24 shlokas
- 1
वैशंपायन उवाच
ततः स्रस्तोत्तरपटः सप्रस्वेदः सवेपथुः
विवेशाधिरथो रङ्गं यष्टिप्राणो ह्वयन्न् इव
vaiśaṃpāyana uvāca
tataḥ srastottarapaṭaḥ saprasvedaḥ savepathuḥ
viveśādhiratho raṅgaṃ yaṣṭiprāṇo hvayann iva
- 2
तम् आलोक्य धनुस्त्यक्त्वा पितृगौरवयन्त्रितः
कर्णो ऽभिषेकार्द्रशिराः शिरसा समवन्दत
tam ālokya dhanustyaktvā pitṛgauravayantritaḥ
karṇo 'bhiṣekārdraśirāḥ śirasā samavandata
- 3
ततः पादाववच्छाद्य पटान्तेन ससंभ्रमः
पुत्रेति परिपूर्णार्थम् अब्रवीद्रथसारथिः
tataḥ pādāvavacchādya paṭāntena sasaṃbhramaḥ
putreti paripūrṇārtham abravīdrathasārathiḥ
- 4
परिष्वज्य च तस्याथ मूर्धानं स्नेहविक्लवः
अङ्गराज्याभिषेकार्द्रम् अश्रुभिः सिषिचे पुनः
pariṣvajya ca tasyātha mūrdhānaṃ snehaviklavaḥ
aṅgarājyābhiṣekārdram aśrubhiḥ siṣice punaḥ
- 5
तं दृष्ट्वा सूतपुत्रो ऽयम् इति निश्चित्य पाण्डवः
भीमसेनस्तदा वाक्यम् अब्रवीत्प्रहसन्न् इव
taṃ dṛṣṭvā sūtaputro 'yam iti niścitya pāṇḍavaḥ
bhīmasenastadā vākyam abravītprahasann iva
- 6
न त्वम् अर्हसि पार्थेन सूतपुत्र रणे वधम्
कुलस्य सदृशस्तूर्णं प्रतोदो गृह्यतां त्वया
na tvam arhasi pārthena sūtaputra raṇe vadham
kulasya sadṛśastūrṇaṃ pratodo gṛhyatāṃ tvayā
- 7
अङ्गराज्यं च नार्हस्त्वम् उपभोक्तुं नराधम
श्वा हुताशसमीपस्थं पुरोडाशम् इवाध्वरे
aṅgarājyaṃ ca nārhastvam upabhoktuṃ narādhama
śvā hutāśasamīpasthaṃ puroḍāśam ivādhvare
- 8
एवम् उक्तस्ततः कर्णः किंचित्प्रस्फुरिताधरः
गगनस्थं विनिःश्वस्य दिवाकरम् उदैक्षत
evam uktastataḥ karṇaḥ kiṃcitprasphuritādharaḥ
gaganasthaṃ viniḥśvasya divākaram udaikṣata
- 9
ततो दुर्योधनः कोपाद् उत्पपात महाबलः
भ्रातृपद्मवनात्तस्मान्मदोत्कट इव द्विपः
tato duryodhanaḥ kopād utpapāta mahābalaḥ
bhrātṛpadmavanāttasmānmadotkaṭa iva dvipaḥ
- 10
सो ऽब्रवीद्भीमकर्माणं भीमसेनम् अवस्थितम्
वृकोदर न युक्तं ते वचनं वक्तुम् ईदृशम्
so 'bravīdbhīmakarmāṇaṃ bhīmasenam avasthitam
vṛkodara na yuktaṃ te vacanaṃ vaktum īdṛśam
- 11
क्षत्रियाणां बलं ज्येष्ठं योद्धव्यं क्षत्रबन्धुना
शूराणां च नदीनां च प्रभवा दुर्विदाः किल
kṣatriyāṇāṃ balaṃ jyeṣṭhaṃ yoddhavyaṃ kṣatrabandhunā
śūrāṇāṃ ca nadīnāṃ ca prabhavā durvidāḥ kila
- 12
सलिलाद् उत्थितो वह्निर्येन व्याप्तं चराचरम्
दधीचस्यास्थितो वज्रं कृतं दानवसूदनम्
salilād utthito vahniryena vyāptaṃ carācaram
dadhīcasyāsthito vajraṃ kṛtaṃ dānavasūdanam
- 13
आग्नेयः कृत्तिकापुत्रो रौद्रो गाङ्गेय इत्यपि
श्रूयते भगवान्देवः सर्वगुह्यमयो गुहः
āgneyaḥ kṛttikāputro raudro gāṅgeya ityapi
śrūyate bhagavāndevaḥ sarvaguhyamayo guhaḥ
- 14
क्षत्रियाभ्यश्च ये जाता ब्राह्मणास्ते च विश्रुताः
विश्वामित्रप्रभृतयः प्राप्ता ब्रह्मत्वम् अव्ययम्
जातान् आहुः क्षत्रियासु ब्राह्मणैः क्षत्रसंक्षये
आचार्यः कलशाज्जातः शरस्तम्बाद्गुरुः कृपः
द्रोणः शस्त्रभृतां वरः
गौतमस्यान्ववाये च
भवतां च यथा जन्म तद् अप्यागमितं नृपैः
kṣatriyābhyaśca ye jātā brāhmaṇāste ca viśrutāḥ
viśvāmitraprabhṛtayaḥ prāptā brahmatvam avyayam
jātān āhuḥ kṣatriyāsu brāhmaṇaiḥ kṣatrasaṃkṣaye
ācāryaḥ kalaśājjātaḥ śarastambādguruḥ kṛpaḥ
droṇaḥ śastrabhṛtāṃ varaḥ
gautamasyānvavāye ca
bhavatāṃ ca yathā janma tad apyāgamitaṃ nṛpaiḥ
- 15
सकुण्डलं सकवचं दिव्यलक्षणलक्षितम्
कथम् आदित्यसंकाशं मृगी व्याघ्रं जनिष्यति
सूतो ऽमुं जनयिष्यति
एवं क्षत्रगुणैर्युक्तं शरं समितिशोभनम्
sakuṇḍalaṃ sakavacaṃ divyalakṣaṇalakṣitam
katham ādityasaṃkāśaṃ mṛgī vyāghraṃ janiṣyati
sūto 'muṃ janayiṣyati
evaṃ kṣatraguṇairyuktaṃ śaraṃ samitiśobhanam
- 16
पृथिवीराज्यम् अर्हो ऽयं नाङ्गराज्यं नरेश्वरः
अनेन बाहुवीर्येण मया चाज्ञानुवर्तिना
pṛthivīrājyam arho 'yaṃ nāṅgarājyaṃ nareśvaraḥ
anena bāhuvīryeṇa mayā cājñānuvartinā
- 17
यस्य वा मनुजस्येदं न क्षान्तं मद्विचेष्टितम्
रथम् आरुह्य पद्भ्यां वा विनामयतु कार्मुकम्
yasya vā manujasyedaṃ na kṣāntaṃ madviceṣṭitam
ratham āruhya padbhyāṃ vā vināmayatu kārmukam
- 18
ततः सर्वस्य रङ्गस्य हाहाकारो महान् अभूत्
साधुवादानुसंबद्धः सूर्यश्चास्तम् उपागमत्
tataḥ sarvasya raṅgasya hāhākāro mahān abhūt
sādhuvādānusaṃbaddhaḥ sūryaścāstam upāgamat
- 19
ततो दुर्योधनः कर्णम् आलम्ब्याथ करे नृप
दीपिकाग्निकृतालोकस्तस्माद्रङ्गाद्विनिर्ययौ
tato duryodhanaḥ karṇam ālambyātha kare nṛpa
dīpikāgnikṛtālokastasmādraṅgādviniryayau
- 20
पाण्डवाश्च सहद्रोणाः सकृपाश्च विशां पते
भीष्मेण सहिताः सर्वे ययुः स्वं स्वं निवेशनम्
pāṇḍavāśca sahadroṇāḥ sakṛpāśca viśāṃ pate
bhīṣmeṇa sahitāḥ sarve yayuḥ svaṃ svaṃ niveśanam
- 21
अर्जुनेति जनः कश्चित्कश्चित्कर्णेति भारत
कश्चिद्दुर्योधनेत्येवं ब्रुवन्तः प्रस्थितास्तदा
arjuneti janaḥ kaścitkaścitkarṇeti bhārata
kaścidduryodhanetyevaṃ bruvantaḥ prasthitāstadā
- 22
कुन्त्याश्च प्रत्यभिज्ञाय दिव्यलक्षणसूचितम्
पुत्रम् अङ्गेश्वरं स्नेहाच्छन्ना प्रीतिर् अवर्धत
kuntyāśca pratyabhijñāya divyalakṣaṇasūcitam
putram aṅgeśvaraṃ snehācchannā prītir avardhata
- 23
दुर्योधनस्यापि तदा कर्णम् आसाद्य पार्थिव
भयम् अर्जुनसंजातं क्षिप्रम् अन्तरधीयत
duryodhanasyāpi tadā karṇam āsādya pārthiva
bhayam arjunasaṃjātaṃ kṣipram antaradhīyata
- 24
स चापि वीरः कृतशस्त्रनिश्रमः परेण साम्नाभ्यवदत्सुयोधनम्
युधिष्ठिरस्याप्यभवत्तदा मतिर्न कर्णतुल्यो ऽस्ति धनुर्धरः क्षितौ
sa cāpi vīraḥ kṛtaśastraniśramaḥ pareṇa sāmnābhyavadatsuyodhanam
yudhiṣṭhirasyāpyabhavattadā matirna karṇatulyo 'sti dhanurdharaḥ kṣitau

