25 shlokas
- 1
वसिष्ठ उवाच
मा भैः पुत्रि न भेतव्यं रक्षसस्ते कथंचन
नैतद्रक्षो भयं यस्मात्पश्यसि त्वम् उपस्थितम्
vasiṣṭha uvāca
mā bhaiḥ putri na bhetavyaṃ rakṣasaste kathaṃcana
naitadrakṣo bhayaṃ yasmātpaśyasi tvam upasthitam
- 2
राजा कल्माषपादो ऽयं वीर्यवान्प्रथितो भुवि
स एषो ऽस्मिन्वनोद्देशे निवसत्यतिभीषणः
rājā kalmāṣapādo 'yaṃ vīryavānprathito bhuvi
sa eṣo 'sminvanoddeśe nivasatyatibhīṣaṇaḥ
- 3
गन्धर्व उवाच
तम् आपतन्तं सम्प्रेक्ष्य वसिष्ठो भगवान् ऋषिः
वारयामास तेजस्वी हुंकारेणैव भारत
gandharva uvāca
tam āpatantaṃ samprekṣya vasiṣṭho bhagavān ṛṣiḥ
vārayāmāsa tejasvī huṃkāreṇaiva bhārata
- 4
मन्त्रपूतेन च पुनः स तम् अभ्युक्ष्य वारिणा
मोक्षयामास वै घोराद्राक्षसाद्राजसत्तमम्
mantrapūtena ca punaḥ sa tam abhyukṣya vāriṇā
mokṣayāmāsa vai ghorādrākṣasādrājasattamam
- 5
स हि द्वादश वर्षाणि वसिष्ठस्यैव तेजसा
ग्रस्त आसीद्गृहेणेव पर्वकाले दिवाकरः
sa hi dvādaśa varṣāṇi vasiṣṭhasyaiva tejasā
grasta āsīdgṛheṇeva parvakāle divākaraḥ
- 6
रक्षसा विप्रमुक्तो ऽथ स नृपस्तद्वनं महत्
तेजसा रञ्जयामास संध्याभ्रम् इव भास्करः
rakṣasā vipramukto 'tha sa nṛpastadvanaṃ mahat
tejasā rañjayāmāsa saṃdhyābhram iva bhāskaraḥ
- 7
प्रतिलभ्य ततः संज्ञाम् अभिवाद्य कृताञ्जलिः
उवाच नृपतिः काले वसिष्ठम् ऋषिसत्तमम्
pratilabhya tataḥ saṃjñām abhivādya kṛtāñjaliḥ
uvāca nṛpatiḥ kāle vasiṣṭham ṛṣisattamam
- 8
सौदासो ऽहं महाभाग याज्यस्ते द्विजसत्तम
अस्मिन्काले यद् इष्टं ते ब्रूहि किं करवाणि ते
saudāso 'haṃ mahābhāga yājyaste dvijasattama
asminkāle yad iṣṭaṃ te brūhi kiṃ karavāṇi te
- 9
वसिष्ठ उवाच
वृत्तम् एतद्यथाकालं गच्छ राज्यं प्रशाधि तत्
ब्राह्मणांश्च मनुष्येन्द्र मावमंस्थाः कदाचन
vasiṣṭha uvāca
vṛttam etadyathākālaṃ gaccha rājyaṃ praśādhi tat
brāhmaṇāṃśca manuṣyendra māvamaṃsthāḥ kadācana
- 10
राजोवाच
नावमंस्याम्यहं ब्रह्मन्कदाचिद्ब्राह्मणर्षभान्
त्वन्निदेशे स्थितः शश्वत्पूजयिष्याम्यहं द्विजान्
rājovāca
nāvamaṃsyāmyahaṃ brahmankadācidbrāhmaṇarṣabhān
tvannideśe sthitaḥ śaśvatpūjayiṣyāmyahaṃ dvijān
- 11
इक्ष्वाकूणां तु येनाहम् अनृणः स्यां द्विजोत्तम
तत्त्वत्तः प्राप्तुम् इच्छामि वरं वेदविदां वर
ikṣvākūṇāṃ tu yenāham anṛṇaḥ syāṃ dvijottama
tattvattaḥ prāptum icchāmi varaṃ vedavidāṃ vara
- 12
अपत्यायेप्सितां मह्यं महिषीं गन्तुम् अर्हसि
शीलरूपगुणोपेताम् इक्ष्वाकुकुलवृद्धये
apatyāyepsitāṃ mahyaṃ mahiṣīṃ gantum arhasi
śīlarūpaguṇopetām ikṣvākukulavṛddhaye
- 13
गन्धर्व उवाच
ददानीत्येव तं तत्र राजानं प्रत्युवाच ह
वसिष्ठः परमेष्वासं सत्यसंधो द्विजोत्तमः
gandharva uvāca
dadānītyeva taṃ tatra rājānaṃ pratyuvāca ha
vasiṣṭhaḥ parameṣvāsaṃ satyasaṃdho dvijottamaḥ
- 14
ततः प्रतिययौ काले वसिष्ठसहितो ऽनघ
ख्यातं पुरवरं लोकेष्वयोध्यां मनुजेश्वरः
tataḥ pratiyayau kāle vasiṣṭhasahito 'nagha
khyātaṃ puravaraṃ lokeṣvayodhyāṃ manujeśvaraḥ
- 15
तं प्रजाः प्रतिमोदन्त्यः सर्वाः प्रत्युद्ययुस्तदा
विपाप्मानं महात्मानं दिवौकस इवेश्वरम्
taṃ prajāḥ pratimodantyaḥ sarvāḥ pratyudyayustadā
vipāpmānaṃ mahātmānaṃ divaukasa iveśvaram
- 16
अचिरात्स मनुष्येन्द्रो नगरीं पुण्यकर्मणाम्
विवेश सहितस्तेन वसिष्ठेन महात्मना
acirātsa manuṣyendro nagarīṃ puṇyakarmaṇām
viveśa sahitastena vasiṣṭhena mahātmanā
- 17
ददृशुस्तं ततो राजन्न् अयोध्यावासिनो जनाः
पुष्येण सहितं काले दिवाकरम् इवोदितम्
dadṛśustaṃ tato rājann ayodhyāvāsino janāḥ
puṣyeṇa sahitaṃ kāle divākaram ivoditam
- 18
स हि तां पूरयामास लक्ष्म्या लक्ष्मीवतां वरः
अयोध्यां व्योम शीतांशुः शरत्काल इवोदितः
sa hi tāṃ pūrayāmāsa lakṣmyā lakṣmīvatāṃ varaḥ
ayodhyāṃ vyoma śītāṃśuḥ śaratkāla ivoditaḥ
- 19
संसिक्तमृष्टपन्थानं पताकोच्छ्रयभूषितम्
मनः प्रह्लादयामास तस्य तत्पुरम् उत्तमम्
saṃsiktamṛṣṭapanthānaṃ patākocchrayabhūṣitam
manaḥ prahlādayāmāsa tasya tatpuram uttamam
- 20
तुष्टपुष्टजनाकीर्णा सा पुरी कुरुनन्दन
अशोभत तदा तेन शक्रेणेवामरावती
tuṣṭapuṣṭajanākīrṇā sā purī kurunandana
aśobhata tadā tena śakreṇevāmarāvatī
- 21
ततः प्रविष्टे राजेन्द्रे तस्मिन्राजनि तां पुरीम्
तस्य राज्ञ आज्ञया देवी वसिष्ठम् उपचक्रमे
tataḥ praviṣṭe rājendre tasminrājani tāṃ purīm
tasya rājña ājñayā devī vasiṣṭham upacakrame
- 22
ऋतावथ महर्षिः स संबभूव तया सह
देव्या दिव्येन विधिना वसिष्ठः श्रेष्ठभाग् ऋषिः
ṛtāvatha maharṣiḥ sa saṃbabhūva tayā saha
devyā divyena vidhinā vasiṣṭhaḥ śreṣṭhabhāg ṛṣiḥ
- 23
अथ तस्यां समुत्पन्ने गर्भे स मुनिसत्तमः
राज्ञाभिवादितस्तेन जगाम पुनर् आश्रमम्
atha tasyāṃ samutpanne garbhe sa munisattamaḥ
rājñābhivāditastena jagāma punar āśramam
- 24
दीर्घकालधृतं गर्भं सुषाव न तु तं यदा
साथ देव्यश्मना कुक्षिं निर्बिभेद तदा स्वकम्
dīrghakāladhṛtaṃ garbhaṃ suṣāva na tu taṃ yadā
sātha devyaśmanā kukṣiṃ nirbibheda tadā svakam
- 25
द्वादशे ऽथ ततो वर्षे स जज्ञे मनुजर्षभ
अश्मको नाम राजर्षिः पोतनं यो न्यवेशयत्
dvādaśe 'tha tato varṣe sa jajñe manujarṣabha
aśmako nāma rājarṣiḥ potanaṃ yo nyaveśayat

