Sanskrit

23 shlokas

  1. 1
  2. 2

    नाल्पधीर्नामहाभागस्तथानानास्त्रकोविदः

    नादेवसत्त्वो विनयेत्कुरून् अस्त्रे महाबलान्

    इति संचिन्त्य गाङ्गेयस्तदा भरतसत्तमः

    द्रोणाय वेदविदुषे भारद्वाजाय धीमते

    पाण्डवान्कौरवांश्चैव ददौ शिष्यान्नरर्षभ

    शास्त्रतः पूजितश्चैव सम्यक्तेन महात्मना

    स भीष्मेण महाभागस्तुष्टो ऽस्त्रविदुषां वरः

    प्रतिजग्राह तान्सर्वाञ्शिष्यत्वेन महायशाः

    शिक्षयामास च द्रोणो धनुर्वेदम् अशेषतः

    ते ऽचिरेणैव कालेन सर्वशस्त्रविशारदाः

    बभूवुः कौरवा राजन्पाण्डवाश्चामितौजसः

    जनमेजय उवाच

    वैशंपायन उवाच

    कथं समभवद्द्रोणः कथं चास्त्राण्यवाप्तवान्

    कथं चागात्कुरून्ब्रह्मन्कस्य पुत्रः स वीर्यवान्

    कथं चास्य सुतो जातः सो ऽश्वत्थामास्त्रवित्तमः

    एतद् इच्छाम्यहं श्रोतुं विस्तरेण प्रकीर्तय

    गङ्गाद्वारं प्रति महान्बभूव भगवान् ऋषिः

    भरद्वाज इति ख्यातः सततं संशितव्रतः

    सो ऽभिषेक्तुं ततो गङ्गां पूर्वम् एवागमन्नदीम्

    nālpadhīrnāmahābhāgastathānānāstrakovidaḥ

    nādevasattvo vinayetkurūn astre mahābalān

    iti saṃcintya gāṅgeyastadā bharatasattamaḥ

    droṇāya vedaviduṣe bhāradvājāya dhīmate

    pāṇḍavānkauravāṃścaiva dadau śiṣyānnararṣabha

    śāstrataḥ pūjitaścaiva samyaktena mahātmanā

    sa bhīṣmeṇa mahābhāgastuṣṭo 'straviduṣāṃ varaḥ

    pratijagrāha tānsarvāñśiṣyatvena mahāyaśāḥ

    śikṣayāmāsa ca droṇo dhanurvedam aśeṣataḥ

    te 'cireṇaiva kālena sarvaśastraviśāradāḥ

    babhūvuḥ kauravā rājanpāṇḍavāścāmitaujasaḥ

    janamejaya uvāca

    vaiśaṃpāyana uvāca

    kathaṃ samabhavaddroṇaḥ kathaṃ cāstrāṇyavāptavān

    kathaṃ cāgātkurūnbrahmankasya putraḥ sa vīryavān

    kathaṃ cāsya suto jātaḥ so 'śvatthāmāstravittamaḥ

    etad icchāmyahaṃ śrotuṃ vistareṇa prakīrtaya

    gaṅgādvāraṃ prati mahānbabhūva bhagavān ṛṣiḥ

    bharadvāja iti khyātaḥ satataṃ saṃśitavrataḥ

    so 'bhiṣektuṃ tato gaṅgāṃ pūrvam evāgamannadīm

  3. 3
  4. 4
  5. 5
  6. 6
  7. 7
  8. 8
  9. 9
  10. 10
  11. 11
  12. 12
  13. 13
  14. 14
  15. 15
  16. 16

    स शुश्राव महात्मानं जामदग्न्यं परंतपम्

    सर्वज्ञानविदं विप्रं सर्वशस्त्रभृतां वरम्

    ब्राह्मणेभ्यस्तदा राजन्दित्सन्तं वसु सर्वशः

    स रामस्य धनुर्वेदं दिव्यान्यस्त्राणि चैव ह

    श्रुत्वा तेषु मनश्चक्रे नीतिशास्त्रे तथैव च

    ततः स व्रतिभिः शिष्यैस्तपोयुक्तैर्महातपाः

    वृतः प्रायान्महाबाहुर्महेन्द्रं पर्वतोत्तमम्

    ततो महेन्द्रम् आसाद्य भारद्वाजो महातपाः

    क्षान्तं दान्तम् अमित्रघ्नम् अपश्यद्भृगुनन्दनम्

    ततो द्रोणो वृतः शिष्यैर् उपगम्य भृगूद्वहम्

    आचख्यावात्मनो नाम जन्म चाङ्गिरसः कुले

    निवेद्य शिरसा भूमौ पादौ चैवाभ्यवादयत्

    ततस्तं सर्वम् उत्सृज्य वनं जिगमिषुं तदा

    शस्त्रास्त्रेषु च निष्णातं श्रुत्वा तत्र समागतम्

    तम् अब्रवीन्महात्मा स सर्वक्षत्रियमर्दनः

    स्वागतं ते द्विजश्रेष्ठ यद् इच्छसि वदस्व मे

    एवम् उक्तस्तु रामेण भारद्वाजो ऽब्रवीद्वचः

    sa śuśrāva mahātmānaṃ jāmadagnyaṃ paraṃtapam

    sarvajñānavidaṃ vipraṃ sarvaśastrabhṛtāṃ varam

    brāhmaṇebhyastadā rājanditsantaṃ vasu sarvaśaḥ

    sa rāmasya dhanurvedaṃ divyānyastrāṇi caiva ha

    śrutvā teṣu manaścakre nītiśāstre tathaiva ca

    tataḥ sa vratibhiḥ śiṣyaistapoyuktairmahātapāḥ

    vṛtaḥ prāyānmahābāhurmahendraṃ parvatottamam

    tato mahendram āsādya bhāradvājo mahātapāḥ

    kṣāntaṃ dāntam amitraghnam apaśyadbhṛgunandanam

    tato droṇo vṛtaḥ śiṣyair upagamya bhṛgūdvaham

    ācakhyāvātmano nāma janma cāṅgirasaḥ kule

    nivedya śirasā bhūmau pādau caivābhyavādayat

    tatastaṃ sarvam utsṛjya vanaṃ jigamiṣuṃ tadā

    śastrāstreṣu ca niṣṇātaṃ śrutvā tatra samāgatam

    tam abravīnmahātmā sa sarvakṣatriyamardanaḥ

    svāgataṃ te dvijaśreṣṭha yad icchasi vadasva me

    evam uktastu rāmeṇa bhāradvājo 'bravīdvacaḥ

  17. 17
  18. 18
  19. 19
  20. 20
  21. 21

    द्रोण उवाच

    अस्त्राणि मे समग्राणि ससंहाराणि भार्गव

    सप्रयोगरहस्यानि दातुम् अर्हस्यशेषतः

    एतद्वसु वसूनां हि सर्वेषां विप्रसत्तम

    राम उवाच

    प्रयच्छ भगवन्मह्यं वरम् एतन्मया वृतम्

    कृतार्थं च भविष्यामि वरं लब्ध्वा द्विजोत्तम

    प्रतिगृह्णीष्व विप्रेन्द्र द्रोण मत्तो यदीच्छसि

    वरं तव ददाम्यद्य यद् उक्तं ते द्विजोत्तम

    गृहाणास्त्राणि दिव्यानि धनुर्वेदं च मामकम्

    सपुत्रस्य ददाम्येतत्तव द्रोण महद्वरम्

    कृतार्थो गच्छ विप्रेन्द्र गच्छ चैव यथागतम्

    कृतास्त्रश्चैव शूरश्च सर्वशास्त्रविशारदः

    अश्वत्थामेति विख्यातो भविष्यति महारथः

    droṇa uvāca

    astrāṇi me samagrāṇi sasaṃhārāṇi bhārgava

    saprayogarahasyāni dātum arhasyaśeṣataḥ

    etadvasu vasūnāṃ hi sarveṣāṃ viprasattama

    rāma uvāca

    prayaccha bhagavanmahyaṃ varam etanmayā vṛtam

    kṛtārthaṃ ca bhaviṣyāmi varaṃ labdhvā dvijottama

    pratigṛhṇīṣva viprendra droṇa matto yadīcchasi

    varaṃ tava dadāmyadya yad uktaṃ te dvijottama

    gṛhāṇāstrāṇi divyāni dhanurvedaṃ ca māmakam

    saputrasya dadāmyetattava droṇa mahadvaram

    kṛtārtho gaccha viprendra gaccha caiva yathāgatam

    kṛtāstraścaiva śūraśca sarvaśāstraviśāradaḥ

    aśvatthāmeti vikhyāto bhaviṣyati mahārathaḥ

  22. 22
  23. 23