21 shlokas
- 1
वैशंपायन उवाच
तां विदित्वा चिरगतां हिडिम्बो राक्षसेश्वरः
अवतीर्य द्रुमात्तस्माद् आजगामाथ पाण्डवान्
vaiśaṃpāyana uvāca
tāṃ viditvā ciragatāṃ hiḍimbo rākṣaseśvaraḥ
avatīrya drumāttasmād ājagāmātha pāṇḍavān
- 2
लोहिताक्षो महाबाहुर् ऊर्ध्वकेशो महाबलः
मेघसंघातवर्ष्मा च तीक्ष्णदंष्ट्रोज्ज्वलाननः
तलं तलेन संहत्य बाहू विक्षिप्य चासकृत्
उद्वृत्तनेत्रः संक्रुद्धो दन्तान्दन्तेषु निष्पिषन्
न बिभेति हिडिम्बी च प्रेषिता किम् अनागता
lohitākṣo mahābāhur ūrdhvakeśo mahābalaḥ
meghasaṃghātavarṣmā ca tīkṣṇadaṃṣṭrojjvalānanaḥ
talaṃ talena saṃhatya bāhū vikṣipya cāsakṛt
udvṛttanetraḥ saṃkruddho dantāndanteṣu niṣpiṣan
na bibheti hiḍimbī ca preṣitā kim anāgatā
- 3
तम् आपतन्तं दृष्ट्वैव तथा विकृतदर्शनम्
हिडिम्बोवाच वित्रस्ता भीमसेनम् इदं वचः
tam āpatantaṃ dṛṣṭvaiva tathā vikṛtadarśanam
hiḍimbovāca vitrastā bhīmasenam idaṃ vacaḥ
- 4
आपतत्येष दुष्टात्मा संक्रुद्धः पुरुषादकः
त्वाम् अहं भ्रातृभिः सार्धं यद्ब्रवीमि तथा कुरु
āpatatyeṣa duṣṭātmā saṃkruddhaḥ puruṣādakaḥ
tvām ahaṃ bhrātṛbhiḥ sārdhaṃ yadbravīmi tathā kuru
- 5
अहं कामगमा वीर रक्षोबलसमन्विता
आरुहेमां मम श्रोणीं नेष्यामि त्वां विहायसा
ahaṃ kāmagamā vīra rakṣobalasamanvitā
āruhemāṃ mama śroṇīṃ neṣyāmi tvāṃ vihāyasā
- 6
प्रबोधयैनान्संसुप्तान्मातरं च परंतप
सर्वान् एव गमिष्यामि गृहीत्वा वो विहायसा
prabodhayainānsaṃsuptānmātaraṃ ca paraṃtapa
sarvān eva gamiṣyāmi gṛhītvā vo vihāyasā
- 7
भीम उवाच
मा भैस्त्वं विपुलश्रोणि नैष कश्चिन्मयि स्थिते
हिंसितुं शक्नुयाद्रक्ष इति मे निश्चिता मतिः
एतान्बाधयितुं शक्तो देवो वा दानवो ऽपि वा
अहम् एनं हनिष्यामि प्रेक्षन्त्यास्ते सुमध्यमे
bhīma uvāca
mā bhaistvaṃ vipulaśroṇi naiṣa kaścinmayi sthite
hiṃsituṃ śaknuyādrakṣa iti me niścitā matiḥ
etānbādhayituṃ śakto devo vā dānavo 'pi vā
aham enaṃ haniṣyāmi prekṣantyāste sumadhyame
- 8
नायं प्रतिबलो भीरु राक्षसापसदो मम
सोढुं युधि परिस्पन्दम् अथवा सर्वराक्षसाः
nāyaṃ pratibalo bhīru rākṣasāpasado mama
soḍhuṃ yudhi parispandam athavā sarvarākṣasāḥ
- 9
पश्य बाहू सुवृत्तौ मे हस्तिहस्तनिभाविमौ
ऊरू परिघसंकाशौ संहतं चाप्युरो मम
paśya bāhū suvṛttau me hastihastanibhāvimau
ūrū parighasaṃkāśau saṃhataṃ cāpyuro mama
- 10
विक्रमं मे यथेन्द्रस्य साद्य द्रक्ष्यसि शोभने
मावमंस्थाः पृथुश्रोणि मत्वा माम् इह मानुषम्
vikramaṃ me yathendrasya sādya drakṣyasi śobhane
māvamaṃsthāḥ pṛthuśroṇi matvā mām iha mānuṣam
- 11
हिडिम्बोवाच
नावमन्ये नरव्याघ्र त्वाम् अहं देवरूपिणम्
दृष्टापदानस्तु मया मानुषेष्वेव राक्षसः
hiḍimbovāca
nāvamanye naravyāghra tvām ahaṃ devarūpiṇam
dṛṣṭāpadānastu mayā mānuṣeṣveva rākṣasaḥ
- 12
वैशंपायन उवाच
तथा संजल्पतस्तस्य भीमसेनस्य भारत
वाचः शुश्राव ताः क्रुद्धो राक्षसः पुरुषादकः
vaiśaṃpāyana uvāca
tathā saṃjalpatastasya bhīmasenasya bhārata
vācaḥ śuśrāva tāḥ kruddho rākṣasaḥ puruṣādakaḥ
- 13
अवेक्षमाणस्तस्याश्च हिडिम्बो मानुषं वपुः
स्रग्दामपूरितशिखं समग्रेन्दुनिभाननम्
avekṣamāṇastasyāśca hiḍimbo mānuṣaṃ vapuḥ
sragdāmapūritaśikhaṃ samagrendunibhānanam
- 14
सुभ्रूनासाक्षिकेशान्तं सुकुमारनखत्वचम्
सर्वाभरणसंयुक्तं सुसूक्ष्माम्बरवाससम्
subhrūnāsākṣikeśāntaṃ sukumāranakhatvacam
sarvābharaṇasaṃyuktaṃ susūkṣmāmbaravāsasam
- 15
तां तथा मानुषं रूपं बिभ्रतीं सुमनोहरम्
स ददर्शाग्रतस्तस्य भीमस्य पुरुषादकः
पुंस्कामां शङ्कमानश्च चुक्रोध पुरुषादकः
tāṃ tathā mānuṣaṃ rūpaṃ bibhratīṃ sumanoharam
sa dadarśāgratastasya bhīmasya puruṣādakaḥ
puṃskāmāṃ śaṅkamānaśca cukrodha puruṣādakaḥ
- 16
संक्रुद्धो राक्षसस्तस्या भगिन्याः कुरुसत्तम
उत्फाल्य विपुले नेत्रे ततस्ताम् इदम् अब्रवीत्
saṃkruddho rākṣasastasyā bhaginyāḥ kurusattama
utphālya vipule netre tatastām idam abravīt
- 17
को हि मे भोक्तुकामस्य विघ्नं चरति दुर्मतिः
न बिभेषि हिडिम्बे किं मत्कोपाद्विप्रमोहिता
ko hi me bhoktukāmasya vighnaṃ carati durmatiḥ
na bibheṣi hiḍimbe kiṃ matkopādvipramohitā
- 18
धिक्त्वाम् असति पुंस्कामे मम विप्रियकारिणि
पूर्वेषां राक्षसेन्द्राणां सर्वेषाम् अयशस्करि
dhiktvām asati puṃskāme mama vipriyakāriṇi
pūrveṣāṃ rākṣasendrāṇāṃ sarveṣām ayaśaskari
- 19
यान् इमान् आश्रिताकार्षीर् अप्रियं सुमहन्मम
एष तान् अद्य वै सर्वान्हनिष्यामि त्वया सह
yān imān āśritākārṣīr apriyaṃ sumahanmama
eṣa tān adya vai sarvānhaniṣyāmi tvayā saha
- 20
एवम् उक्त्वा हिडिम्बां स हिडिम्बो लोहितेक्षणः
वधायाभिपपातैनां दन्तैर्दन्तान् उपस्पृशन्
गर्जन्तम् एवं विजने भीमसेनो ऽभिवीक्ष्य तम्
रक्षन्प्रबोधं भ्रातॄणां मातुश्च परवीरहा
evam uktvā hiḍimbāṃ sa hiḍimbo lohitekṣaṇaḥ
vadhāyābhipapātaināṃ dantairdantān upaspṛśan
garjantam evaṃ vijane bhīmaseno 'bhivīkṣya tam
rakṣanprabodhaṃ bhrātṝṇāṃ mātuśca paravīrahā
- 21
तम् आपतन्तं सम्प्रेक्ष्य भीमः प्रहरतां वरः
भर्त्सयामास तेजस्वी तिष्ठ तिष्ठेति चाब्रवीत्
tam āpatantaṃ samprekṣya bhīmaḥ praharatāṃ varaḥ
bhartsayāmāsa tejasvī tiṣṭha tiṣṭheti cābravīt

