18 shlokas
- 1
जरितोवाच
अस्माद्बिलान्निष्पतितं श्येन आखुं जहार तम्
क्षुद्रं गृहीत्वा पादाभ्यां भयं न भविता ततः
jaritovāca
asmādbilānniṣpatitaṃ śyena ākhuṃ jahāra tam
kṣudraṃ gṛhītvā pādābhyāṃ bhayaṃ na bhavitā tataḥ
- 2
शार्ङ्गका ऊचुः
न हृतं तं वयं विद्मः श्येनेनाखुं कथंचन
अन्ये ऽपि भवितारो ऽत्र तेभ्यो ऽपि भयम् एव नः
śārṅgakā ūcuḥ
na hṛtaṃ taṃ vayaṃ vidmaḥ śyenenākhuṃ kathaṃcana
anye 'pi bhavitāro 'tra tebhyo 'pi bhayam eva naḥ
- 3
संशयो ह्यग्निर् आगच्छेद्दृष्टं वायोर्निवर्तनम्
मृत्युर्नो बिलवासिभ्यो भवेन्मातर् असंशयम्
saṃśayo hyagnir āgaccheddṛṣṭaṃ vāyornivartanam
mṛtyurno bilavāsibhyo bhavenmātar asaṃśayam
- 4
निःसंशयात्संशयितो मृत्युर्मातर्विशिष्यते
चर खे त्वं यथान्यायं पुत्रान्वेत्स्यसि शोभनान्
niḥsaṃśayātsaṃśayito mṛtyurmātarviśiṣyate
cara khe tvaṃ yathānyāyaṃ putrānvetsyasi śobhanān
- 5
जरितोवाच
अहं वै श्येनम् आयान्तम् अद्राक्षं बिलम् अन्तिकात्
संचरन्तं समादाय जहाराखुं बिलाद्बली
jaritovāca
ahaṃ vai śyenam āyāntam adrākṣaṃ bilam antikāt
saṃcarantaṃ samādāya jahārākhuṃ bilādbalī
- 6
तं पतन्तम् अहं श्येनं त्वरिता पृष्ठतो ऽन्वगाम्
आशिषो ऽस्य प्रयुञ्जाना हरतो मूषकं बिलात्
नमो ऽस्तु ते श्येनराज रक्षिता राजवत्त्वया
taṃ patantam ahaṃ śyenaṃ tvaritā pṛṣṭhato 'nvagām
āśiṣo 'sya prayuñjānā harato mūṣakaṃ bilāt
namo 'stu te śyenarāja rakṣitā rājavattvayā
- 7
यो नो द्वेष्टारम् आदाय श्येनराज प्रधावसि
भव त्वं दिवम् आस्थाय निरमित्रो हिरण्मयः
yo no dveṣṭāram ādāya śyenarāja pradhāvasi
bhava tvaṃ divam āsthāya niramitro hiraṇmayaḥ
- 8
यदा स भक्षितस्तेन क्षुधितेन पतत्रिणा
तदाहं तम् अनुज्ञाप्य प्रत्युपायां गृहान्प्रति
yadā sa bhakṣitastena kṣudhitena patatriṇā
tadāhaṃ tam anujñāpya pratyupāyāṃ gṛhānprati
- 9
प्रविशध्वं बिलं पुत्रा विश्रब्धा नास्ति वो भयम्
श्येनेन मम पश्यन्त्या हृत आखुर्न संशयः
praviśadhvaṃ bilaṃ putrā viśrabdhā nāsti vo bhayam
śyenena mama paśyantyā hṛta ākhurna saṃśayaḥ
- 10
शार्ङ्गका ऊचुः
न विद्म वै वयं मातर्हृतम् आखुम् इतः पुरा
अविज्ञाय न शक्ष्यामो बिलम् आविशतुं वयम्
śārṅgakā ūcuḥ
na vidma vai vayaṃ mātarhṛtam ākhum itaḥ purā
avijñāya na śakṣyāmo bilam āviśatuṃ vayam
- 11
जरितोवाच
अहं हि तं प्रजानामि हृतं श्येनेन मूषकम्
अत एव भयं नास्ति क्रियतां वचनं मम
jaritovāca
ahaṃ hi taṃ prajānāmi hṛtaṃ śyenena mūṣakam
ata eva bhayaṃ nāsti kriyatāṃ vacanaṃ mama
- 12
शार्ङ्गका ऊचुः
न त्वं मिथ्योपचारेण मोक्षयेथा भयं महत्
समाकुलेषु ज्ञानेषु न बुद्धिकृतम् एव तत्
śārṅgakā ūcuḥ
na tvaṃ mithyopacāreṇa mokṣayethā bhayaṃ mahat
samākuleṣu jñāneṣu na buddhikṛtam eva tat
- 13
न चोपकृतम् अस्माभिर्न चास्मान्वेत्थ ये वयम्
पीड्यमाना भरस्यस्मान्का सती के वयं तव
na copakṛtam asmābhirna cāsmānvettha ye vayam
pīḍyamānā bharasyasmānkā satī ke vayaṃ tava
- 14
तरुणी दर्शनीयासि समर्था भर्तुर् एषणे
अनुगच्छ स्वभर्तारं पुत्रान् आप्स्यसि शोभनान्
taruṇī darśanīyāsi samarthā bhartur eṣaṇe
anugaccha svabhartāraṃ putrān āpsyasi śobhanān
- 15
वयम् अप्यग्निम् आविश्य लोकान्प्राप्स्यामहे शुभान्
अथास्मान्न दहेद् अग्निर् आयास्त्वं पुनर् एव नः
समागमश्च भविता त्वं वै शोकं च मा कृथाः
vayam apyagnim āviśya lokānprāpsyāmahe śubhān
athāsmānna dahed agnir āyāstvaṃ punar eva naḥ
samāgamaśca bhavitā tvaṃ vai śokaṃ ca mā kṛthāḥ
- 16
वैशंपायन उवाच
एवम् उक्ता ततः शार्ङ्गी पुत्रान् उत्सृज्य खाण्डवे
जगाम त्वरिता देशं क्षेमम् अग्नेर् अनाश्रयम्
vaiśaṃpāyana uvāca
evam uktā tataḥ śārṅgī putrān utsṛjya khāṇḍave
jagāma tvaritā deśaṃ kṣemam agner anāśrayam
- 17
ततस्तीक्ष्णार्चिर् अभ्यागाज्ज्वलितो हव्यवाहनः
यत्र शार्ङ्गा बभूवुस्ते मन्दपालस्य पुत्रकाः
tatastīkṣṇārcir abhyāgājjvalito havyavāhanaḥ
yatra śārṅgā babhūvuste mandapālasya putrakāḥ
- 18
ते शार्ङ्गा ज्वलनं दृष्ट्वा ज्वलितं स्वेन तेजसा
व्यथिताः करुणा वाचः श्रावयामासुर् अन्तिकात्
जरितारिस्ततो वाचं श्रावयामास पावकम्
te śārṅgā jvalanaṃ dṛṣṭvā jvalitaṃ svena tejasā
vyathitāḥ karuṇā vācaḥ śrāvayāmāsur antikāt
jaritāristato vācaṃ śrāvayāmāsa pāvakam

