19 shlokas
- 1
वैशंपायन उवाच
एवम् उक्तेषु राज्ञा तु पाण्डवेषु महात्मसु
दुर्योधनः परं हर्षम् आजगाम दुरात्मवान्
ततः सुबलपुत्रश्च कर्णो दुर्योधनस्तथा
दाहने सहपुत्रायाः कुन्त्या मतिम् अकुर्वत
मन्त्रयित्वा स तैः सार्धं दुरात्मा धृतराष्ट्रजः
vaiśaṃpāyana uvāca
evam ukteṣu rājñā tu pāṇḍaveṣu mahātmasu
duryodhanaḥ paraṃ harṣam ājagāma durātmavān
tataḥ subalaputraśca karṇo duryodhanastathā
dāhane sahaputrāyāḥ kuntyā matim akurvata
mantrayitvā sa taiḥ sārdhaṃ durātmā dhṛtarāṣṭrajaḥ
- 2
स पुरोचनम् एकान्तम् आनीय भरतर्षभ
गृहीत्वा दक्षिणे पाणौ सचिवं वाक्यम् अब्रवीत्
sa purocanam ekāntam ānīya bharatarṣabha
gṛhītvā dakṣiṇe pāṇau sacivaṃ vākyam abravīt
- 3
ममेयं वसुसम्पूर्णा पुरोचन वसुंधरा
यथेयं मम तद्वत्ते स तां रक्षितुम् अर्हसि
mameyaṃ vasusampūrṇā purocana vasuṃdharā
yatheyaṃ mama tadvatte sa tāṃ rakṣitum arhasi
- 4
न हि मे कश्चिद् अन्यो ऽस्ति वैश्वासिकतरस्त्वया
सहायो येन संधाय मन्त्रयेयं यथा त्वया
na hi me kaścid anyo 'sti vaiśvāsikatarastvayā
sahāyo yena saṃdhāya mantrayeyaṃ yathā tvayā
- 5
संरक्ष तात मन्त्रं च सपत्नांश्च ममोद्धर
निपुणेनाभ्युपायेन यद्ब्रवीमि तथा कुरु
saṃrakṣa tāta mantraṃ ca sapatnāṃśca mamoddhara
nipuṇenābhyupāyena yadbravīmi tathā kuru
- 6
पाण्डवा धृतराष्ट्रेण प्रेषिता वारणावतम्
उत्सवे विहरिष्यन्ति धृतराष्ट्रस्य शासनात्
pāṇḍavā dhṛtarāṣṭreṇa preṣitā vāraṇāvatam
utsave vihariṣyanti dhṛtarāṣṭrasya śāsanāt
- 7
स त्वं रासभयुक्तेन स्यन्दनेनाशुगामिना
वारणावतम् अद्यैव यथा यासि तथा कुरु
sa tvaṃ rāsabhayuktena syandanenāśugāminā
vāraṇāvatam adyaiva yathā yāsi tathā kuru
- 8
तत्र गत्वा चतुःशालं गृहं परमसंवृतम्
आयुधागारम् आश्रित्य कारयेथा महाधनम्
tatra gatvā catuḥśālaṃ gṛhaṃ paramasaṃvṛtam
āyudhāgāram āśritya kārayethā mahādhanam
- 9
शणसर्जरसादीनि यानि द्रव्याणि कानिचित्
आग्नेयान्युत सन्तीह तानि सर्वाणि दापय
बल्वजेन च संमिश्रं मधूच्छिष्टेन चैव हि
śaṇasarjarasādīni yāni dravyāṇi kānicit
āgneyānyuta santīha tāni sarvāṇi dāpaya
balvajena ca saṃmiśraṃ madhūcchiṣṭena caiva hi
- 10
सर्पिषा च सतैलेन लाक्षया चाप्यनल्पया
मृत्तिकां मिश्रयित्वा त्वं लेपं कुड्येषु दापयेः
यथाज्ञप्तं नृपतिना कौरवेण यशस्विना
एषां तु पाण्डवेयानां गृहं रौद्रम् अकारयत्
sarpiṣā ca satailena lākṣayā cāpyanalpayā
mṛttikāṃ miśrayitvā tvaṃ lepaṃ kuḍyeṣu dāpayeḥ
yathājñaptaṃ nṛpatinā kauraveṇa yaśasvinā
eṣāṃ tu pāṇḍaveyānāṃ gṛhaṃ raudram akārayat
- 11
शणान्वंशं घृतं दारु यन्त्राणि विविधानि च
तस्मिन्वेश्मनि सर्वाणि निक्षिपेथाः समन्ततः
śaṇānvaṃśaṃ ghṛtaṃ dāru yantrāṇi vividhāni ca
tasminveśmani sarvāṇi nikṣipethāḥ samantataḥ
- 12
यथा च त्वां न शङ्केरन्परीक्षन्तो ऽपि पाण्डवाः
आग्नेयम् इति तत्कार्यम् इति चान्ये च मानवाः
yathā ca tvāṃ na śaṅkeranparīkṣanto 'pi pāṇḍavāḥ
āgneyam iti tatkāryam iti cānye ca mānavāḥ
- 13
वेश्मन्येवं कृते तत्र कृत्वा तान्परमार्चितान्
वासयेः पाण्डवेयांश्च कुन्तीं च ससुहृज्जनाम्
veśmanyevaṃ kṛte tatra kṛtvā tānparamārcitān
vāsayeḥ pāṇḍaveyāṃśca kuntīṃ ca sasuhṛjjanām
- 14
तत्रासनानि मुख्यानि यानानि शयनानि च
विधातव्यानि पाण्डूनां यथा तुष्येत मे पिता
tatrāsanāni mukhyāni yānāni śayanāni ca
vidhātavyāni pāṇḍūnāṃ yathā tuṣyeta me pitā
- 15
यथा रमेरन्विश्रब्धा नगरे वारणावते
तथा सर्वं विधातव्यं यावत्कालस्य पर्ययः
yathā rameranviśrabdhā nagare vāraṇāvate
tathā sarvaṃ vidhātavyaṃ yāvatkālasya paryayaḥ
- 16
ज्ञात्वा तु तान्सुविश्वस्ताञ्शयानान् अकुतोभयान्
अग्निस्ततस्त्वया देयो द्वारतस्तस्य वेश्मनः
jñātvā tu tānsuviśvastāñśayānān akutobhayān
agnistatastvayā deyo dvāratastasya veśmanaḥ
- 17
दग्धान् एवं स्वके गेहे दग्धा इति ततो जनाः
ज्ञातयो वा वदिष्यन्ति पाण्डवार्थाय कर्हिचित्
dagdhān evaṃ svake gehe dagdhā iti tato janāḥ
jñātayo vā vadiṣyanti pāṇḍavārthāya karhicit
- 18
तत्तथेति प्रतिज्ञाय कौरवाय पुरोचनः
प्रायाद्रासभयुक्तेन नगरं वारणावतम्
tattatheti pratijñāya kauravāya purocanaḥ
prāyādrāsabhayuktena nagaraṃ vāraṇāvatam
- 19
स गत्वा त्वरितो राजन्दुर्योधनमते स्थितः
यथोक्तं राजपुत्रेण सर्वं चक्रे पुरोचनः
sa gatvā tvarito rājanduryodhanamate sthitaḥ
yathoktaṃ rājaputreṇa sarvaṃ cakre purocanaḥ

