Sanskrit

15 shlokas

  1. 1

    सूत उवाच

    नागाश्च संविदं कृत्वा कर्तव्यम् इति तद्वचः

    निःस्नेहा वै दहेन्माता असंप्राप्तमनोरथा

    प्रसन्ना मोक्षयेद् अस्मांस्तस्माच्छापाच्च भामिनी

    कृष्णं पुच्छं करिष्यामस्तुरगस्य न संशयः

    तथा हि गत्वा ते तस्य पुच्छे वाला इव स्थिताः

    एतस्मिन्न् अन्तरे ते तु सपत्न्यौ पणिते तदा

    तं समुद्रम् अतिक्रम्य कद्रूर्विनतया सह

    न्यपतत्तुरगाभ्याशे नचिराद् इव शीघ्रगा

    ततस्ते तं हयश्रेष्ठं ददृशाते महाजवम्

    शशाङ्ककिरणप्रख्यं कालवालम् उभे तदा

    sūta uvāca

    nāgāśca saṃvidaṃ kṛtvā kartavyam iti tadvacaḥ

    niḥsnehā vai dahenmātā asaṃprāptamanorathā

    prasannā mokṣayed asmāṃstasmācchāpācca bhāminī

    kṛṣṇaṃ pucchaṃ kariṣyāmasturagasya na saṃśayaḥ

    tathā hi gatvā te tasya pucche vālā iva sthitāḥ

    etasminn antare te tu sapatnyau paṇite tadā

    taṃ samudram atikramya kadrūrvinatayā saha

    nyapatatturagābhyāśe nacirād iva śīghragā

    tataste taṃ hayaśreṣṭhaṃ dadṛśāte mahājavam

    śaśāṅkakiraṇaprakhyaṃ kālavālam ubhe tadā

  2. 2
  3. 3
  4. 4
  5. 5
  6. 6
  7. 7
  8. 8
  9. 9
  10. 10

    त्वम् ऋषिस्त्वं महाभागस्त्वं देवः पतगेश्वरः

    त्वं प्रभुस्तपनप्रख्यस्त्वं नस्त्राणम् अनुत्तमम्

    त्वं विभुस्तपनः सूर्यः परमेष्ठी प्रजापतिः

    त्वम् इन्द्रस्त्वं हयमुखस्त्वं शरस्त्वं जगत्पतिः

    त्वं मुखं पद्मजो विप्रस्त्वम् अग्निः पवनस्तथा

    त्वं हि धाता विधाता च त्वं विष्णुः सुरसत्तमः

    त्वं महान् अभिभूः शश्वद् अमृतं त्वं महद्यशः

    त्वं प्रभास्त्वम् अभिप्रेतं त्वं नस्त्राणम् अनुत्तमम्

    त्वं गतिः सततं त्वत्तः कथं नः प्राप्नुयाद्भयम्

    tvam ṛṣistvaṃ mahābhāgastvaṃ devaḥ patageśvaraḥ

    tvaṃ prabhustapanaprakhyastvaṃ nastrāṇam anuttamam

    tvaṃ vibhustapanaḥ sūryaḥ parameṣṭhī prajāpatiḥ

    tvam indrastvaṃ hayamukhastvaṃ śarastvaṃ jagatpatiḥ

    tvaṃ mukhaṃ padmajo viprastvam agniḥ pavanastathā

    tvaṃ hi dhātā vidhātā ca tvaṃ viṣṇuḥ surasattamaḥ

    tvaṃ mahān abhibhūḥ śaśvad amṛtaṃ tvaṃ mahadyaśaḥ

    tvaṃ prabhāstvam abhipretaṃ tvaṃ nastrāṇam anuttamam

    tvaṃ gatiḥ satataṃ tvattaḥ kathaṃ naḥ prāpnuyādbhayam

  11. 11
  12. 12
  13. 13
  14. 14

    खगेश्वरं शरणम् उपस्थिता वयं महौजसं वितिमिरम् अभ्रगोचरम्

    महाबलं गरुडम् उपेत्य खेचरं परावरं वरदम् अजय्यविक्रमम्

    ज्वलनसमानवर्चसम्

    तडित्प्रभम्

    तवौजसा सर्वम् इदं प्रतापितं जगत्प्रभो तप्तसुवर्णवर्चसा

    भयान्विता नभसि विमानगामिनः

    विमानिता विपथगतिं प्रयान्ति ते

    ऋषेः सुतस्त्वम् असि दयावतः प्रभो

    महात्मनः खगवर कश्यपस्य ह

    स मा क्रुधः कुरु जगतो दयां परां त्वम् ईश्वरः प्रशमम् उपैहि पाहि नः

    महाशनिस्फुरितसमस्वनेन ते

    दिशो ऽम्बरं त्रिदिवम् इयं च मेदिनी

    चलन्ति नः खग हृदयानि चानिशं निगृह्यतां वपुर् इदम् अग्निसंनिभम्

    तव द्युतिं कुपितकृतान्तसंनिभां निशाम्य नश्चलति मनो व्यवस्थितम्

    प्रसीद नः पतगपते प्रयाचतां शिवश्च नो भव भगवन्सुखावहः

    त्वं पाहि सर्वांश्च सुरान्महात्मनः

    khageśvaraṃ śaraṇam upasthitā vayaṃ mahaujasaṃ vitimiram abhragocaram

    mahābalaṃ garuḍam upetya khecaraṃ parāvaraṃ varadam ajayyavikramam

    jvalanasamānavarcasam

    taḍitprabham

    tavaujasā sarvam idaṃ pratāpitaṃ jagatprabho taptasuvarṇavarcasā

    bhayānvitā nabhasi vimānagāminaḥ

    vimānitā vipathagatiṃ prayānti te

    ṛṣeḥ sutastvam asi dayāvataḥ prabho

    mahātmanaḥ khagavara kaśyapasya ha

    sa mā krudhaḥ kuru jagato dayāṃ parāṃ tvam īśvaraḥ praśamam upaihi pāhi naḥ

    mahāśanisphuritasamasvanena te

    diśo 'mbaraṃ tridivam iyaṃ ca medinī

    calanti naḥ khaga hṛdayāni cāniśaṃ nigṛhyatāṃ vapur idam agnisaṃnibham

    tava dyutiṃ kupitakṛtāntasaṃnibhāṃ niśāmya naścalati mano vyavasthitam

    prasīda naḥ patagapate prayācatāṃ śivaśca no bhava bhagavansukhāvahaḥ

    tvaṃ pāhi sarvāṃśca surānmahātmanaḥ

  15. 15

    एवं स्तुतः सुपर्णस्तु देवैः सर्षिगणैस्तदा

    तेजसः प्रतिसंहारम् आत्मनः स चकार ह

    सौतिर् उवाच

    सुपर्ण उवाच

    सौतिर् उवाच

    रुरुर् उवाच

    प्रमतिर् उवाच

    देवा ऊचुः

    पितामह उवाच

    प्रमतिर् उवाच

    स श्रुत्वाथात्मनो देहं सुपर्णः प्रेक्ष्य च स्वयम्

    शरीरप्रतिसंहारम् आत्मनः सम्प्रचक्रमे

    न मे सर्वाणि भूतानि बिभियुर्देहदर्शनात्

    भीमरूपात्समुद्विग्नास्तस्मात्तेजस्तु संहरे

    अरुणं चात्मनः पृष्ठम् आरोप्य स पितुर्गृहात्

    ततः कामगमः पक्षी कामवीर्यो विहंगमः

    मातुर् अन्तिकम् आगच्छत्परया मुदया युतः

    तत्रारुणः स निक्षिप्तः दिशं पूर्वां महाद्युतिः

    सूर्यतेजोविनिहतांल्लोकान्दग्धुं महारथः

    किमर्थं भगवान्सूर्यो लोकान्दग्धुमनास्तदा

    किम् अस्यापकृतं देवैर्येनेमं मन्युर् आविशत्

    चन्द्रादित्यैर्यदा राहुर् आख्यातो ह्यमृतं पिबन्

    वैरानुबन्धं कृतवांश्चन्द्रादित्ये तदानघ

    वध्यमाने ग्रहेणाथ आदित्ये मन्युर् आविशत्

    सुरार्थाय समुत्पन्नो रोषो राहोस्तु मां प्रति

    बह्वनर्थकरं पापम् एको ऽहं समवाप्नुयाम्

    सहाय एकः कार्येषु न मे कृच्छ्रेषु जायते

    पश्यन्ति ग्रस्यमानं मां सह देवैर्दिवौकसः

    तस्माल्लोकविनाशाय ह्यवतिष्ठे न संशयः

    एवं कृतमतिः सूर्यो ह्यस्तम् अभ्यगमद्गिरिम्

    ततो ऽर्धरात्रसमये सर्वलोकभयावहः

    उत्पत्स्यते महान्दाहस्त्रैलोक्यस्य विनाशनः

    ततो देवाः सर्षिगणा उपगम्य पितामहम्

    भगवन्किमिदं चाद्य महद्दाहकृतं भयम्

    न तावद्दृश्यते सूर्यः क्षपेयं न प्रभाति च

    उदिते भगवन्भानौ कथम् एतद्भविष्यति

    एष लोकविनाशाय रविर् उद्यन्तुम् उद्यतः

    दृश्यन्नेव हि लोकान्स भस्मराशीकरिष्यति

    तस्य प्रतिविधानं च विहितं पूर्वम् एव हि

    कश्यपस्य सुतो विद्वान् अरुणेत्यभिविश्रुतः

    महाकायो महातेजाः स स्थास्यति पुरो रवेः

    करिष्यति च सारथ्यं तेजश्चास्य हरिष्यति

    लोकानां शान्तिर् एवं स्याद् ऋषीणां च दिवौकसाम्

    ततः पितामहाज्ञातः सर्वं चक्रे तदारुणः

    उदितश्चैव सविता अरुणेन तदावृतः

    एतत्ते सर्वम् आख्यातं यत्सूर्यं मन्युर् आविशत्

    अरुणश्च यथैवास्य सारथ्यम् अकरोत्प्रभुः

    भूय एवापरं प्रश्नं शृणु पूर्वम् उदाहृतम्

    evaṃ stutaḥ suparṇastu devaiḥ sarṣigaṇaistadā

    tejasaḥ pratisaṃhāram ātmanaḥ sa cakāra ha

    sautir uvāca

    suparṇa uvāca

    sautir uvāca

    rurur uvāca

    pramatir uvāca

    devā ūcuḥ

    pitāmaha uvāca

    pramatir uvāca

    sa śrutvāthātmano dehaṃ suparṇaḥ prekṣya ca svayam

    śarīrapratisaṃhāram ātmanaḥ sampracakrame

    na me sarvāṇi bhūtāni bibhiyurdehadarśanāt

    bhīmarūpātsamudvignāstasmāttejastu saṃhare

    aruṇaṃ cātmanaḥ pṛṣṭham āropya sa piturgṛhāt

    tataḥ kāmagamaḥ pakṣī kāmavīryo vihaṃgamaḥ

    mātur antikam āgacchatparayā mudayā yutaḥ

    tatrāruṇaḥ sa nikṣiptaḥ diśaṃ pūrvāṃ mahādyutiḥ

    sūryatejovinihatāṃllokāndagdhuṃ mahārathaḥ

    kimarthaṃ bhagavānsūryo lokāndagdhumanāstadā

    kim asyāpakṛtaṃ devairyenemaṃ manyur āviśat

    candrādityairyadā rāhur ākhyāto hyamṛtaṃ piban

    vairānubandhaṃ kṛtavāṃścandrāditye tadānagha

    vadhyamāne graheṇātha āditye manyur āviśat

    surārthāya samutpanno roṣo rāhostu māṃ prati

    bahvanarthakaraṃ pāpam eko 'haṃ samavāpnuyām

    sahāya ekaḥ kāryeṣu na me kṛcchreṣu jāyate

    paśyanti grasyamānaṃ māṃ saha devairdivaukasaḥ

    tasmāllokavināśāya hyavatiṣṭhe na saṃśayaḥ

    evaṃ kṛtamatiḥ sūryo hyastam abhyagamadgirim

    tato 'rdharātrasamaye sarvalokabhayāvahaḥ

    utpatsyate mahāndāhastrailokyasya vināśanaḥ

    tato devāḥ sarṣigaṇā upagamya pitāmaham

    bhagavankimidaṃ cādya mahaddāhakṛtaṃ bhayam

    na tāvaddṛśyate sūryaḥ kṣapeyaṃ na prabhāti ca

    udite bhagavanbhānau katham etadbhaviṣyati

    eṣa lokavināśāya ravir udyantum udyataḥ

    dṛśyanneva hi lokānsa bhasmarāśīkariṣyati

    tasya pratividhānaṃ ca vihitaṃ pūrvam eva hi

    kaśyapasya suto vidvān aruṇetyabhiviśrutaḥ

    mahākāyo mahātejāḥ sa sthāsyati puro raveḥ

    kariṣyati ca sārathyaṃ tejaścāsya hariṣyati

    lokānāṃ śāntir evaṃ syād ṛṣīṇāṃ ca divaukasām

    tataḥ pitāmahājñātaḥ sarvaṃ cakre tadāruṇaḥ

    uditaścaiva savitā aruṇena tadāvṛtaḥ

    etatte sarvam ākhyātaṃ yatsūryaṃ manyur āviśat

    aruṇaśca yathaivāsya sārathyam akarotprabhuḥ

    bhūya evāparaṃ praśnaṃ śṛṇu pūrvam udāhṛtam