Sanskrit

40 shlokas

  1. 1
  2. 2
  3. 3
  4. 4

    इति तद्धनुर् आदाय शुल्कावाप्तं महारथः

    भ्रात्रा भीमेन सहितस्तस्थौ गिरिर् इवाचलः

    तयोस्तत्राभवद्युद्धं विक्रान्तैः क्षत्रियर्षभैः

    दैत्यदानवसंघैश्च विष्णुवासवयोर् इव

    वृक्षपातैर्भीमसेनः शरजालैर्धनंजयः

    जघान नरमुख्यांस्तान्ये तत्र पुरतः स्थिताः

    पाणिनाथ गृहीतेन दक्षिणेन वृकोदरः

    जघान वीरान्वृक्षेण वामेनाद्भुतम् आचरन्

    हस्तिना हस्तिनं जघ्ने रथेन रथम् उत्तमम्

    अश्वेनाश्वं जघानाथ नरेण च तथा नरम्

    तद् अद्भुततमं दृष्ट्वा सर्वे ते दूरतः स्थिताः

    अथ शल्यो गदां वीक्ष्य न वृक्षसदृशीम् इति

    नियुद्धम् अकरोत्तेन बलिना स महाबलः

    iti taddhanur ādāya śulkāvāptaṃ mahārathaḥ

    bhrātrā bhīmena sahitastasthau girir ivācalaḥ

    tayostatrābhavadyuddhaṃ vikrāntaiḥ kṣatriyarṣabhaiḥ

    daityadānavasaṃghaiśca viṣṇuvāsavayor iva

    vṛkṣapātairbhīmasenaḥ śarajālairdhanaṃjayaḥ

    jaghāna naramukhyāṃstānye tatra purataḥ sthitāḥ

    pāṇinātha gṛhītena dakṣiṇena vṛkodaraḥ

    jaghāna vīrānvṛkṣeṇa vāmenādbhutam ācaran

    hastinā hastinaṃ jaghne rathena ratham uttamam

    aśvenāśvaṃ jaghānātha nareṇa ca tathā naram

    tad adbhutatamaṃ dṛṣṭvā sarve te dūrataḥ sthitāḥ

    atha śalyo gadāṃ vīkṣya na vṛkṣasadṛśīm iti

    niyuddham akarottena balinā sa mahābalaḥ

  5. 5
  6. 6
  7. 7
  8. 8
  9. 9
  10. 10
  11. 11
  12. 12
  13. 13
  14. 14
  15. 15
  16. 16
  17. 17
  18. 18
  19. 19
  20. 20

    ब्राह्मे पौरंदरे चास्त्रे निष्ठितो गुरुशासनात्

    स्थितो ऽस्म्यद्य रणे जेतुं त्वां वीराविचलो भव

    न त्वां संयोधयेद्विप्रो न मे जीवन्गमिष्यसि

    निर्जितो ऽस्मीति वा ब्रूहि ततो व्रज यथासुखम्

    एवम् उक्त्वा तु कर्णस्य धनुश्चिछेद पाण्डवः

    ततो ऽन्यद्धनुर् आदाय संयोद्धुं संदधे शरम्

    दृष्ट्वा तद् अपि कौन्तेयश्चिछेद सशरं धनुः

    पुनः पुनस्तु राधेयश्छिन्नधन्वा महाबलः

    शरैर् अतीव विद्धाङ्गः पलायनम् अथाकरोत्

    पुनर् आयान्मुहूर्तेन गृहीत्वा सशरं धनुः

    ववर्ष शरवर्षेण पार्थं वैकर्तनस्तदा

    छित्त्वास्य शरजालानि कौन्तेयो ऽभ्यहनच्छरैः

    ज्ञात्वा सर्वाञ्शरान्घोरान्कर्णो ऽथायाद्द्रुतं बहिः

    ततः कर्णविनाशाय संदधे शरम् अर्जुनः

    जितो ऽस्मीत्यब्रवीत्कर्णः संजहार ततो ऽर्जुनः

    अछिनद्धनुषां पार्थः शतं कर्णस्य संयुगे

    छित्त्वा धनूंषि कर्णस्य कर्णमर्मस्वताडयत्

    स छिन्नधन्वा बहुशश्छिन्नेषुधिनिषङ्गवान्

    व्यधमद्बाणजालेन सर्वाङ्गं फल्गुनस्य च

    हस्तावापं च संछिद्य विननाद महास्वनम्

    कौन्तेयो ऽपि भृशं क्रुद्धो भृशं कार्मुकम् आहवे

    अर्दयित्वा भृशं बाणैर्द्रावयामास पाण्डवः

    मत्वासह्यान्बाणघातान्द्विजस्येव शचीपतेः

    इन्द्रो ऽयं विप्ररूपेण विष्णुर्वा शंकरो ऽपि वा

    रामो दाशरथिर्वापि रामो वा जमदग्निजः

    brāhme pauraṃdare cāstre niṣṭhito guruśāsanāt

    sthito 'smyadya raṇe jetuṃ tvāṃ vīrāvicalo bhava

    na tvāṃ saṃyodhayedvipro na me jīvangamiṣyasi

    nirjito 'smīti vā brūhi tato vraja yathāsukham

    evam uktvā tu karṇasya dhanuścicheda pāṇḍavaḥ

    tato 'nyaddhanur ādāya saṃyoddhuṃ saṃdadhe śaram

    dṛṣṭvā tad api kaunteyaścicheda saśaraṃ dhanuḥ

    punaḥ punastu rādheyaśchinnadhanvā mahābalaḥ

    śarair atīva viddhāṅgaḥ palāyanam athākarot

    punar āyānmuhūrtena gṛhītvā saśaraṃ dhanuḥ

    vavarṣa śaravarṣeṇa pārthaṃ vaikartanastadā

    chittvāsya śarajālāni kaunteyo 'bhyahanaccharaiḥ

    jñātvā sarvāñśarānghorānkarṇo 'thāyāddrutaṃ bahiḥ

    tataḥ karṇavināśāya saṃdadhe śaram arjunaḥ

    jito 'smītyabravītkarṇaḥ saṃjahāra tato 'rjunaḥ

    achinaddhanuṣāṃ pārthaḥ śataṃ karṇasya saṃyuge

    chittvā dhanūṃṣi karṇasya karṇamarmasvatāḍayat

    sa chinnadhanvā bahuśaśchinneṣudhiniṣaṅgavān

    vyadhamadbāṇajālena sarvāṅgaṃ phalgunasya ca

    hastāvāpaṃ ca saṃchidya vinanāda mahāsvanam

    kaunteyo 'pi bhṛśaṃ kruddho bhṛśaṃ kārmukam āhave

    ardayitvā bhṛśaṃ bāṇairdrāvayāmāsa pāṇḍavaḥ

    matvāsahyānbāṇaghātāndvijasyeva śacīpateḥ

    indro 'yaṃ viprarūpeṇa viṣṇurvā śaṃkaro 'pi vā

    rāmo dāśarathirvāpi rāmo vā jamadagnijaḥ

  21. 21
  22. 22
  23. 23
  24. 24
  25. 25

    तत्राश्चर्यं भीमसेनश्चकार पुरुषर्षभः

    यच्छल्यं पतितं भूमौ नाहनद्बलिनं बली

    ततो राजसमूहस्य पश्यतो वृक्षम् आरुजत्

    ततस्तु भीमं संज्ञाभिर्वारयामास धर्मराट्

    आकारज्ञस्ततो भ्रातुः पाण्डवो ऽपि न्यवर्तत

    धर्मराजश्च कौरव्यं दुर्योधनम् अमर्षणम्

    एतस्मिन्नन्तरे ऽविध्यद्बाणेन नतपर्वणा

    दुर्योधनम् अमित्रघ्नं धर्मराजो युधिष्ठिरः

    ततो दुर्योधनः क्रुद्धो दण्डाहत इवोरगः

    प्रत्ययुध्यत राजानं यत्नं परमम् आस्थितः

    छित्त्वा राजा धनुः सज्यं धार्तराष्ट्रस्य संयुगे

    अभ्यवर्षच्छरौघैस्तं स हित्वा प्राद्रवद्रणम्

    दुःशासनस्तु संक्रुद्धः सहदेवेन पार्थिव

    युद्ध्वा च सुचिरं कालं धनुषा स महारथः

    विसृज्य च धनुः संख्ये वर्म चादाय भास्वरम्

    असिम् आकाशसंकाशम् अभिदुद्राव पाण्डवम्

    विकर्णचित्रसेनाभ्यां निगृहीतश्च कौरवः

    दुःषहो नकुलाच्चापि अपकृष्टश्च कौरवैः

    निवर्तन्तां भवन्तो वै कुतो विप्रेषु विग्रहः

    न चेमे केवलं विप्रा न चैषां मानुषं बलम्

    द्वावत्र ब्राह्मणौ क्रूरौ द्वाविन्द्रसदृशौ बले

    ये वा के वा नमस्तेभ्यो गच्छामः स्वपुरं वयम्

    एवं सम्भाष्य ते वीरा विनिवर्तन्त कौरवाः

    प्रजहुर्ब्राह्मणास्तत्र समेतं राजमण्डलम्

    प्रयातास्ते ततस्तत्र क्षत्रिया रणमूर्धनि

    ब्राह्मणाश्च जयं प्राप्ताः कन्याम् आदाय निर्ययुः

    tatrāścaryaṃ bhīmasenaścakāra puruṣarṣabhaḥ

    yacchalyaṃ patitaṃ bhūmau nāhanadbalinaṃ balī

    tato rājasamūhasya paśyato vṛkṣam ārujat

    tatastu bhīmaṃ saṃjñābhirvārayāmāsa dharmarāṭ

    ākārajñastato bhrātuḥ pāṇḍavo 'pi nyavartata

    dharmarājaśca kauravyaṃ duryodhanam amarṣaṇam

    etasminnantare 'vidhyadbāṇena nataparvaṇā

    duryodhanam amitraghnaṃ dharmarājo yudhiṣṭhiraḥ

    tato duryodhanaḥ kruddho daṇḍāhata ivoragaḥ

    pratyayudhyata rājānaṃ yatnaṃ paramam āsthitaḥ

    chittvā rājā dhanuḥ sajyaṃ dhārtarāṣṭrasya saṃyuge

    abhyavarṣaccharaughaistaṃ sa hitvā prādravadraṇam

    duḥśāsanastu saṃkruddhaḥ sahadevena pārthiva

    yuddhvā ca suciraṃ kālaṃ dhanuṣā sa mahārathaḥ

    visṛjya ca dhanuḥ saṃkhye varma cādāya bhāsvaram

    asim ākāśasaṃkāśam abhidudrāva pāṇḍavam

    vikarṇacitrasenābhyāṃ nigṛhītaśca kauravaḥ

    duḥṣaho nakulāccāpi apakṛṣṭaśca kauravaiḥ

    nivartantāṃ bhavanto vai kuto vipreṣu vigrahaḥ

    na ceme kevalaṃ viprā na caiṣāṃ mānuṣaṃ balam

    dvāvatra brāhmaṇau krūrau dvāvindrasadṛśau bale

    ye vā ke vā namastebhyo gacchāmaḥ svapuraṃ vayam

    evaṃ sambhāṣya te vīrā vinivartanta kauravāḥ

    prajahurbrāhmaṇāstatra sametaṃ rājamaṇḍalam

    prayātāste tatastatra kṣatriyā raṇamūrdhani

    brāhmaṇāśca jayaṃ prāptāḥ kanyām ādāya niryayuḥ

  26. 26
  27. 27
  28. 28
  29. 29
  30. 30