21 shlokas
- 1
ब्राह्मण्युवाच
नाहं गृह्णामि वस्तात दृष्टीर्नास्ति रुषान्विता
अयं तु भार्गवो नूनम् ऊरुजः कुपितो ऽद्य वः
brāhmaṇyuvāca
nāhaṃ gṛhṇāmi vastāta dṛṣṭīrnāsti ruṣānvitā
ayaṃ tu bhārgavo nūnam ūrujaḥ kupito 'dya vaḥ
- 2
तेन चक्षूंषि वस्तात नूनं कोपान्महात्मना
स्मरता निहतान्बन्धून् आदत्तानि न संशयः
tena cakṣūṃṣi vastāta nūnaṃ kopānmahātmanā
smaratā nihatānbandhūn ādattāni na saṃśayaḥ
- 3
गर्भान् अपि यदा यूयं भृगूणां घ्नत पुत्रकाः
तदायम् ऊरुणा गर्भो मया वर्षशतं धृतः
garbhān api yadā yūyaṃ bhṛgūṇāṃ ghnata putrakāḥ
tadāyam ūruṇā garbho mayā varṣaśataṃ dhṛtaḥ
- 4
षडङ्गश्चाखिलो वेद इमं गर्भस्थम् एव हि
विवेश भृगुवंशस्य भूयः प्रियचिकीर्षया
ṣaḍaṅgaścākhilo veda imaṃ garbhastham eva hi
viveśa bhṛguvaṃśasya bhūyaḥ priyacikīrṣayā
- 5
सो ऽयं पितृवधान्नूनं क्रोधाद्वो हन्तुम् इच्छति
तेजसा यस्य दिव्येन चक्षूंषि मुषितानि वः
so 'yaṃ pitṛvadhānnūnaṃ krodhādvo hantum icchati
tejasā yasya divyena cakṣūṃṣi muṣitāni vaḥ
- 6
तम् इमं तात याचध्वम् और्वं मम सुतोत्तमम्
अयं वः प्रणिपातेन तुष्टो दृष्टीर्विमोक्ष्यति
tam imaṃ tāta yācadhvam aurvaṃ mama sutottamam
ayaṃ vaḥ praṇipātena tuṣṭo dṛṣṭīrvimokṣyati
- 7
गन्धर्व उवाच
एवम् उक्तास्ततः सर्वे राजानस्ते तम् ऊरुजम्
ऊचुः प्रसीदेति तदा प्रसादं च चकार सः
gandharva uvāca
evam uktāstataḥ sarve rājānaste tam ūrujam
ūcuḥ prasīdeti tadā prasādaṃ ca cakāra saḥ
- 8
अनेनैव च विख्यातो नाम्ना लोकेषु सत्तमः
स और्व इति विप्रर्षिर् ऊरुं भित्त्वा व्यजायत
anenaiva ca vikhyāto nāmnā lokeṣu sattamaḥ
sa aurva iti viprarṣir ūruṃ bhittvā vyajāyata
- 9
चक्षूंषि प्रतिलभ्याथ प्रतिजग्मुस्ततो नृपाः
भार्गवस्तु मुनिर्मेने सर्वलोकपराभवम्
cakṣūṃṣi pratilabhyātha pratijagmustato nṛpāḥ
bhārgavastu munirmene sarvalokaparābhavam
- 10
स चक्रे तात लोकानां विनाशाय महामनाः
सर्वेषाम् एव कार्त्स्न्येन मनः प्रवणम् आत्मनः
sa cakre tāta lokānāṃ vināśāya mahāmanāḥ
sarveṣām eva kārtsnyena manaḥ pravaṇam ātmanaḥ
- 11
इच्छन्न् अपचितिं कर्तुं भृगूणां भृगुसत्तमः
सर्वलोकविनाशाय तपसा महतैधितः
icchann apacitiṃ kartuṃ bhṛgūṇāṃ bhṛgusattamaḥ
sarvalokavināśāya tapasā mahataidhitaḥ
- 12
तापयामास लोकान्स सदेवासुरमानुषान्
तपसोग्रेण महता नन्दयिष्यन्पितामहान्
tāpayāmāsa lokānsa sadevāsuramānuṣān
tapasogreṇa mahatā nandayiṣyanpitāmahān
- 13
ततस्तं पितरस्तात विज्ञाय भृगुसत्तमम्
पितृलोकाद् उपागम्य सर्व ऊचुर् इदं वचः
tatastaṃ pitarastāta vijñāya bhṛgusattamam
pitṛlokād upāgamya sarva ūcur idaṃ vacaḥ
- 14
और्व दृष्टः प्रभावस्ते तपसोग्रस्य पुत्रक
प्रसादं कुरु लोकानां नियच्छ क्रोधम् आत्मनः
aurva dṛṣṭaḥ prabhāvaste tapasograsya putraka
prasādaṃ kuru lokānāṃ niyaccha krodham ātmanaḥ
- 15
नानीशैर्हि तदा तात भृगुभिर्भावितात्मभिः
वधो ऽभ्युपेक्षितः सर्वैः क्षत्रियाणां विहिंसताम्
nānīśairhi tadā tāta bhṛgubhirbhāvitātmabhiḥ
vadho 'bhyupekṣitaḥ sarvaiḥ kṣatriyāṇāṃ vihiṃsatām
- 16
आयुषा हि प्रकृष्टेन यदा नः खेद आविशत्
तदास्माभिर्वधस्तात क्षत्रियैर् ईप्सितः स्वयम्
āyuṣā hi prakṛṣṭena yadā naḥ kheda āviśat
tadāsmābhirvadhastāta kṣatriyair īpsitaḥ svayam
- 17
निखातं तद्धि वै वित्तं केनचिद्भृगुवेश्मनि
वैरायैव तदा न्यस्तं क्षत्रियान्कोपयिष्णुभिः
किं हि वित्तेन नः कार्यं स्वर्गेप्सूनां द्विजर्षभ
यद् अस्माकं धनाध्यक्षः प्रभूतं धनम् आहरत्
nikhātaṃ taddhi vai vittaṃ kenacidbhṛguveśmani
vairāyaiva tadā nyastaṃ kṣatriyānkopayiṣṇubhiḥ
kiṃ hi vittena naḥ kāryaṃ svargepsūnāṃ dvijarṣabha
yad asmākaṃ dhanādhyakṣaḥ prabhūtaṃ dhanam āharat
- 18
यदा तु मृत्युर् आदातुं न नः शक्नोति सर्वशः
तदास्माभिर् अयं दृष्ट उपायस्तात संमतः
yadā tu mṛtyur ādātuṃ na naḥ śaknoti sarvaśaḥ
tadāsmābhir ayaṃ dṛṣṭa upāyastāta saṃmataḥ
- 19
आत्महा च पुमांस्तात न लोकांल्लभते शुभान्
ततो ऽस्माभिः समीक्ष्यैवं नात्मनात्मा विनाशितः
एतस्य परिहारार्थं त्वं तु धर्मं समाचर
ātmahā ca pumāṃstāta na lokāṃllabhate śubhān
tato 'smābhiḥ samīkṣyaivaṃ nātmanātmā vināśitaḥ
etasya parihārārthaṃ tvaṃ tu dharmaṃ samācara
- 20
न चैतन्नः प्रियं तात यद् इदं कर्तुम् इच्छसि
नियच्छेदं मनः पापात्सर्वलोकपराभवात्
na caitannaḥ priyaṃ tāta yad idaṃ kartum icchasi
niyacchedaṃ manaḥ pāpātsarvalokaparābhavāt
- 21
न हि नः क्षत्रियाः केचिन्न लोकाः सप्त पुत्रक
दूषयन्ति तपस्तेजः क्रोधम् उत्पतितं जहि
na hi naḥ kṣatriyāḥ kecinna lokāḥ sapta putraka
dūṣayanti tapastejaḥ krodham utpatitaṃ jahi

