15 shlokas
- 1
वैशंपायन उवाच
गत्वा तु तां भार्गवकर्मशालां पार्थौ पृथां प्राप्य महानुभावौ
तां याज्ञसेनीं परमप्रतीतौ भिक्षेत्यथावेदयतां नराग्र्यौ
प्राग् एव सम्प्रविष्टेषु भवनं भ्रातृषु त्रिषु
अम्ब भिक्षेयम् आनीतेत्याहतुर्भीमफल्गुनौ
vaiśaṃpāyana uvāca
gatvā tu tāṃ bhārgavakarmaśālāṃ pārthau pṛthāṃ prāpya mahānubhāvau
tāṃ yājñasenīṃ paramapratītau bhikṣetyathāvedayatāṃ narāgryau
prāg eva sampraviṣṭeṣu bhavanaṃ bhrātṛṣu triṣu
amba bhikṣeyam ānītetyāhaturbhīmaphalgunau
- 2
कुटीगता सा त्वनवेक्ष्य पुत्रान् उवाच भुङ्क्तेति समेत्य सर्वे
पश्चात्तु कुन्ती प्रसमीक्ष्य कन्यां कष्टं मया भाषितम् इत्युवाच
kuṭīgatā sā tvanavekṣya putrān uvāca bhuṅkteti sametya sarve
paścāttu kuntī prasamīkṣya kanyāṃ kaṣṭaṃ mayā bhāṣitam ityuvāca
- 3
साधर्मभीता हि विलज्जमाना तां याज्ञसेनीं परमप्रतीताम्
पाणौ गृहीत्वोपजगाम कुन्ती युधिष्ठिरं वाक्यम् उवाच चेदम्
sādharmabhītā hi vilajjamānā tāṃ yājñasenīṃ paramapratītām
pāṇau gṛhītvopajagāma kuntī yudhiṣṭhiraṃ vākyam uvāca cedam
- 4
इयं हि कन्या द्रुपदस्य राज्ञस्तवानुजाभ्यां मयि संनिसृष्टा
यथोचितं पुत्र मयापि चोक्तं समेत्य भुङ्क्तेति नृप प्रमादात्
iyaṃ hi kanyā drupadasya rājñastavānujābhyāṃ mayi saṃnisṛṣṭā
yathocitaṃ putra mayāpi coktaṃ sametya bhuṅkteti nṛpa pramādāt
- 5
कथं मया नानृतम् उक्तम् अद्य भवेत्कुरूणाम् ऋषभ ब्रवीहि
पाञ्चालराजस्य सुताम् अधर्मो न चोपवर्तेत न भूतपूर्वः
kathaṃ mayā nānṛtam uktam adya bhavetkurūṇām ṛṣabha bravīhi
pāñcālarājasya sutām adharmo na copavarteta na bhūtapūrvaḥ
- 6
मुहूर्तमात्रं त्वनुचिन्त्य राजा युधिष्ठिरो मातरम् उत्तमौजाः
कुन्तीं समाश्वास्य कुरुप्रवीरो धनंजयं वाक्यम् इदं बभाषे
muhūrtamātraṃ tvanucintya rājā yudhiṣṭhiro mātaram uttamaujāḥ
kuntīṃ samāśvāsya kurupravīro dhanaṃjayaṃ vākyam idaṃ babhāṣe
- 7
त्वया जिता पाण्डव याज्ञसेनी त्वया च तोषिष्यति राजपुत्री
प्रज्वाल्यतां हूयतां चापि वह्निर्गृहाण पाणिं विधिवत्त्वम् अस्याः
tvayā jitā pāṇḍava yājñasenī tvayā ca toṣiṣyati rājaputrī
prajvālyatāṃ hūyatāṃ cāpi vahnirgṛhāṇa pāṇiṃ vidhivattvam asyāḥ
- 8
अर्जुन उवाच
मा मां नरेन्द्र त्वम् अधर्मभाजं कृथा न धर्मो ह्ययम् ईप्सितो ऽन्यैः
भवान्निवेश्यः प्रथमं ततो ऽयं भीमो महाबाहुर् अचिन्त्यकर्मा
arjuna uvāca
mā māṃ narendra tvam adharmabhājaṃ kṛthā na dharmo hyayam īpsito 'nyaiḥ
bhavānniveśyaḥ prathamaṃ tato 'yaṃ bhīmo mahābāhur acintyakarmā
- 9
अहं ततो नकुलो ऽनन्तरं मे माद्रीसुतः सहदेवो जघन्यः
वृकोदरो ऽहं च यमौ च राजन्न् इयं च कन्या भवतः स्म सर्वे
ahaṃ tato nakulo 'nantaraṃ me mādrīsutaḥ sahadevo jaghanyaḥ
vṛkodaro 'haṃ ca yamau ca rājann iyaṃ ca kanyā bhavataḥ sma sarve
- 10
एवंगते यत्करणीयम् अत्र धर्म्यं यशस्यं कुरु तत्प्रचिन्त्य
पाञ्चालराजस्य च यत्प्रियं स्यात्तद्ब्रूहि सर्वे स्म वशे स्थितास्ते
evaṃgate yatkaraṇīyam atra dharmyaṃ yaśasyaṃ kuru tatpracintya
pāñcālarājasya ca yatpriyaṃ syāttadbrūhi sarve sma vaśe sthitāste
- 11
वैशंपायन उवाच
जिष्णोर्वचनम् आज्ञाय भक्तिस्नेहसमन्वितम्
दृष्टिं निवेशयामासुः पाञ्चाल्यां पाण्डुनन्दनाः
ते दृष्ट्वा तत्र तिष्ठन्तीं सर्वे कृष्णां यशस्विनीम्
सम्प्रेक्ष्यान्योन्यम् आसीना हृदयैस्ताम् अधारयन्
vaiśaṃpāyana uvāca
jiṣṇorvacanam ājñāya bhaktisnehasamanvitam
dṛṣṭiṃ niveśayāmāsuḥ pāñcālyāṃ pāṇḍunandanāḥ
te dṛṣṭvā tatra tiṣṭhantīṃ sarve kṛṣṇāṃ yaśasvinīm
samprekṣyānyonyam āsīnā hṛdayaistām adhārayan
- 12
तेषां हि द्रौपदीं दृष्ट्वा सर्वेषाम् अमितौजसाम्
सम्प्रमथ्येन्द्रियग्रामं प्रादुरासीन्मनोभवः
teṣāṃ hi draupadīṃ dṛṣṭvā sarveṣām amitaujasām
sampramathyendriyagrāmaṃ prādurāsīnmanobhavaḥ
- 13
काम्यं रूपं हि पाञ्चाल्या विधात्रा विहितं स्वयम्
ते मन्यमानाः कौन्तेयाः सर्वभूतमनोहराम्
चकमुः सत्त्वसम्पन्ना विधात्रा च प्रचोदिताः
बभूवाधिकम् अन्याभ्यः सर्वभूतमनोहरम्
kāmyaṃ rūpaṃ hi pāñcālyā vidhātrā vihitaṃ svayam
te manyamānāḥ kaunteyāḥ sarvabhūtamanoharām
cakamuḥ sattvasampannā vidhātrā ca pracoditāḥ
babhūvādhikam anyābhyaḥ sarvabhūtamanoharam
- 14
तेषाम् आकारभावज्ञः कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः
द्वैपायनवचः कृत्स्नं संस्मरन्वै नरर्षभ
teṣām ākārabhāvajñaḥ kuntīputro yudhiṣṭhiraḥ
dvaipāyanavacaḥ kṛtsnaṃ saṃsmaranvai nararṣabha
- 15
अब्रवीत्स हि तान्भ्रातॄन्मिथोभेदभयान्नृपः
सर्वेषां द्रौपदी भार्या भविष्यति हि नः शुभा
प्रत्यगृह्णंस्ततो वाणीं भ्रातुर्ज्येष्ठस्य पाण्डवाः
अन्योन्यं चानुपघ्नन्तो धर्मार्थं कामम् ईप्सितम्
जनमेजयः
वैशंपायनः
सतापि शक्तेन च केशवेन सज्जं धनुस्तन्न कृतं किमर्थम्
विद्धं च लक्ष्यं न च कस्य हेतोर् आचक्ष्व तन्मे द्विपदां वरिष्ठ
शक्तेन कृष्णेन च कार्मुकं तन्नारोपितं ज्ञातुकामेन पार्थान्
परिश्रमाद् एव बभूव लोके जीवन्ति पार्था इति निश्चयो ऽस्य
अन्यान् अशक्तान्नृपतीन्समीक्ष्य स्वयंवरे कार्मुकेणोत्तमेन
धनंजयस्तद्धनुर् एकवीरः सज्यं करोतीत्यभिवीक्ष्य कृष्णः
इति स्वयं वासुदेवो विचिन्त्य पार्थान्विवित्सन्विविधैर् उपायैः
न तद्धनुः सज्यम् इयेष कर्तुं बभूवुर् अस्येष्टतमा हि पार्थाः
abravītsa hi tānbhrātṝnmithobhedabhayānnṛpaḥ
sarveṣāṃ draupadī bhāryā bhaviṣyati hi naḥ śubhā
pratyagṛhṇaṃstato vāṇīṃ bhrāturjyeṣṭhasya pāṇḍavāḥ
anyonyaṃ cānupaghnanto dharmārthaṃ kāmam īpsitam
janamejayaḥ
vaiśaṃpāyanaḥ
satāpi śaktena ca keśavena sajjaṃ dhanustanna kṛtaṃ kimartham
viddhaṃ ca lakṣyaṃ na ca kasya hetor ācakṣva tanme dvipadāṃ variṣṭha
śaktena kṛṣṇena ca kārmukaṃ tannāropitaṃ jñātukāmena pārthān
pariśramād eva babhūva loke jīvanti pārthā iti niścayo 'sya
anyān aśaktānnṛpatīnsamīkṣya svayaṃvare kārmukeṇottamena
dhanaṃjayastaddhanur ekavīraḥ sajyaṃ karotītyabhivīkṣya kṛṣṇaḥ
iti svayaṃ vāsudevo vicintya pārthānvivitsanvividhair upāyaiḥ
na taddhanuḥ sajyam iyeṣa kartuṃ babhūvur asyeṣṭatamā hi pārthāḥ

