुपूर्व्येण सर्वेषां गृह्णातु ज्वलने करम्
sarveṣāṃ dharmataḥ kṛṣṇā mahiṣī no bhaviṣyati
ānupūrvyeṇa sarveṣāṃ gṛhṇātu jvalane karam
- 26
द्रुपद उवाच
एकस्य बह्व्यो विहिता महिष्यः कुरुनन्दन
नैकस्या बहवः पुंसो विधीयन्ते कदाचन
सो ऽयं न लोके वेदे वा जातु धर्मः प्रशस्यते
drupada uvāca
ekasya bahvyo vihitā mahiṣyaḥ kurunandana
naikasyā bahavaḥ puṃso vidhīyante kadācana
so 'yaṃ na loke vede vā jātu dharmaḥ praśasyate
- 27
लोकवेदविरुद्धं त्वं नाधर्मं धार्मिकः शुचिः
कर्तुम् अर्हसि कौन्तेय कस्मात्ते बुद्धिर् ईदृशी
lokavedaviruddhaṃ tvaṃ nādharmaṃ dhārmikaḥ śuciḥ
kartum arhasi kaunteya kasmātte buddhir īdṛśī
- 28
युधिष्ठिर उवाच
सूक्ष्मो धर्मो महाराज नास्य विद्मो वयं गतिम्
पूर्वेषाम् आनुपूर्व्येण यातं वर्त्मानुयामहे
लोकधर्मविरुद्धो ऽयं धर्मो धर्मभृतां वर
yudhiṣṭhira uvāca
sūkṣmo dharmo mahārāja nāsya vidmo vayaṃ gatim
pūrveṣām ānupūrvyeṇa yātaṃ vartmānuyāmahe
lokadharmaviruddho 'yaṃ dharmo dharmabhṛtāṃ vara
- 29
न मे वाग् अनृतं प्राह नाधर्मे धीयते मतिः
एवं चैव वदत्यम्बा मम चैव मनोगतम्
आश्रमे रुद्रनिर्दिष्टाद्व्यासाद् एतन्मया श्रुतम्
na me vāg anṛtaṃ prāha nādharme dhīyate matiḥ
evaṃ caiva vadatyambā mama caiva manogatam
āśrame rudranirdiṣṭādvyāsād etanmayā śrutam
- 30
एष धर्मो ध्रुवो राजंश्चरैनम् अविचारयन्
मा च ते ऽत्र विशङ्का भूत्कथंचिद् अपि पार्थिव
eṣa dharmo dhruvo rājaṃścarainam avicārayan
mā ca te 'tra viśaṅkā bhūtkathaṃcid api pārthiva

