18 shlokas
- 1
द्रुपद उवाच
अश्रुत्वैवं वचनं ते महर्षे मया पूर्वं यतितं कार्यम् एतत्
श्रुत्वा वचस्तथ्यम् इदं महार्थं नष्टप्रमोहो ऽस्मि महानुभाव
न वै शक्यं विहितस्यापयातुं तद् एवेदम् उपपन्नं विधानम्
drupada uvāca
aśrutvaivaṃ vacanaṃ te maharṣe mayā pūrvaṃ yatitaṃ kāryam etat
śrutvā vacastathyam idaṃ mahārthaṃ naṣṭapramoho 'smi mahānubhāva
na vai śakyaṃ vihitasyāpayātuṃ tad evedam upapannaṃ vidhānam
- 2
दिष्टस्य ग्रन्थिर् अनिवर्तनीयः स्वकर्मणा विहितं नेह किंचित्
कृतं निमित्तं हि वरैकहेतोस्तद् एवेदम् उपपन्नं बहूनाम्
diṣṭasya granthir anivartanīyaḥ svakarmaṇā vihitaṃ neha kiṃcit
kṛtaṃ nimittaṃ hi varaikahetostad evedam upapannaṃ bahūnām
- 3
यथैव कृष्णोक्तवती पुरस्तान्नैकान्पतीन्मे भगवान्ददातु
स चाप्येवं वरम् इत्यब्रवीत्तां देवो हि वेद परमं यद् अत्र
yathaiva kṛṣṇoktavatī purastānnaikānpatīnme bhagavāndadātu
sa cāpyevaṃ varam ityabravīttāṃ devo hi veda paramaṃ yad atra
- 4
यदि वायं विहितः शंकरेण धर्मो ऽधर्मो वा नात्र ममापराधः
गृह्णन्त्विमे विधिवत्पाणिम् अस्या यथोपजोषं विहितैषां हि कृष्णा
नायं विधिर्मानुषाणां विवाहे देवा ह्येते द्रौपदी चापि लक्ष्मीः
प्राक्कर्मणः स्वकृतात्पञ्च भर्तॄन् अवाप्यैषा देवदेवप्रसादात्
नैषाम् एवायं विहितः सद्विवाहो यद्भार्यैषा द्रौपदी पाण्डवानाम्
अन्ये ऽप्येवं स्युर्मनुष्याः स्त्रियश्च न धर्मः स्यान्मानवोक्तो नरेन्द्र
yadi vāyaṃ vihitaḥ śaṃkareṇa dharmo 'dharmo vā nātra mamāparādhaḥ
gṛhṇantvime vidhivatpāṇim asyā yathopajoṣaṃ vihitaiṣāṃ hi kṛṣṇā
nāyaṃ vidhirmānuṣāṇāṃ vivāhe devā hyete draupadī cāpi lakṣmīḥ
prākkarmaṇaḥ svakṛtātpañca bhartṝn avāpyaiṣā devadevaprasādāt
naiṣām evāyaṃ vihitaḥ sadvivāho yadbhāryaiṣā draupadī pāṇḍavānām
anye 'pyevaṃ syurmanuṣyāḥ striyaśca na dharmaḥ syānmānavokto narendra
- 5
वैशंपायन उवाच
ततो ऽब्रवीद्भगवान्धर्मराजम् अद्य पुण्याहम् उत पाण्डवेय
अद्य पौष्यं योगम् उपैति चन्द्रमाः पाणिं कृष्णायास्त्वं गृहाणाद्य पूर्वम्
पाणिं गृहाण प्रथमं त्वम् अस्याः
पाञ्चालराजस्य नरेन्द्र पुत्र्याः
तत आजग्मतुस्तत्र तौ कृष्णद्रुपदावुभौ
कुन्ती सपुत्रा यत्रास्ते धृष्टद्युम्नश्च पार्षतः
ततो द्वैपायनः कृष्णो युधिष्ठिरम् अथाब्रवीत्
अद्य पुण्यमहश्चन्द्रो रोहिण्या च समेष्यति
क्रमेण मनुजव्याघ्राः पाणिं गृह्णन्तु पाण्डवाः
द्रौपद्या धर्मतः सर्वे दृष्टम् एतत्पुरानघ
vaiśaṃpāyana uvāca
tato 'bravīdbhagavāndharmarājam adya puṇyāham uta pāṇḍaveya
adya pauṣyaṃ yogam upaiti candramāḥ pāṇiṃ kṛṣṇāyāstvaṃ gṛhāṇādya pūrvam
pāṇiṃ gṛhāṇa prathamaṃ tvam asyāḥ
pāñcālarājasya narendra putryāḥ
tata ājagmatustatra tau kṛṣṇadrupadāvubhau
kuntī saputrā yatrāste dhṛṣṭadyumnaśca pārṣataḥ
tato dvaipāyanaḥ kṛṣṇo yudhiṣṭhiram athābravīt
adya puṇyamahaścandro rohiṇyā ca sameṣyati
krameṇa manujavyāghrāḥ pāṇiṃ gṛhṇantu pāṇḍavāḥ
draupadyā dharmataḥ sarve dṛṣṭam etatpurānagha
- 6
ततो राजा यज्ञसेनः सपुत्रो जन्यार्थयुक्तं बहु तत्तदग्र्यम्
समानयामास सुतां च कृष्णाम् आप्लाव्य रत्नैर्बहुभिर्विभूष्य
tato rājā yajñasenaḥ saputro janyārthayuktaṃ bahu tattadagryam
samānayāmāsa sutāṃ ca kṛṣṇām āplāvya ratnairbahubhirvibhūṣya
- 7
ततः सर्वे सुहृदस्तत्र तस्य समाजग्मुः सचिवा मन्त्रिणश्च
द्रष्टुं विवाहं परमप्रतीता द्विजाश्च पौराश्च यथाप्रधानाः
tataḥ sarve suhṛdastatra tasya samājagmuḥ sacivā mantriṇaśca
draṣṭuṃ vivāhaṃ paramapratītā dvijāśca paurāśca yathāpradhānāḥ
- 8
तत्तस्य वेश्मार्थिजनोपशोभितं विकीर्णपद्मोत्पलभूषिताजिरम्
महार्हरत्नौघविचित्रम् आबभौ दिवं यथा निर्मलतारकाचितम्
tattasya veśmārthijanopaśobhitaṃ vikīrṇapadmotpalabhūṣitājiram
mahārharatnaughavicitram ābabhau divaṃ yathā nirmalatārakācitam
- 9
ततस्तु ते कौरवराजपुत्रा विभूषिताः कुण्डलिनो युवानः
महार्हवस्त्रा वरचन्दनोक्षिताः कृताभिषेकाः कृतमङ्गलक्रियाः
tatastu te kauravarājaputrā vibhūṣitāḥ kuṇḍalino yuvānaḥ
mahārhavastrā varacandanokṣitāḥ kṛtābhiṣekāḥ kṛtamaṅgalakriyāḥ
- 10
पुरोहितेनाग्निसमानवर्चसा सहैव धौम्येन यथाविधि प्रभो
क्रमेण सर्वे विविशुश्च तत्सदो महर्षभा गोष्ठम् इवाभिनन्दिनः
purohitenāgnisamānavarcasā sahaiva dhaumyena yathāvidhi prabho
krameṇa sarve viviśuśca tatsado maharṣabhā goṣṭham ivābhinandinaḥ
- 11
ततः समाधाय स वेदपारगो जुहाव मन्त्रैर्ज्वलितं हुताशनम्
युधिष्ठिरं चाप्युपनीय मन्त्रविन्नियोजयामास सहैव कृष्णया
tataḥ samādhāya sa vedapārago juhāva mantrairjvalitaṃ hutāśanam
yudhiṣṭhiraṃ cāpyupanīya mantravinniyojayāmāsa sahaiva kṛṣṇayā
- 12
प्रदक्षिणं तौ प्रगृहीतपाणी समानयामास स वेदपारगः
विप्रांस्तु संतर्प्य युधिष्ठिरो ऽन्नैर्गोभिश्च रत्नैर्विविधैर् अपूर्वैः
जग्राह पाणिं नरदेवपुत्र्या धौम्येन मन्त्रैर्विधिवद्धुते ऽग्नौ
ततो ऽन्तरिक्षात्कुसुमानि पेतुर्ववौ च वायुः सुमनोज्ञगन्धः
ततो ऽभ्यनुज्ञाय तम् आजिशोभिनं पुरोहितो राजगृहाद्विनिर्ययौ
pradakṣiṇaṃ tau pragṛhītapāṇī samānayāmāsa sa vedapāragaḥ
viprāṃstu saṃtarpya yudhiṣṭhiro 'nnairgobhiśca ratnairvividhair apūrvaiḥ
jagrāha pāṇiṃ naradevaputryā dhaumyena mantrairvidhivaddhute 'gnau
tato 'ntarikṣātkusumāni peturvavau ca vāyuḥ sumanojñagandhaḥ
tato 'bhyanujñāya tam ājiśobhinaṃ purohito rājagṛhādviniryayau
- 13
क्रमेण चानेन नराधिपात्मजा वरस्त्रियास्ते जगृहुस्तदा करम्
अहन्यहन्युत्तमरूपधारिणो महारथाः कौरववंशवर्धनाः
krameṇa cānena narādhipātmajā varastriyāste jagṛhustadā karam
ahanyahanyuttamarūpadhāriṇo mahārathāḥ kauravavaṃśavardhanāḥ
- 14
इदं च तत्राद्भुतरूपम् उत्तमं जगाद विप्रर्षिर् अतीतमानुषम्
महानुभावा किल सा सुमध्यमा बभूव कन्यैव गते गते ऽहनि
पतिश्वशुरता ज्येष्ठे पतिदेवरतानुजे
मध्यमेषु च पाञ्चाल्याः त्रितयं त्रितयं त्रिषु
idaṃ ca tatrādbhutarūpam uttamaṃ jagāda viprarṣir atītamānuṣam
mahānubhāvā kila sā sumadhyamā babhūva kanyaiva gate gate 'hani
patiśvaśuratā jyeṣṭhe patidevaratānuje
madhyameṣu ca pāñcālyāḥ tritayaṃ tritayaṃ triṣu
- 15
कृते विवाहे द्रुपदो धनं ददौ महारथेभ्यो बहुरूपम् उत्तमम्
शतं रथानां वरहेमभूषिणां चतुर्युजां हेमखलीनमालिनाम्
kṛte vivāhe drupado dhanaṃ dadau mahārathebhyo bahurūpam uttamam
śataṃ rathānāṃ varahemabhūṣiṇāṃ caturyujāṃ hemakhalīnamālinām
- 16
शतं गजानाम् अभिपद्मिनां तथा शतं गिरीणाम् इव हेमशृङ्गिणाम्
शतं दशाश्वान्मणिहेमभूषणान्
मनोजवान्द्वादशवार्षिकान्यथा
तथैव दासीशतम् अग्र्ययौवनं महार्हवेषाभरणाम्बरस्रजम्
हैमानि शय्यासनभाजनानि
द्रव्याणि चान्यानि महासनानि
śataṃ gajānām abhipadmināṃ tathā śataṃ girīṇām iva hemaśṛṅgiṇām
śataṃ daśāśvānmaṇihemabhūṣaṇān
manojavāndvādaśavārṣikānyathā
tathaiva dāsīśatam agryayauvanaṃ mahārhaveṣābharaṇāmbarasrajam
haimāni śayyāsanabhājanāni
dravyāṇi cānyāni mahāsanāni
- 17
पृथक्पृथक्चैव दशायुतान्वितं धनं ददौ सौमकिर् अग्निसाक्षिकम्
तथैव वस्त्राणि च भूषणानि प्रभावयुक्तानि महाधनानि
pṛthakpṛthakcaiva daśāyutānvitaṃ dhanaṃ dadau saumakir agnisākṣikam
tathaiva vastrāṇi ca bhūṣaṇāni prabhāvayuktāni mahādhanāni
- 18
कृते विवाहे च ततः स्म पाण्डवाः प्रभूतरत्नाम् उपलभ्य तां श्रियम्
विजह्रुर् इन्द्रप्रतिमा महाबलाः पुरे तु पाञ्चालनृपस्य तस्य ह
सर्वे ऽप्यतुष्यन्नृप पाण्डवेयास्तस्याः शुभैः शीलसमाधिवृत्तैः
सा चाप्येषां याज्ञसेनी तदानीं विवर्धयामास मुदं स्ववृत्तैः
kṛte vivāhe ca tataḥ sma pāṇḍavāḥ prabhūtaratnām upalabhya tāṃ śriyam
vijahrur indrapratimā mahābalāḥ pure tu pāñcālanṛpasya tasya ha
sarve 'pyatuṣyannṛpa pāṇḍaveyāstasyāḥ śubhaiḥ śīlasamādhivṛttaiḥ
sā cāpyeṣāṃ yājñasenī tadānīṃ vivardhayāmāsa mudaṃ svavṛttaiḥ

