25 shlokas
- 1
धृतराष्ट्र उवाच
भीष्मः शांतनवो विद्वान्द्रोणश्च भगवान् ऋषिः
हितं परमकं वाक्यं त्वं च सत्यं ब्रवीषि माम्
dhṛtarāṣṭra uvāca
bhīṣmaḥ śāṃtanavo vidvāndroṇaśca bhagavān ṛṣiḥ
hitaṃ paramakaṃ vākyaṃ tvaṃ ca satyaṃ bravīṣi mām
- 2
यथैव पाण्डोस्ते वीराः कुन्तीपुत्रा महारथाः
तथैव धर्मतः सर्वे मम पुत्रा न संशयः
yathaiva pāṇḍoste vīrāḥ kuntīputrā mahārathāḥ
tathaiva dharmataḥ sarve mama putrā na saṃśayaḥ
- 3
यथैव मम पुत्राणाम् इदं राज्यं विधीयते
तथैव पाण्डुपुत्राणाम् इदं राज्यं न संशयः
yathaiva mama putrāṇām idaṃ rājyaṃ vidhīyate
tathaiva pāṇḍuputrāṇām idaṃ rājyaṃ na saṃśayaḥ
- 4
क्षत्तर् आनय गच्छैतान्सह मात्रा सुसत्कृतान्
तया च देवरूपिण्या कृष्णया सह भारत
kṣattar ānaya gacchaitānsaha mātrā susatkṛtān
tayā ca devarūpiṇyā kṛṣṇayā saha bhārata
- 5
दिष्ट्या जीवन्ति ते पार्था दिष्ट्या जीवति सा पृथा
दिष्ट्या द्रुपदकन्यां च लब्धवन्तो महारथाः
diṣṭyā jīvanti te pārthā diṣṭyā jīvati sā pṛthā
diṣṭyā drupadakanyāṃ ca labdhavanto mahārathāḥ
- 6
दिष्ट्या वर्धामहे सर्वे दिष्ट्या शान्तः पुरोचनः
दिष्ट्या मम परं दुःखम् अपनीतं महाद्युते
त्वम् एव गत्वा विदुर तान् इहानय माचिरात्
diṣṭyā vardhāmahe sarve diṣṭyā śāntaḥ purocanaḥ
diṣṭyā mama paraṃ duḥkham apanītaṃ mahādyute
tvam eva gatvā vidura tān ihānaya mācirāt
- 7
वैशंपायन उवाच
एवम् उक्तस्ततः क्षत्ता रथम् आरुह्य शीघ्रगम्
अगात्कतिपयाहोभिः पाञ्चालान्राजधर्मवित्
ततो जगाम विदुरो धृतराष्ट्रस्य शासनात्
सकाशं यज्ञसेनस्य पाण्डवानां च भारत
समुपादाय रत्नानि वसूनि विविधानि च
द्रौपद्याः पाण्डवानां च यज्ञसेनस्य चैव हि
आगतं विदुरं श्रुत्वा द्रुपदो राजसत्तमः
स्वपुत्रैः सह धर्मात्मा पूजयामास धर्मतः
vaiśaṃpāyana uvāca
evam uktastataḥ kṣattā ratham āruhya śīghragam
agātkatipayāhobhiḥ pāñcālānrājadharmavit
tato jagāma viduro dhṛtarāṣṭrasya śāsanāt
sakāśaṃ yajñasenasya pāṇḍavānāṃ ca bhārata
samupādāya ratnāni vasūni vividhāni ca
draupadyāḥ pāṇḍavānāṃ ca yajñasenasya caiva hi
āgataṃ viduraṃ śrutvā drupado rājasattamaḥ
svaputraiḥ saha dharmātmā pūjayāmāsa dharmataḥ
- 8
तत्र गत्वा स धर्मज्ञः सर्वशास्त्रविशारदः
द्रुपदं न्यायतो राजन्संयुक्तम् उपतस्थिवान्
tatra gatvā sa dharmajñaḥ sarvaśāstraviśāradaḥ
drupadaṃ nyāyato rājansaṃyuktam upatasthivān
- 9
स चापि प्रतिजग्राह धर्मेण विदुरं ततः
चक्रे पूजां यथान्यायं विदुरस्य महात्मनः
चक्रतुश्च यथान्यायं कुशलप्रश्नसंविदम्
sa cāpi pratijagrāha dharmeṇa viduraṃ tataḥ
cakre pūjāṃ yathānyāyaṃ vidurasya mahātmanaḥ
cakratuśca yathānyāyaṃ kuśalapraśnasaṃvidam
- 10
ददर्श पाण्डवांस्तत्र वासुदेवं च भारत
स्नेहात्परिष्वज्य स तान्पप्रच्छानामयं ततः
dadarśa pāṇḍavāṃstatra vāsudevaṃ ca bhārata
snehātpariṣvajya sa tānpapracchānāmayaṃ tataḥ
- 11
तैश्चाप्यमितबुद्धिः स पूजितो ऽथ यथाक्रमम्
वचनाद्धृतराष्ट्रस्य स्नेहयुक्तं पुनः पुनः
पाण्डवा विनयोपेता नत्वालिङ्ग्य विशां पते
दृष्ट्वा मुहुर्मुहू राजन्हर्षाद् अश्रूण्यवर्तयन्
taiścāpyamitabuddhiḥ sa pūjito 'tha yathākramam
vacanāddhṛtarāṣṭrasya snehayuktaṃ punaḥ punaḥ
pāṇḍavā vinayopetā natvāliṅgya viśāṃ pate
dṛṣṭvā muhurmuhū rājanharṣād aśrūṇyavartayan
- 12
पप्रच्छानामयं राजंस्ततस्तान्पाण्डुनन्दनान्
प्रददौ चापि रत्नानि विविधानि वसूनि च
papracchānāmayaṃ rājaṃstatastānpāṇḍunandanān
pradadau cāpi ratnāni vividhāni vasūni ca
- 13
पाण्डवानां च कुन्त्याश्च द्रौपद्याश्च विशां पते
द्रुपदस्य च पुत्राणां यथा दत्तानि कौरवैः
संकर्षणं वासुदेवं प्रणम्य विदुरस्ततः
आसने काञ्चने शुभ्रे निषसाद महामतिः
कृत्वा मिथस्तु संलापं मुदा पुनर् अभाषत
भीष्मद्रोणाजमीढैश्च यद् उक्तं पाण्डवान्प्रति
अवदत्तत्र तत्सर्वं सर्वेषाम् अनुशृण्वताम्
pāṇḍavānāṃ ca kuntyāśca draupadyāśca viśāṃ pate
drupadasya ca putrāṇāṃ yathā dattāni kauravaiḥ
saṃkarṣaṇaṃ vāsudevaṃ praṇamya vidurastataḥ
āsane kāñcane śubhre niṣasāda mahāmatiḥ
kṛtvā mithastu saṃlāpaṃ mudā punar abhāṣata
bhīṣmadroṇājamīḍhaiśca yad uktaṃ pāṇḍavānprati
avadattatra tatsarvaṃ sarveṣām anuśṛṇvatām
- 14
प्रोवाच चामितमतिः प्रश्रितं विनयान्वितः
द्रुपदं पाण्डुपुत्राणां संनिधौ केशवस्य च
provāca cāmitamatiḥ praśritaṃ vinayānvitaḥ
drupadaṃ pāṇḍuputrāṇāṃ saṃnidhau keśavasya ca
- 15
राजञ्शृणु सहामात्यः सपुत्रश्च वचो मम
धृतराष्ट्रः सपुत्रस्त्वां सहामात्यः सबान्धवः
rājañśṛṇu sahāmātyaḥ saputraśca vaco mama
dhṛtarāṣṭraḥ saputrastvāṃ sahāmātyaḥ sabāndhavaḥ
- 16
अब्रवीत्कुशलं राजन्प्रीयमाणः पुनः पुनः
प्रीतिमांस्ते दृढं चापि संबन्धेन नराधिप
abravītkuśalaṃ rājanprīyamāṇaḥ punaḥ punaḥ
prītimāṃste dṛḍhaṃ cāpi saṃbandhena narādhipa
- 17
तथा भीष्मः शांतनवः कौरवैः सह सर्वशः
कुशलं त्वां महाप्राज्ञः सर्वतः परिपृच्छति
tathā bhīṣmaḥ śāṃtanavaḥ kauravaiḥ saha sarvaśaḥ
kuśalaṃ tvāṃ mahāprājñaḥ sarvataḥ paripṛcchati
- 18
भारद्वाजो महेष्वासो द्रोणः प्रियसखस्तव
समाश्लेषम् उपेत्य त्वां कुशलं परिपृच्छति
bhāradvājo maheṣvāso droṇaḥ priyasakhastava
samāśleṣam upetya tvāṃ kuśalaṃ paripṛcchati
- 19
धृतराष्ट्रश्च पाञ्चाल्य त्वया संबन्धम् ईयिवान्
कृतार्थं मन्यत आत्मानं तथा सर्वे ऽपि कौरवाः
त्रिदशैः सह संबन्धो न तथा प्रीतिकृत्तमः
dhṛtarāṣṭraśca pāñcālya tvayā saṃbandham īyivān
kṛtārthaṃ manyata ātmānaṃ tathā sarve 'pi kauravāḥ
tridaśaiḥ saha saṃbandho na tathā prītikṛttamaḥ
- 20
न तथा राज्यसंप्राप्तिस्तेषां प्रीतिकरी मता
यथा संबन्धकं प्राप्य यज्ञसेन त्वया सह
na tathā rājyasaṃprāptisteṣāṃ prītikarī matā
yathā saṃbandhakaṃ prāpya yajñasena tvayā saha
- 21
एतद्विदित्वा तु भवान्प्रस्थापयतु पाण्डवान्
द्रष्टुं हि पाण्डुदायादांस्त्वरन्ते कुरवो भृशम्
etadviditvā tu bhavānprasthāpayatu pāṇḍavān
draṣṭuṃ hi pāṇḍudāyādāṃstvarante kuravo bhṛśam
- 22
विप्रोषिता दीर्घकालम् इमे चापि नरर्षभाः
उत्सुका नगरं द्रष्टुं भविष्यन्ति पृथा तथा
viproṣitā dīrghakālam ime cāpi nararṣabhāḥ
utsukā nagaraṃ draṣṭuṃ bhaviṣyanti pṛthā tathā
- 23
कृष्णाम् अपि च पाञ्चालीं सर्वाः कुरुवरस्त्रियः
द्रष्टुकामाः प्रतीक्षन्ते पुरं च विषयं च नः
kṛṣṇām api ca pāñcālīṃ sarvāḥ kuruvarastriyaḥ
draṣṭukāmāḥ pratīkṣante puraṃ ca viṣayaṃ ca naḥ
- 24
स भवान्पाण्डुपुत्राणाम् आज्ञापयतु माचिरम्
गमनं सहदाराणाम् एतद् आगमनं मम
sa bhavānpāṇḍuputrāṇām ājñāpayatu māciram
gamanaṃ sahadārāṇām etad āgamanaṃ mama
- 25
विसृष्टेषु त्वया राजन्पाण्डवेषु महात्मसु
ततो ऽहं प्रेषयिष्यामि धृतराष्ट्रस्य शीघ्रगान्
आगमिष्यन्ति कौन्तेयाः कुन्ती च सह कृष्णया
visṛṣṭeṣu tvayā rājanpāṇḍaveṣu mahātmasu
tato 'haṃ preṣayiṣyāmi dhṛtarāṣṭrasya śīghragān
āgamiṣyanti kaunteyāḥ kuntī ca saha kṛṣṇayā

