21 shlokas
- 1
वैशंपायन उवाच
ततः समुद्रे तीर्थानि दक्षिणे भरतर्षभः
अभ्यगच्छत्सुपुण्यानि शोभितानि तपस्विभिः
vaiśaṃpāyana uvāca
tataḥ samudre tīrthāni dakṣiṇe bharatarṣabhaḥ
abhyagacchatsupuṇyāni śobhitāni tapasvibhiḥ
- 2
वर्जयन्ति स्म तीर्थानि पञ्च तत्र तु तापसाः
आचीर्णानि तु यान्यासन्पुरस्तात्तु तपस्विभिः
varjayanti sma tīrthāni pañca tatra tu tāpasāḥ
ācīrṇāni tu yānyāsanpurastāttu tapasvibhiḥ
- 3
अगस्त्यतीर्थं सौभद्रं पौलोमं च सुपावनम्
कारंधमं प्रसन्नं च हयमेधफलं च यत्
भारद्वाजस्य तीर्थं च पापप्रशमनं महत्
एतानि पञ्च तीर्थानि ददर्श कुरुसत्तमः
agastyatīrthaṃ saubhadraṃ paulomaṃ ca supāvanam
kāraṃdhamaṃ prasannaṃ ca hayamedhaphalaṃ ca yat
bhāradvājasya tīrthaṃ ca pāpapraśamanaṃ mahat
etāni pañca tīrthāni dadarśa kurusattamaḥ
- 4
विविक्तान्युपलक्ष्याथ तानि तीर्थानि पाण्डवः
दृष्ट्वा च वर्ज्यमानानि मुनिभिर्धर्मबुद्धिभिः
viviktānyupalakṣyātha tāni tīrthāni pāṇḍavaḥ
dṛṣṭvā ca varjyamānāni munibhirdharmabuddhibhiḥ
- 5
तपस्विनस्ततो ऽपृच्छत्प्राञ्जलिः कुरुनन्दनः
तीर्थानीमानि वर्ज्यन्ते किमर्थं ब्रह्मवादिभिः
tapasvinastato 'pṛcchatprāñjaliḥ kurunandanaḥ
tīrthānīmāni varjyante kimarthaṃ brahmavādibhiḥ
- 6
तापसा ऊचुः
ग्राहाः पञ्च वसन्त्येषु हरन्ति च तपोधनान्
अत एतानि वर्ज्यन्ते तीर्थानि कुरुनन्दन
tāpasā ūcuḥ
grāhāḥ pañca vasantyeṣu haranti ca tapodhanān
ata etāni varjyante tīrthāni kurunandana
- 7
वैशंपायन उवाच
तेषां श्रुत्वा महाबाहुर्वार्यमाणस्तपोधनैः
जगाम तानि तीर्थानि द्रष्टुं पुरुषसत्तमः
vaiśaṃpāyana uvāca
teṣāṃ śrutvā mahābāhurvāryamāṇastapodhanaiḥ
jagāma tāni tīrthāni draṣṭuṃ puruṣasattamaḥ
- 8
ततः सौभद्रम् आसाद्य महर्षेस्तीर्थम् उत्तमम्
विगाह्य तरसा शूरः स्नानं चक्रे परंतपः
tataḥ saubhadram āsādya maharṣestīrtham uttamam
vigāhya tarasā śūraḥ snānaṃ cakre paraṃtapaḥ
- 9
अथ तं पुरुषव्याघ्रम् अन्तर्जलचरो महान्
निजग्राह जले ग्राहः कुन्तीपुत्रं धनंजयम्
atha taṃ puruṣavyāghram antarjalacaro mahān
nijagrāha jale grāhaḥ kuntīputraṃ dhanaṃjayam
- 10
स तम् आदाय कौन्तेयो विस्फुरन्तं जलेचरम्
उदतिष्ठन्महाबाहुर्बलेन बलिनां वरः
sa tam ādāya kaunteyo visphurantaṃ jalecaram
udatiṣṭhanmahābāhurbalena balināṃ varaḥ
- 11
उत्कृष्ट एव तु ग्राहः सो ऽर्जुनेन यशस्विना
बभूव नारी कल्याणी सर्वाभरणभूषिता
दीप्यमाना श्रिया राजन्दिव्यरूपा मनोरमा
utkṛṣṭa eva tu grāhaḥ so 'rjunena yaśasvinā
babhūva nārī kalyāṇī sarvābharaṇabhūṣitā
dīpyamānā śriyā rājandivyarūpā manoramā
- 12
तद् अद्भुतं महद्दृष्ट्वा कुन्तीपुत्रो धनंजयः
तां स्त्रियं परमप्रीत इदं वचनम् अब्रवीत्
tad adbhutaṃ mahaddṛṣṭvā kuntīputro dhanaṃjayaḥ
tāṃ striyaṃ paramaprīta idaṃ vacanam abravīt
- 13
का वै त्वम् असि कल्याणि कुतो वासि जलेचरी
किमर्थं च महत्पापम् इदं कृतवती पुरा
kā vai tvam asi kalyāṇi kuto vāsi jalecarī
kimarthaṃ ca mahatpāpam idaṃ kṛtavatī purā
- 14
नार्युवाच
अप्सरास्मि महाबाहो देवारण्यविचारिणी
इष्टा धनपतेर्नित्यं वर्गा नाम महाबल
nāryuvāca
apsarāsmi mahābāho devāraṇyavicāriṇī
iṣṭā dhanapaternityaṃ vargā nāma mahābala
- 15
मम सख्यश्चतस्रो ऽन्याः सर्वाः कामगमाः शुभाः
ताभिः सार्धं प्रयातास्मि लोकपालनिवेशनम्
mama sakhyaścatasro 'nyāḥ sarvāḥ kāmagamāḥ śubhāḥ
tābhiḥ sārdhaṃ prayātāsmi lokapālaniveśanam
- 16
ततः पश्यामहे सर्वा ब्राह्मणं संशितव्रतम्
रूपवन्तम् अधीयानम् एकम् एकान्तचारिणम्
tataḥ paśyāmahe sarvā brāhmaṇaṃ saṃśitavratam
rūpavantam adhīyānam ekam ekāntacāriṇam
- 17
तस्य वै तपसा राजंस्तद्वनं तेजसावृतम्
आदित्य इव तं देशं कृत्स्नं स व्यवभासयत्
tasya vai tapasā rājaṃstadvanaṃ tejasāvṛtam
āditya iva taṃ deśaṃ kṛtsnaṃ sa vyavabhāsayat
- 18
तस्य दृष्ट्वा तपस्तादृग्रूपं चाद्भुतदर्शनम्
अवतीर्णाः स्म तं देशं तपोविघ्नचिकीर्षया
tasya dṛṣṭvā tapastādṛgrūpaṃ cādbhutadarśanam
avatīrṇāḥ sma taṃ deśaṃ tapovighnacikīrṣayā
- 19
अहं च सौरभेयी च समीची बुद्बुदा लता
यौगपद्येन तं विप्रम् अभ्यगच्छाम भारत
ahaṃ ca saurabheyī ca samīcī budbudā latā
yaugapadyena taṃ vipram abhyagacchāma bhārata
- 20
गायन्त्यो वै हसन्त्यश्च लोभयन्त्यश्च तं द्विजम्
प्रेक्षणानि च कुर्वन्त्यो विवृतं कारयन्ति च
अनिच्छन्त्य इवाङ्गानि हासभावविलासितैः
बाहूरुमूलदन्तानां दर्शनं वै वराङ्गनाः
कुर्वन्त्यो लोभयन्त्यश्च तं द्विजं परितः स्थिताः
स च नास्मासु कृतवान्मनो वीर कथंचन
नाकम्पत महातेजाः स्थितस्तपसि निर्मले
gāyantyo vai hasantyaśca lobhayantyaśca taṃ dvijam
prekṣaṇāni ca kurvantyo vivṛtaṃ kārayanti ca
anicchantya ivāṅgāni hāsabhāvavilāsitaiḥ
bāhūrumūladantānāṃ darśanaṃ vai varāṅganāḥ
kurvantyo lobhayantyaśca taṃ dvijaṃ paritaḥ sthitāḥ
sa ca nāsmāsu kṛtavānmano vīra kathaṃcana
nākampata mahātejāḥ sthitastapasi nirmale
- 21
सो ऽशपत्कुपितो ऽस्मांस्तु ब्राह्मणः क्षत्रियर्षभ
ग्राहभूता जले यूयं चरिष्यध्वं शतं समाः
so 'śapatkupito 'smāṃstu brāhmaṇaḥ kṣatriyarṣabha
grāhabhūtā jale yūyaṃ cariṣyadhvaṃ śataṃ samāḥ

