23 shlokas
- 1
सूत उवाच
जाम्बूनदमयो भूत्वा मरीचिविकचोज्ज्वलः
प्रविवेश बलात्पक्षी वारिवेग इवार्णवम्
sūta uvāca
jāmbūnadamayo bhūtvā marīcivikacojjvalaḥ
praviveśa balātpakṣī vārivega ivārṇavam
- 2
स चक्रं क्षुरपर्यन्तम् अपश्यद् अमृतान्तिके
परिभ्रमन्तम् अनिशं तीक्ष्णधारम् अयस्मयम्
sa cakraṃ kṣuraparyantam apaśyad amṛtāntike
paribhramantam aniśaṃ tīkṣṇadhāram ayasmayam
- 3
ज्वलनार्कप्रभं घोरं छेदनं सोमहारिणाम्
घोररूपं तद् अत्यर्थं यन्त्रं देवैः सुनिर्मितम्
jvalanārkaprabhaṃ ghoraṃ chedanaṃ somahāriṇām
ghorarūpaṃ tad atyarthaṃ yantraṃ devaiḥ sunirmitam
- 4
तस्यान्तरं स दृष्ट्वैव पर्यवर्तत खेचरः
अरान्तरेणाभ्यपतत्संक्षिप्याङ्गं क्षणेन ह
tasyāntaraṃ sa dṛṣṭvaiva paryavartata khecaraḥ
arāntareṇābhyapatatsaṃkṣipyāṅgaṃ kṣaṇena ha
- 5
अधश्चक्रस्य चैवात्र दीप्तानलसमद्युती
विद्युज्जिह्वौ महाघोरौ दीप्तास्यौ दीप्तलोचनौ
adhaścakrasya caivātra dīptānalasamadyutī
vidyujjihvau mahāghorau dīptāsyau dīptalocanau
- 6
चक्षुर्विषौ महावीर्यौ नित्यक्रुद्धौ तरस्विनौ
रक्षार्थम् एवामृतस्य ददर्श भुजगोत्तमौ
cakṣurviṣau mahāvīryau nityakruddhau tarasvinau
rakṣārtham evāmṛtasya dadarśa bhujagottamau
- 7
सदा संरब्धनयनौ सदा चानिमिषेक्षणौ
तौ दृष्ट्वा सहसा खेदं जगाम विनतात्मजः
कथम् एतौ महावीर्यौ जेतव्यौ हरिभोजिनौ
इति संचिन्त्य गरुडस्तयोस्तूर्णं निराकरः
तयोर् एको ऽपि यं पश्येत्स तूर्णं भस्मसाद्भवेत्
sadā saṃrabdhanayanau sadā cānimiṣekṣaṇau
tau dṛṣṭvā sahasā khedaṃ jagāma vinatātmajaḥ
katham etau mahāvīryau jetavyau haribhojinau
iti saṃcintya garuḍastayostūrṇaṃ nirākaraḥ
tayor eko 'pi yaṃ paśyetsa tūrṇaṃ bhasmasādbhavet
- 8
तयोश्चक्षूंषि रजसा सुपर्णस्तूर्णम् आवृणोत्
अदृष्टरूपस्तौ चापि सर्वतः पर्यकालयत्
tayoścakṣūṃṣi rajasā suparṇastūrṇam āvṛṇot
adṛṣṭarūpastau cāpi sarvataḥ paryakālayat
- 9
तयोर् अङ्गे समाक्रम्य वैनतेयो ऽन्तरिक्षगः
आछिनत्तरसा मध्ये सोमम् अभ्यद्रवत्ततः
tayor aṅge samākramya vainateyo 'ntarikṣagaḥ
āchinattarasā madhye somam abhyadravattataḥ
- 10
समुत्पाट्यामृतं तत्तु वैनतेयस्ततो बली
उत्पपात जवेनैव यन्त्रम् उन्मथ्य वीर्यवान्
samutpāṭyāmṛtaṃ tattu vainateyastato balī
utpapāta javenaiva yantram unmathya vīryavān
- 11
अपीत्वैवामृतं पक्षी परिगृह्याशु वीर्यवान्
अगच्छद् अपरिश्रान्त आवार्यार्कप्रभां खगः
apītvaivāmṛtaṃ pakṣī parigṛhyāśu vīryavān
agacchad apariśrānta āvāryārkaprabhāṃ khagaḥ
- 12
विष्णुना तु तदाकाशे वैनतेयः समेयिवान्
तस्य नारायणस्तुष्टस्तेनालौल्येन कर्मणा
viṣṇunā tu tadākāśe vainateyaḥ sameyivān
tasya nārāyaṇastuṣṭastenālaulyena karmaṇā
- 13
तम् उवाचाव्ययो देवो वरदो ऽस्मीति खेचरम्
स वव्रे तव तिष्ठेयम् उपरीत्यन्तरिक्षगः
tam uvācāvyayo devo varado 'smīti khecaram
sa vavre tava tiṣṭheyam uparītyantarikṣagaḥ
- 14
उवाच चैनं भूयो ऽपि नारायणम् इदं वचः
अजरश्चामरश्च स्याम् अमृतेन विनाप्यहम्
एवम् अस्त्विति तं विष्णुर् उवाच विनतासुतम्
uvāca cainaṃ bhūyo 'pi nārāyaṇam idaṃ vacaḥ
ajaraścāmaraśca syām amṛtena vināpyaham
evam astviti taṃ viṣṇur uvāca vinatāsutam
- 15
प्रतिगृह्य वरौ तौ च गरुडो विष्णुम् अब्रवीत्
भवते ऽपि वरं दद्मि वृणीतां भगवान् अपि
pratigṛhya varau tau ca garuḍo viṣṇum abravīt
bhavate 'pi varaṃ dadmi vṛṇītāṃ bhagavān api
- 16
तं वव्रे वाहनं कृष्णो गरुत्मन्तं महाबलम्
ध्वजं च चक्रे भगवान् उपरि स्थास्यसीति तम्
एवम् अस्त्विति तं देवम् उक्त्वा नारायणं खगः
वव्राज तरसा वेगाद्वायुं स्पर्धन्महाजवः
तथेत्य् एवाब्रवीत्पक्षी भगवन्तं सनातनम्
एतस्मिन्न् एव काले तु भगवान्हरिवाहनः
taṃ vavre vāhanaṃ kṛṣṇo garutmantaṃ mahābalam
dhvajaṃ ca cakre bhagavān upari sthāsyasīti tam
evam astviti taṃ devam uktvā nārāyaṇaṃ khagaḥ
vavrāja tarasā vegādvāyuṃ spardhanmahājavaḥ
tathety evābravītpakṣī bhagavantaṃ sanātanam
etasminn eva kāle tu bhagavānharivāhanaḥ
- 17
अनुपत्य खगं त्विन्द्रो वज्रेणाङ्गे ऽभ्यताडयत्
विहंगमं सुरामित्रं हरन्तम् अमृतं बलात्
anupatya khagaṃ tvindro vajreṇāṅge 'bhyatāḍayat
vihaṃgamaṃ surāmitraṃ harantam amṛtaṃ balāt
- 18
तम् उवाचेन्द्रम् आक्रन्दे गरुडः पततां वरः
प्रहसञ्श्लक्ष्णया वाचा तथा वज्रसमाहतः
tam uvācendram ākrande garuḍaḥ patatāṃ varaḥ
prahasañślakṣṇayā vācā tathā vajrasamāhataḥ
- 19
ऋषेर्मानं करिष्यामि वज्रं यस्यास्थिसम्भवम्
वज्रस्य च करिष्यामि तव चैव शतक्रतो
ṛṣermānaṃ kariṣyāmi vajraṃ yasyāsthisambhavam
vajrasya ca kariṣyāmi tava caiva śatakrato
- 20
एष पत्रं त्यजाम्येकं यस्यान्तं नोपलप्स्यसे
तस्याग्रखण्डाद् अभवन्मयूरोमध्ये द्विवक्त्रा भुजगेन्द्रराजी
मूले च शत्रुर्नकुलः फणीनां ते वै त्रयः सर्पविषापहाः स्मृताः
न हि वज्रनिपातेन रुजा मे ऽस्ति कदाचन
एवम् उक्त्वा ततः पत्रम् उत्ससर्ज स पक्षिराट्
तद् उत्सृष्टम् अभिप्रेक्ष्य तस्य पर्णम् अनुत्तमम्
इत्येवम् उक्त्वा गरुडः पत्रं चैकं व्यसर्जयत्
eṣa patraṃ tyajāmyekaṃ yasyāntaṃ nopalapsyase
tasyāgrakhaṇḍād abhavanmayūromadhye dvivaktrā bhujagendrarājī
mūle ca śatrurnakulaḥ phaṇīnāṃ te vai trayaḥ sarpaviṣāpahāḥ smṛtāḥ
na hi vajranipātena rujā me 'sti kadācana
evam uktvā tataḥ patram utsasarja sa pakṣirāṭ
tad utsṛṣṭam abhiprekṣya tasya parṇam anuttamam
ityevam uktvā garuḍaḥ patraṃ caikaṃ vyasarjayat
- 21
तत्र तं सर्वभूतानि विस्मितान्यब्रुवंस्तदा
सुरूपं पत्रम् आलक्ष्य सुपर्णो ऽयं भवत्विति
त्रिधा कृत्वा तदा वज्रं गतं स्थानं स्वम् एव हि
tatra taṃ sarvabhūtāni vismitānyabruvaṃstadā
surūpaṃ patram ālakṣya suparṇo 'yaṃ bhavatviti
tridhā kṛtvā tadā vajraṃ gataṃ sthānaṃ svam eva hi
- 22
दृष्ट्वा तद् अद्भुतं चापि सहस्राक्षः पुरंदरः
खगो महद् इदं भूतम् इति मत्वाभ्यभाषत
dṛṣṭvā tad adbhutaṃ cāpi sahasrākṣaḥ puraṃdaraḥ
khago mahad idaṃ bhūtam iti matvābhyabhāṣata
- 23
बलं विज्ञातुम् इच्छामि यत्ते परम् अनुत्तमम्
सख्यं चानन्तम् इच्छामि त्वया सह खगोत्तम
balaṃ vijñātum icchāmi yatte param anuttamam
sakhyaṃ cānantam icchāmi tvayā saha khagottama

